Kiến tạo hệ sinh thái truyện tranh Việt

Khoảng 10 năm trở lại đây, sự bùng nổ của mạng xã hội giúp truyện tranh siêu ngắn (short comic) nhanh chóng bám rễ và phát triển mạnh mẽ. Đến nay, dạng truyện này không đơn thuần "mua vui tích tắc" mà đã tạo nên cho mình một hệ sinh thái đa dạng, biến nhân vật truyện tranh thành đại sứ văn hóa.

Kể từ năm 2015,  so với truyện dài hơi, truyện tranh siêu ngắn (thường được vẽ trong một trang chứa từ ba đến sáu khung) có sự bứt tốc và để lại nhiều dấu ấn. Đình đám trên Facebook thời điểm này là loạt cái tên như "Thỏ bảy màu", "Én", "Ếch Ộp", "Quỳnh Aka", "Vàng Xám", "Anh Trọc Comic", "Lười chăm chỉ", "Tí Đù", "Gia đình bất ổn"…  Đứng sau các tác phẩm này đều là tác giả trẻ.

Những câu chuyện sinh hoạt thường ngày, vấn đề thời sự, chuyện tình yêu, công sở, gia đình… đều được thể hiện bằng góc nhìn dí dỏm, hài hước, sáng tạo của người trẻ hôm nay. Đặc thù của truyện tranh siêu ngắn hài hước là cài cắm tình tiết bất ngờ ở khung tranh cuối cùng khiến người xem bật cười. Thời gian vẽ ngắn, cách tiếp cận súc tích trên mạng xã hội giúp công chúng giải tỏa căng thẳng khiến truyện tranh ngắn được dịp trăm hoa đua nở.

1 hoat hinh con tho.jpg -0
Một cảnh trong series phim “Hoạt hình con thỏ”.

Theo họa sĩ Trần Tuấn Dũng, "cha đẻ" của series "Én", dù mảng truyện tranh siêu ngắn xuất hiện vô số cái tên nhưng mỗi truyện đều có nét đặc trưng riêng để không bị chìm khuất và thu hút lượng độc giả riêng. Các tác giả bây giờ đều khôn khéo xây dựng nên một nhân vật chủ đạo có tính cách đặc sắc, có thế giới của riêng mình để xuất hiện xuyên suốt series chứ không còn vẽ được tranh nào vui thì đăng tranh ấy.

Nếu "Thỏ bảy màu" xoay quanh cuộc sống của một chú thỏ trắng khôn vặt, tinh ranh với slogan "Nghe lời thỏ, kiếp này coi như bỏ" thì "Én" nổi bật với chú én màu xanh dương ngốc nghếch, ngây thơ và luôn suy nghĩ phi logic. "Quỳnh Aka" phá cách với tạo hình cô gái thô kệch, luôn nũng nịu quá đáng trong tình yêu thì "Tí Đù" là câu chuyện đời thường dễ thương trong gia đình của nhóc Tí… 

Các nét vẽ của mỗi họa sĩ đều thuần Việt, không thể lẫn lộn nhau và thoát hẳn ảnh hưởng của truyện tranh ngoại quốc. Thế nên không lạ khi mỗi fanpage truyện tranh này luôn có lượt theo dõi lên tới hàng triệu.

Một điểm độc đáo của truyện siêu ngắn mà truyện dài chưa làm được chính là màn giao lưu của "vũ trụ short comic Việt". Cộng đồng yêu truyện tranh từng dậy sóng với phen đọ sức thú vị của Én và Thỏ bảy màu. Cả hai cùng xuất hiện trong các mẩu truyện, châm chích, đùa giỡn nhau bằng những tình huống, câu thoại hài hước. Không chỉ "gây chiến" với Thỏ bảy màu, Én còn ghé nhà của "Ếch Ộp", "Sói họa nô", "Vàng Xám"… để thể hiện sự "mất não" của mình. Những màn "phá đám" đặc biệt này khiến cả khách mời lẫn chủ nhà đều được chú ý, góp phần làm nổi bật thêm cá tính của mỗi nhân vật.

Sự yêu mến của công chúng thúc giục các họa sĩ dần thiết lập hệ sinh thái xung quanh nhân vật truyện tranh, từ đó hỗ trợ "đứa con tinh thần" có sức sống mạnh mẽ, lâu bền hơn. Bởi như Trần Tuấn Dũng quan niệm "khi nhân vật có cá tính và sức sống, độc giả cũng sẽ thích thú với những câu chuyện xảy ra xung quanh nó".  Đội ngũ tác giả không còn an phận với việc sáng tác truyện tranh gốc mà tích cực kết nối với các lĩnh vực khác để tạo ra sản phẩm phái sinh chất lượng, được độc giả đón nhận không thua kém bản gốc.

Sản phẩm phái sinh đầu tiên và phổ biến nhất chính là truyện tranh giấy. Giai đoạn 2020-2025 là thời điểm mà truyện tranh siêu ngắn ồ ạt đổ bộ và làm nên mùa vàng cho làng xuất bản. Từ thành công của "Thỏ bảy màu - Timeline của tui có gì" (xuất bản năm 2015), năm 2023, họa sĩ Huỳnh Thái Ngọc tiếp tục ra mắt tập 2 mang tên "Thỏ bảy màu và những người nghĩ nó là bạn". Bộ truyện nhanh chóng cháy hàng và liên tục tái bản để chiều lòng bạn đọc. 

Tương tự, "Ếch Ộp", "Quỳnh Aka", "Mèo Mốc", "Tí Đù"… cũng có xuất bản phẩm để làm món quà cầm tay cho bạn đọc. Mới đây nhất là màn chào sân trên giấy của "Én" với cái tên "Ở đây có một con én". Lên kệ lần đầu vào cuối năm ngoái nhưng đến đầu năm 2025, "Ở đây có một con én" đã phải tái bản.

