IPEF và kỳ vọng đối phó với những thách thức chưa từng có

Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vì thịnh vượng (IPEF) là một khuôn khổ kinh tế được thiết kế nhằm giải quyết những thách thức kinh tế của thế kỷ XXI, từ việc thiết lập những quy tắc cho lộ trình kinh tế số cho tới đảm bảo chuỗi cung ứng an toàn và linh hoạt, hỗ trợ kiến tạo những khoản đầu tư lớn cần thiết cho các cơ sở hạ tầng năng lượng sạch và chuyển đổi sang năng lượng sạch, cũng như nâng cao tiêu chuẩn vì sự minh bạch, hệ thống thuế công bằng và chống tham nhũng.

Lễ công bố khởi động thảo luận về IPEF đã diễn ra chiều 23/5 ở Tokyo (Nhật Bản) theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Theo Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan, IPEF là một phần trong cam kết của Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm đặt các gia đình và người lao động Mỹ ở trung tâm của chính sách kinh tế và đối ngoại của Washington, cũng như tăng cường quan hệ với đồng minh và đối tác vì mục đích gia tăng sự thịnh vượng chung và định nghĩa những thập niên tới gắn với đổi mới công nghệ trong nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là tại khu vực quan trọng nhất - Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương - trong những thập niên tới.

8-1.jpg -0
Các nhà lãnh đạo tham gia sự kiện công bố IPEF ở Tokyo. Ảnh: Reuters.

Ông khẳng định, IPEF không phải là một thỏa thuận thương mại truyền thống “lặp lại những điều đã cũ”. Nó được thiết kế như một hướng tiếp cận linh hoạt và đổi mới hơn, phản ánh thực tế rằng các nền kinh tế đều đã và đang thay đổi. Những vấn đề cấp bách nhất cần ứng phó đã thay đổi và chúng ta cần một hướng tiếp cận mới nhằm đáp ứng các nhu cầu của người dân. Bằng cách tập trung vào những ưu tiên kinh tế ảnh hưởng tới tất cả các nền kinh tế, khuôn khổ này đã phản ánh thực tế chung mà các nước cùng đối mặt, đó là những vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu, công nghệ sạch, gián đoạn chuỗi cung ứng cũng như nhu cầu cần hợp tác hiệu quả hơn trong nền kinh tế sản xuất công nghệ cao. Nội dung thảo luận trong thời gian tới của IPEF sẽ tập trung vào bốn trụ cột là thương mại, chuỗi cung ứng, năng lượng sạch, phi carbon hóa và cơ sở hạ tầng, thuế và chống tham nhũng.

Đối với chuỗi cung ứng, chúng ta đều thấy rõ cái giá phải trả của việc chuỗi cung ứng không bền vững. Và đại dịch COVID-19 đã phơi bày rõ điều này. Chẳng hạn, trong đại dịch COVID-19, trong khi quá trình đóng gói chất bán dẫn ở Malaysia phải đóng cửa do đại dịch COVID-19 thì hàng nghìn công nhân ở Michigan, Mỹ trong các nhà máy sản xuất tự động cũng không có việc làm. Vấn đề đặt ra là nếu các bên minh bạch hơn, liên lạc thường xuyên hơn, chia sẻ dữ liệu nhiều hơn và thiết lập một hệ thống cảnh báo sớm thì điều này sẽ không xảy ra.

Ở IPEF, các quốc gia đang tìm cách phát triển một thỏa thuận chuỗi cung ứng dự đoán hiệu quả hơn và quan trọng hơn là ngăn chặn sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng. Đối với trụ cột năng lượng sạch và cơ sở hạ tầng, IPEF cũng đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm theo đuổi những cam kết cụ thể và tham vọng như đặt mục tiêu về năng lượng thay thế, loại bỏ việc sử dụng nhiên liệu carbon, đặt các tiêu chuẩn về hiệu suất năng lượng và đưa ra những biện pháp mới nhằm ứng phó với sự phát thải khí methane.

