IPEF và kỳ vọng đối phó với những thách thức chưa từng có

Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vì thịnh vượng (IPEF) là một khuôn khổ kinh tế được thiết kế nhằm giải quyết những thách thức kinh tế của thế kỷ XXI, từ việc thiết lập những quy tắc cho lộ trình kinh tế số cho tới đảm bảo chuỗi cung ứng an toàn và linh hoạt, hỗ trợ kiến tạo những khoản đầu tư lớn cần thiết cho các cơ sở hạ tầng năng lượng sạch và chuyển đổi sang năng lượng sạch, cũng như nâng cao tiêu chuẩn vì sự minh bạch, hệ thống thuế công bằng và chống tham nhũng.

Lễ công bố khởi động thảo luận về IPEF đã diễn ra chiều 23/5 ở Tokyo (Nhật Bản) theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Theo Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan, IPEF là một phần trong cam kết của Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm đặt các gia đình và người lao động Mỹ ở trung tâm của chính sách kinh tế và đối ngoại của Washington, cũng như tăng cường quan hệ với đồng minh và đối tác vì mục đích gia tăng sự thịnh vượng chung và định nghĩa những thập niên tới gắn với đổi mới công nghệ trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là tại khu vực quan trọng nhất - Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương - trong những thập niên tới.

8-1.jpg -0
Các nhà lãnh đạo tham gia sự kiện công bố IPEF ở Tokyo. Ảnh: Reuters.

Ông khẳng định, IPEF không phải là một thỏa thuận thương mại truyền thống “lặp lại những điều đã cũ”. Nó được thiết kế như một hướng tiếp cận linh hoạt và đổi mới hơn, phản ánh thực tế rằng các nền kinh tế đều đã và đang thay đổi. Những vấn đề cấp bách nhất cần ứng phó đã thay đổi và chúng ta cần một hướng tiếp cận mới nhằm đáp ứng các nhu cầu của người dân. Bằng cách tập trung vào những ưu tiên kinh tế ảnh hưởng tới tất cả các nền kinh tế, khuôn khổ này đã phản ánh thực tế chung mà các nước cùng đối mặt, đó là những vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu, công nghệ sạch, gián đoạn chuỗi cung ứng cũng như nhu cầu cần hợp tác hiệu quả hơn trong nền kinh tế sản xuất công nghệ cao. Nội dung thảo luận trong thời gian tới của IPEF sẽ tập trung vào bốn trụ cột là thương mại, chuỗi cung ứng, năng lượng sạch, phi carbon hóa và cơ sở hạ tầng, thuế và chống tham nhũng.

Đối với chuỗi cung ứng, chúng ta đều thấy rõ cái giá phải trả của việc chuỗi cung ứng không bền vững. Và đại dịch COVID-19 đã phơi bày rõ điều này. Chẳng hạn, trong đại dịch COVID-19, trong khi quá trình đóng gói chất bán dẫn ở Malaysia phải đóng cửa do đại dịch COVID-19 thì hàng nghìn công nhân ở Michigan, Mỹ trong các nhà máy sản xuất tự động cũng không có việc làm. Vấn đề đặt ra là nếu các bên minh bạch hơn, liên lạc thường xuyên hơn, chia sẻ dữ liệu nhiều hơn và thiết lập một hệ thống cảnh báo sớm thì điều này sẽ không xảy ra.

Ở IPEF, các quốc gia đang tìm cách phát triển một thỏa thuận chuỗi cung ứng dự đoán hiệu quả hơn và quan trọng hơn là ngăn chặn sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng. Đối với trụ cột năng lượng sạch và cơ sở hạ tầng, IPEF cũng đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm theo đuổi những cam kết cụ thể và tham vọng như đặt mục tiêu về năng lượng thay thế, loại bỏ việc sử dụng nhiên liệu carbon, đặt các tiêu chuẩn về hiệu suất năng lượng và đưa ra những biện pháp mới nhằm ứng phó với sự phát thải khí methane.

Cuối cùng, đối với trụ cột thương mại liên quan đến thuế và chống tham nhũng, IPEF sẽ làm việc để đảm bảo các bên đều thực hiện cùng một bộ quy tắc bởi tham nhũng sẽ kéo lùi nền kinh tế của mọi quốc gia. IPEF cũng tìm kiếm những cam kết để xây dựng hệ thống thuế hiệu quả, chống rửa tiền và chống tham nhũng phù hợp với giá trị của các bên.