Nhiều người nhầm tưởng phiên bản sách giấy chỉ là tập hợp ngẫu nhiên những trang truyện siêu ngắn đã từng đăng trên mạng. Nhưng lật giở "Thỏ bảy màu và những người nghĩ nó là bạn", "Ở đây có một con én"… mới thấy tác giả đã khéo léo liên kết những mẩu chuyện vụn vặt, tưởng như vô thưởng vô phạt thành một câu chuyện có lớp lang để làm nổi bật tính cách và truyền tải thông điệp tích cực đến độc giả: dù cuộc sống có khó khăn như thế nào thì hãy cứ nhìn đời bằng cặp mắt lạc quan, bởi nó là liều thuốc xoa dịu tâm hồn để chúng ta vững vàng bước tiếp.

2 en.jpg -1
Ấn phẩm truyện “Ở đây có một con én” và các sản phẩm phái sinh.

Đi kèm với sách là các phụ kiện như móc khóa, bút, balo, túi xách, sổ tay, thẻ lưu niệm… in hình nhân vật. Giữa tháng ba năm nay, giới trẻ Việt nức lòng khi hai bộ sticker (nhãn dán) đến từ Việt Nam là "Thỏ bảy màu" và "Én xanh" chính thức có mặt trên mạng xã hội Facebook. Người dùng có thể tải miễn phí hai bộ sticker này để dùng nó thể hiện cảm xúc buồn vui giận hờn thay cho các nhãn dán đã quá quen thuộc.

Không dừng lại ở ấn phẩm hay phụ kiện, gần đây, nhiều short comic bắt đầu ra mắt tựa game riêng và sản xuất phim hoạt hình ngắn lẫn nhiều tập. Đội ngũ sáng tạo của "Én" đang rục rịch làm game và phim hoạt hình ngắn để mở rộng tệp khách hàng.

Lừng lẫy nhất trong nước cờ này phải kể đến "Thỏ bảy màu". Ngoài game "Thông Thỏ" đáng yêu, vui nhộn đã ra mắt từ năm 2020, "Thỏ bảy màu" đã gọi vốn thành công cho dự án phim "Hoạt hình con thỏ" - dự kiến 10 tập với tổng thời lượng 120 phút trong mùa đầu tiên.

Tập 1 của "Hoạt hình con thỏ" chính thức lên sóng vào cuối năm 2023 và đến nay đang thực hiện tiếp tập 3. Số vốn 1,3 tỷ đạt được chỉ trong vòng hai tháng biến "Hoạt hình con thỏ" trở thành dự án phim hoạt hình đầu tiên gọi vốn cộng đồng thành công ở Việt Nam.

Trước đó, chú thỏ tinh nghịch, đáng yêu này đã trở thành hiện tượng trên YouTube khi ekip tung các video hoạt hình ngắn. Trong đó tập phim "Thỏ bảy màu và hành trình chuyển sinh" thu hút khoảng 13 triệu lượt xem, "Thỏ bảy màu và người yêu mới của chị Xô" đạt hơn 30 triệu lượt, "Thỏ bảy màu và chiến tranh cầu cá" đạt 16 triệu lượt… "Thỏ bảy màu: Thần bài miền Tây" ra mắt trong dịp Tết Nguyên đán 2023 lập tức cán mốc 10 triệu lượt xem và đứng nhất vị trí thịnh hành sau bốn ngày lên sóng. Đây là loạt con số ấn tượng mà các nhà làm phim hoạt hình thèm khát.

Các bộ phim trên đều xoay quanh những yếu tố văn hóa đặc trưng của Việt Nam như sông nước miền Tây, văn hóa cầu cá, phong tục Tết cổ truyền… Để từ đó, hình tượng chú thỏ trắng dí dỏm, hài hước trở thành đại sứ văn hóa truyền tải nét đẹp đất nước, con người miền Tây. Không những thế, "Thỏ bảy màu" còn trở thành hình tượng lạc quan trong âm nhạc khi ekip Huỳnh Thái Ngọc hợp tác với rapper Pháo để phát hành bài hát "Một ngày chẳng nắng".

Sự phong phú của hệ sinh thái truyện tranh giúp nhân vật truyện tranh khuếch trương tầm ảnh hưởng và truyền tải thông điệp hiệu quả. Từ đó chúng mang lại trải nghiệm mới cho công chúng, tạo ra một môi trường giao lưu, chia sẻ và tương tác giữa những người yêu thích truyện tranh. Với họa sĩ, hệ sinh thái phát triển tiếp thêm động lực sáng tạo. Họ không ngại thử nghiệm và đổi mới để nhân vật quen thuộc có thêm chiều sâu nội dung và cá tính. Về mặt thương mại, các sản phẩm phái sinh giúp hiệu suất sinh lời được đẩy lên mức cao nhất, tạo điều kiện cho nhiều ngành nghề cộng sinh.

Nhìn rộng ra, hệ sinh thái này còn là bước khởi đầu vững vàng để truyện tranh phát huy vai trò quan trọng trong chiến lược đẩy mạnh nền công nghiệp văn hóa của Việt Nam. Nếu so với nền truyện tranh của các nước phát triển, chúng ta vẫn mới chập chững phía sau. Theo ông  Ðặng Cao Cường - Trưởng ban biên tập truyện tranh, NXB Kim Đồng, để bắt kịp thế giới, việc phát triển hệ sinh thái truyện tranh là xu hướng tất yếu. Và với những gì đã và đang làm được, chúng ta có thể tự tin rằng hệ sinh thái truyện tranh Việt sẽ hoàn thiện trong tương lai không xa.

Mai Quỳnh Nga

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.