Cuối cùng, đối với trụ cột thương mại liên quan đến thuế và chống tham nhũng, IPEF sẽ làm việc để đảm bảo các bên đều thực hiện cùng một bộ quy tắc bởi tham nhũng sẽ kéo lùi nền kinh tế của mọi quốc gia. IPEF cũng tìm kiếm những cam kết để xây dựng hệ thống thuế hiệu quả, chống rửa tiền và chống tham nhũng phù hợp với giá trị của các bên.

IPEF là một khuôn khổ bao gồm những nền kinh tế khác nhau đại diện cho 40% GDP toàn cầu. Hơn hết, khuôn khổ này bao gồm một số nền kinh tế phát triển nhanh nhất và năng động nhất trên thế giới. Theo ông Jake Sullivan, sự đa dạng của các thành viên cũng nhất quán với 2 tầm nhìn của IPEF và phù hợp với cấu trúc 4 trụ cột được xây dựng với sự linh động và sáng tạo để thích ứng với sự đa dạng của các quốc gia này. Chiếm 60% dân số thế giới, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực đóng góp lớn nhất vào sự tăng trưởng toàn cầu trong 30 năm tới. Thương mại với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã hỗ trợ hơn 3 triệu việc làm cho người Mỹ cũng như là nguồn cung cấp gần 900 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Mỹ. Trong khi đó, đầu tư trực tiếp nước ngoài trong khu vực này từ Mỹ là hơn 969 tỷ USD năm 2020 và gần gấp đối trong thập kỷ qua.

Không giống như CPTPP và RCEP, 2 khối thương mại lớn nhất ở châu Á, IPEF sẽ không giảm thuế giữa các quốc gia tham gia. Thay vào đó, nó tìm kiếm sự hợp tác trên những trụ cột chiến lược như tính bền vững của chuỗi cung ứng và kinh tế số. Sự ra đời của IPEF cũng khác với các thỏa thuận thương mại tự do truyền thống, vốn cần nhiều năm để đàm phán và yêu cầu sự thông qua của những nước tham gia. Wendy Cutler, Phó Chủ tịch Viện Chính sách Xã hội châu Á nhận định rằng, IPEF là “một hướng tiếp cận theo từng bước”.

Bộ Công nghiệp và Thương mại Philippines cho biết: “Các điều khoản về những mục tiêu của IPEF như thúc đẩy tính bền vững, bao trùm, cạnh tranh cũng như công nghệ, đổi mới, kinh tế số, chuyển đổi năng lượng, các mục tiêu về khí hậu hay phát triển công bằng đều phù hợp với những ưu tiên về thương mại của Philippines”. Trong khi đó, Tổng thống Indonesia Joko Widodo nhận định trong Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - ASEAN hồi tuần trước rằng sự hợp tác trong khuôn khổ IPEF “phải bao trùm”.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

Thỏa thuận mong manh và tia hy vọng từ bàn đàm phán

Thỏa thuận mong manh và tia hy vọng từ bàn đàm phán

Những tranh cãi xoay quanh quyền kiểm soát eo biển Hormuz vừa châm ngòi cho một vòng xoáy tấn công trả đũa nguy hiểm giữa Iran và Mỹ trong những ngày qua. Tuy nhiên, sau một cuối tuần "rực lửa", hai bên đã đồng ý tạm thời hạ nhiệt để quay lại bàn đàm phán, nỗ lực cứu vãn Biên bản ghi nhớ (MoU) mong manh khỏi bờ vực đổ vỡ.

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

Sau hơn bốn năm xung đột, Ukraine cho biết đã thu giữ hàng trăm mẫu khí tài của Nga trên chiến trường. Việc Kiev mới đây công bố nền tảng TrophyLab, cho phép các đối tác tiếp cận thông tin kỹ thuật về những mẫu vũ khí này, lập tức thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát quốc tế.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp với cường độ 7,2 và 7,5 độ richter đã tấn công thủ đô Caracas của Venezuela và các khu vực lân cận hôm 24/6. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là cơn địa chấn mạnh nhất tại quốc gia Nam Mỹ này kể từ năm 1900, để lại cảnh tượng tàn phá nặng nề và đẩy hàng chục nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất.