IPEF là một khuôn khổ bao gồm những nền kinh tế khác nhau đại diện cho 40% GDP toàn cầu. Hơn hết, khuôn khổ này bao gồm một số nền kinh tế phát triển nhanh nhất và năng động nhất trên thế giới. Theo ông Jake Sullivan, sự đa dạng của các thành viên cũng nhất quán với 2 tầm nhìn của IPEF và phù hợp với cấu trúc 4 trụ cột được xây dựng với sự linh động và sáng tạo để thích ứng với sự đa dạng của các quốc gia này. Chiếm 60% dân số thế giới, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực đóng góp lớn nhất vào sự tăng trưởng toàn cầu trong 30 năm tới. Thương mại với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã hỗ trợ hơn 3 triệu việc làm cho người Mỹ cũng như là nguồn cung cấp gần 900 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Mỹ. Trong khi đó, đầu tư trực tiếp nước ngoài trong khu vực này từ Mỹ là hơn 969 tỷ USD năm 2020 và gần gấp đối trong thập kỷ qua.

Không giống như CPTPP và RCEP, 2 khối thương mại lớn nhất ở châu Á, IPEF sẽ không giảm thuế giữa các quốc gia tham gia. Thay vào đó, nó tìm kiếm sự hợp tác trên những trụ cột chiến lược như tính bền vững của chuỗi cung ứng và kinh tế số. Sự ra đời của IPEF cũng khác với các thỏa thuận thương mại tự do truyền thống, vốn cần nhiều năm để đàm phán và yêu cầu sự thông qua của những nước tham gia. Wendy Cutler, Phó Chủ tịch Viện Chính sách Xã hội châu Á nhận định rằng, IPEF là “một hướng tiếp cận theo từng bước”.

Bộ Công nghiệp và Thương mại Philippines cho biết: “Các điều khoản về những mục tiêu của IPEF như thúc đẩy tính bền vững, bao trùm, cạnh tranh cũng như công nghệ, đổi mới, kinh tế số, chuyển đổi năng lượng, các mục tiêu về khí hậu hay phát triển công bằng đều phù hợp với những ưu tiên về thương mại của Philippines”. Trong khi đó, Tổng thống Indonesia Joko Widodo nhận định trong Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - ASEAN hồi tuần trước rằng sự hợp tác trong khuôn khổ IPEF “phải bao trùm”.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

“Thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng” trong kiểm soát AI

Sự bất định về mức độ nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo đang đặt các nhà hoạch định chính sách trước một “thế tiến thoái lưỡng nan về bằng chứng”. Hành động quá sớm có thể kìm hãm đổi mới, nhưng chờ đến khi rủi ro được chứng minh đầy đủ có thể đã quá muộn.

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Thời tiết cực đoan gia tăng sức ép đối với các nước châu Á

Mưa lớn bất thường gây lũ lụt và sạt lở đất đã khiến hàng chục người thiệt mạng, ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu người tại nhiều quốc gia châu Á, trong bối cảnh giới chuyên gia cảnh báo những hình thái thời tiết bất thường có thể xuất hiện với tần suất và cường độ lớn hơn.

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Vì sao đề xuất mở lại Hormuz của Iran bị Tổng thống Trump bác bỏ?

Hôm 26/9 (giờ địa phương), khi được phóng viên hỏi về kế hoạch mới của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: “Tôi bác đề xuất của họ”. Ông Trump cho rằng Tehran muốn sớm đạt thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz, song các điều khoản hiện tại khiến phía Mỹ không thể chấp nhận.

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế nêu bật dấu ấn Việt Nam từ New York đến Ottawa

Truyền thông quốc tế những ngày qua dành sự chú ý đáng kể tới những thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và chuyến thăm Canada ngay sau đó. Từ New York đến Ottawa, hình ảnh Việt Nam nổi bật với vai trò chủ động đóng góp vào các vấn đề toàn cầu, lan tỏa thông điệp về lòng tin, hợp tác và mở rộng quan hệ với các đối tác.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và phép thử của quan hệ ổn định chiến lược

Phát biểu ngay tại căn cứ liên hợp Andrews khi vừa đặt chân tới Mỹ hôm 23/9 (giờ địa phương), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho hay, thế giới đang phát triển, thời đại đang thay đổi, nhưng quy luật lịch sử về việc Trung Quốc và Mỹ chung sống hòa bình không thay đổi, nguyện vọng tốt đẹp của nhân dân hai nước về tăng cường giao lưu hữu nghị không thay đổi, kỳ vọng chung của cộng đồng quốc tế đối với Trung Quốc và Mỹ cũng không thay đổi.

Trẻ em Gaza trở lại trường giữa đống đổ nát

Trẻ em Gaza trở lại trường giữa đống đổ nát

Hàng trăm nghìn trẻ tại dải Gaza trở lại trường học trực tiếp lần đầu tiên sau gần 3 năm do ảnh hưởng của chiến sự. Những lớp học trong lều bạt mở ra hy vọng khôi phục việc học, nhưng cũng cho thấy những thách thức lớn phía trước đối với giáo dục và quá trình tái thiết Gaza.

Đại hội đồng LHQ 2026: Tâm điểm ngoại giao quốc tế và bài toán tương lai

Đại hội đồng LHQ 2026: Tâm điểm ngoại giao quốc tế và bài toán tương lai

Hàng trăm nhà lãnh đạo, quan chức ngoại giao sẽ hội tụ tại New York trong tuần này để tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 81, trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đối mặt nhiều vấn đề cấp bách liên quan đến xung đột, an ninh, chủ nghĩa đa phương và những tác động ngày càng rõ nét của trí tuệ nhân tạo (AI).

