Hãy gieo lòng tốt

Sự ảnh hưởng đại dịch COVID - 19 với người lao động trên toàn cầu là câu chuyện không hề mới mẻ. Bởi lẽ, chỉ theo thống kê của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã có hơn 200 triệu người trên toàn thế giới thất nghiệp. Một con số đáng kinh ngạc, một sự thiệt hại chung của nhân loại và gây ra những khó khăn riêng cho các quốc gia, cho từng gia đình, từng cá nhân.

Có thể sau này người ta sẽ còn nhắc đến sự kiện làm thay đổi thế giới này. Nhưng, cũng từ trong khó khăn của ngày hôm nay đã cho chúng ta được thấy sự xuất hiện những giải pháp, định hướng quan trọng từ vĩ mô đến vi mô, của từng khu vực, từng quốc gia để khắc phục khó khăn và đi lên. Trong bài phát biểu: “Chung tay xây dựng châu Á trong kỷ nguyên hậu COVID-19” của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Hội nghị quốc tế về Tương lai châu Á lần thứ 26, sáng ngày 20/5/2021 có đoạn viết:

“Người Việt Nam có câu “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”; người Nhật Bản có danh ngôn “Hoa mơ nở trong tuyết”. Chúng tôi có niềm tin sâu sắc rằng chúng ta sẽ đoàn kết, cùng nhau “Chung tay xây dựng châu Á trong kỷ nguyên hậu COVID-19”. Niềm tin này xuất phát từ những giá trị, bản sắc châu Á. Đó là những giá trị về tinh thần cộng đồng, tầm nhìn, sự bền bỉ, quả cảm, kỷ luật, linh hoạt thích ứng và khát vọng vươn lên.” (theo http://baochinhphu.vn).

Thêm một hành động đẹp cứu người ở thành phố Nam Định sau tấm gương của anh Nguyễn Ngọc Mạnh.
Thêm một hành động đẹp cứu người ở thành phố Nam Định sau tấm gương của anh Nguyễn Ngọc Mạnh.

Từ thực tế cuộc sống, chúng ta thấy “Đó là những giá trị về tinh thần cộng đồng, tầm nhìn, sự bền bỉ, quả cảm, kỷ luật, linh hoạt thích ứng và khát vọng vươn lên” mà vị Thủ tướng Chính phủViệt Nam nhắc đến có lẽ đã được từng người dân thấu cảm, vận dụng bằng những lựa chọn, ứng xử thiết thực. Trong những ngày gần đây, một câu chuyện nhỏ có thể không được nhiều người quan tâm nhưng lại khiến người viết bài này thật sự ấn tượng. 

Trên một tờ báo có đưa hình ảnh và lời tâm sự của một chị công nhân  người Thái Bình có tên là Nguyễn Thị Minh Uyên làm việc tại Công ty Minh Quân qua bài viết: “Nước mắt những công nhân thu gom rác bị nợ lương ở Hà Nội: Con nhỏ nghỉ học vì xấu hổ, người bị cụt chân mò mẫm trong rác” của tác giả Đinh Huy trên Doanh nghiệp và tiếp thị. 

Trong đó, chị Uyên chia sẻ: “Lúc nào cũng là người đóng tiền muộn nhất cho con nên khi đến lớp cháu hay bị các bạn trêu. Tôi cũng khuyên và động viên cháu, thậm chí nhờ người đưa đến trường nhưng cháu xấu hổ và không chịu. Có đợt, cháu nghỉ học cả 3 - 4 ngày”. 

Trong một thời gian ngắn, sau khi nắm được thông tin trên đã có nhiều Mạnh Thường Quân muốn giúp đỡ chị và các đồng nghiệp có một công việc mới, đem lại thu nhập. Trong đó, có anh Mạc Văn Giang – chủ 1 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vệ sinh (có trụ sở tại Hà Đông, Hà Nội) đã ngỏ ý muốn giúp đỡ chị Uyên. Tuy nhiên, lúc này chị đã có được công việc mới và từ chối lời mời sau khi có lời cảm ơn chân thành với anh Giang. 