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng "vòm nhiệt" kết hợp với biến đổi khí hậu khiến châu Âu, khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, phải đối mặt với những đợt sóng nhiệt ngày càng dữ dội, thậm chí trở thành "bình thường mới" trong mùa Hè.

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “khá suôn sẻ”, thì thực tế trên bàn đàm phán và tại các mặt trận lại vẽ nên một bức tranh khác. Những mâu thuẫn về diễn giải thỏa thuận, cùng áp lực chính trị nội bộ tại Washington, đang đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình vừa mới chớm nở.

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Hai năm sau chiến thắng lịch sử, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải rút lui do không còn nhận được sự tín nhiệm trong nội bộ đảng. Người được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí kế nhiệm là Andy Burnham, chính trị gia đang nổi lên như hy vọng mới của Công đảng.

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ hồ sơ hạt nhân sang việc kiểm soát các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực. Điều này đồng nghĩa tương lai của tiến trình hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng ở Thụy Sĩ mà còn gắn chặt với diễn biến thực địa tại Lebanon.

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Căng thẳng tại Bolivia lên đỉnh điểm trong cuối tuần này khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, cho phép các lực lượng an ninh và quân đội tiến hành giải tỏa các chướng ngại vật của người biểu tình – những rào chắn đã làm tê liệt nền kinh tế quốc gia Nam Mỹ này trong suốt 50 ngày qua và cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.

Mỹ và Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ. Ảnh minh họa Reuters.

“Bước đệm” cho thỏa thuận Mỹ - Iran hay chỉ là khoảng lặng tạm thời?

Một bước ngoặt quan trọng vừa diễn ra tại Trung Đông khi Israel và lực lượng Hezbollah đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon. Động thái này diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, ngay sau những đợt giao tranh ác liệt đe dọa trực tiếp đến cơ hội đạt được hiệp định hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran.

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Tháng trước, Mỹ thông báo với các đồng minh rằng họ quyết định thu hẹp nguồn lực quân sự sẵn có dành cho NATO. Và hôm 18/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định Washington không nói giỡn, tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc rà soát thực sự kéo dài sáu tháng, bao gồm cả tham vấn Quốc hội.

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, mở đường chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía sau bước đột phá ngoại giao này vẫn còn hàng loạt vấn đề gai góc, từ cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, tương lai của Hormuz cho đến việc nới lỏng trừng phạt và bảo đảm Israel - Hezbollah tuân thủ ngừng bắn.

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Báo cáo mới nhất của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy khoảng 2,4 triệu người tị nạn trên thế giới sẽ cần được tái định cư trong năm 2027, nhưng nhu cầu này ngày càng khó khăn do chính sách siết chặt của các quốc gia.

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Giới chức Mỹ và Iran mới đây chính thức xác nhận đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh. Thỏa thuận sơ bộ này không chỉ làm lóe lên hy vọng chấm dứt cho các hành động quân sự và các lệnh phong tỏa căng thẳng trong suốt nhiều tháng qua, mà còn lập tức tạo ra một cú hích đối với thị trường toàn cầu trong ngày 15/6.

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Việc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đồng ý khởi động tiến trình đàm phán kết nạp Ukraine là bước tiến đáng kể của Kiev trong nỗ lực gia nhập EU. Tuy nhiên, đây được dự báo là một quá trình kéo dài và đòi hỏi Ukraine có nhiều cải cách lớn.

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 (giờ địa phương) tuyên bố Washington và Tehran có thể sẽ ký kết một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở cửa trở lại tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Dù Iran tỏ ra thận trọng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ đã có những tác động nhất định đến thị trường toàn cầu.

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.