Iran trước bài toán biến địa lý thành lợi thế logistics

Iran trước bài toán biến địa lý thành lợi thế logistics

Sở hữu biên giới trên bộ với 7 quốc gia, Iran từng kỳ vọng mạng lưới đường bộ, đường sắt và các cảng phía Bắc có thể giúp giảm sức ép khi hoạt động thương mại đường biển bị phong tỏa. Tuy nhiên, tình trạng xe tải mắc kẹt tại nhiều cửa khẩu đang cho thấy khoảng cách giữa lợi thế địa lý trên bản đồ và khả năng chuyển hóa lợi thế đó thành năng lực vận tải thực tế vẫn còn rất lớn.

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Google ngày 19/9 xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của 3 công ty trong quá trình kiểm thử an ninh mạng hồi tháng 5. Mặc dù Google cho biết mô hình đã dừng hoạt động sau khi nhận ra các hệ thống này không thuộc môi trường thử nghiệm và không gây thiệt hại, vụ việc tiếp tục làm gia tăng quan ngại về khả năng kiểm soát các hệ thống AI ngày càng có tính tự chủ cao.

Châu Âu chưa tìm được tiếng nói chung về ngân sách dài hạn

Châu Âu chưa tìm được tiếng nói chung về ngân sách dài hạn

Đức, Đan Mạch, Phần Lan, Hà Lan và Áo đề nghị giảm hàng trăm tỷ euro trong đề xuất ngân sách dài hạn gần 2.000 tỷ euro của Liên minh châu Âu (EU) giai đoạn 2028-2034, trong bối cảnh các nước thành viên tranh luận về việc phân bổ nguồn lực cho quốc phòng, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và vấn đề di cư.

Vai trò chiến lược của tuyến dẫn dầu Đông - Tây giữa khủng hoảng Hormuz

Vai trò chiến lược của tuyến dẫn dầu Đông - Tây giữa khủng hoảng Hormuz

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ngày 16/9 cho biết, dầu thô có thể được bơm trở lại qua đường ống Đông – Tây của Arab Saudi trong vài ngày thay vì mất nhiều tuần như một số dự báo, sau khi phải tạm đóng vì hứng chịu các cuộc tấn công bằng UAV của Houthi. Thông tin này tiếp tục cho thấy vai trò của tuyến đường ống chiến lược trong bối cảnh khủng hoảng Hormuz.

Nga-Ukraine hé mở cánh cửa đàm phán

Nga-Ukraine hé mở cánh cửa đàm phán

Tiến trình đàm phán hướng tới khả năng chấm dứt xung đột Nga-Ukraine đang xuất hiện những tín hiệu tích cực mới khi cả Kiev và Moskva cùng phát đi thông điệp sẵn sàng nối lại tiếp xúc ba bên với sự trung gian của Mỹ.

Căng thẳng Trung Đông: Ngoại giao đình trệ, rủi ro năng lượng toàn cầu leo thang

Căng thẳng Trung Đông: Ngoại giao đình trệ, rủi ro năng lượng toàn cầu leo thang

Những nỗ lực ngoại giao tại khu vực Trung Đông dường như đang chững lại sau khi cuộc đàm phán quan trọng giữa Iran và các cường quốc Vùng Vịnh bị trì hoãn. Cùng lúc đó, một loạt các cuộc tấn công mới nhằm vào hai tuyến đường trung chuyển dầu mỏ huyết mạch của khu vực đang đẩy những lo ngại về an ninh nguồn cung năng lượng toàn cầu lên cao. 

Hai “nút thắt” siết dòng năng lượng toàn cầu

Hai “nút thắt” siết dòng năng lượng toàn cầu

Trong khi eo biển Hormuz tiếp tục chịu tác động từ xung đột Mỹ-Iran, đà tiến công của Houthi tại Yemen đang đẩy Bab el-Mandeb vào vòng xoáy bất ổn, làm gia tăng sức ép lên các tuyến vận chuyển dầu mỏ và hàng hóa của thế giới.

25 năm sau thảm họa 11/9: Khi ký ức lịch sử trở thành nội dung trên mạng xã hội

25 năm sau thảm họa 11/9: Khi ký ức lịch sử trở thành nội dung trên mạng xã hội

25 năm sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, những hình ảnh máy bay đâm vào tòa tháp đôi Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) và các công trình đổ sập vẫn tiếp tục được chia sẻ rộng rãi trên Internet. Đáng chú ý, ngày càng nhiều người trẻ đang lần đầu tiên được xem những nội dung từng gây chấn động thế giới, qua đó đặt ra câu hỏi về cách một thế hệ mới tiếp nhận và ghi nhớ một trong những sự kiện nổi bật nhất đầu thế kỷ XXI.