Câu chuyện tưởng như chẳng có gì đặc biệt ấy thật sự lại trở nên ấn tượng khi chúng ta để ý đến câu trả lời của chị: “Cảm ơn rất nhiều tấm lòng của mọi người và cảm ơn anh Giang. Tôi từ chối không phải vì khen chê gì, mà vì khi tôi khó khăn đã có nơi giúp đỡ thì không thể nào khi có đề nghị tốt hơn lại ra đi. Hiện giờ, chỗ làm mới của tôi cũng đang rất tốt".

Câu nói ngắn gọn và khúc chiết của nữ công nhân ấy có gì đặc biệt trong bối cảnh mà ngôn ngữ ứng xử trên mạng xã hội thường xuyên trở thành một đề tài nóng? Xin được diễn giải câu nói ấy là: Chị từ chối lời mời của anh Giang không phải vì các quyền lợi mà anh đưa ra có sức hấp dẫn hay không, mà bởi trong lúc chị khó khăn nhất đã có tấm lòng nhân ái (nơi giúp đỡ) và vì thế giờ đây dẫu có công việc tốt hơn chị cũng không muốn (thì không thể nào) ra đi để phụ tấm lòng ấy.

Hãy gieo điều tốt đẹp để nhân lên lòng tốt như khi xưa Mai An Tiêm gieo hạt dưa.
Hãy gieo điều tốt đẹp để nhân lên lòng tốt như khi xưa Mai An Tiêm gieo hạt dưa.

 Cách nghĩ này của chị Uyên chợt gợi cho người viết nhớ đến câu chuyện khác: “Một phụ nữ lấy chồng Nhật kể chị đi đổ xăng khi có báo tin nạn khan hiếm do ở Nhật có vùng bị thiên tai. Để phòng xa, chị định đổ đầy bình nhưng người chồng ngăn lại, đổ nửa bình thôi, để chừa cho người bị thiếu đủ thứ ở vùng có thiên tai” (theo Thanhuytphcm.vn).

Ông Matsushita Konosuke - Ông tổ của phương thức kinh doanh kiểu Nhật - từng có một câu nói rất chí lí như thế này: “Tài sản quý nhất của các doanh nghiệp chính là con người”. Giới doanh nhân Pháp cũng từng triết lý: “Yêu quý nhân viên một lần thì họ sẽ yêu gấp 100 lần công ty của bạn”. Nhưng cái cách mà chị Nguyễn Thị Minh Uyên ứng xử với hai lời mời, hai lòng tốt hình như không hẳn chỉ là sự đền đáp, trả vay trong xã hội, mà còn gợi một điều gì lớn hơn. Nếu lòng tốt như một trái ngọt, khi bạn nhận được thì hãy gieo nó xuống để nhân lên thành mùa quả ngọt. Cách ứng xử với lòng tốt ấy không chỉ là lời từ chối thành thật, mà còn là cách để lòng tốt đã gieo lại cuộc đời một nghĩa tình tốt. Nó có nét gì đó tương đồng với bài học về việc nhân lên giống dưa hấu của Mai An Tiêm trong truyền thuyết Việt Nam. Một câu chuyện đẹp trên báo chí tưởng như chỉ thoáng qua nhưng đủ gợi cho chúng ta những suy nghĩ:

1. Văn hóa con người trong thời đại mới không chỉ là việc chủ thể đó tiếp thu, tri nhận kiến thức văn hóa như thế nào, mà còn phù thuộc vào sự vận dụng và sáng tạo trong những hoàn cảnh cụ thể. Hay nói cách khác, đó là cách họ tạo ra những giá trị mới. Trong cuộc sống hôm nay, với những hoàn cảnh sống mới những hành xử tốt đẹp là bài học phù hợp hơn, sinh động hơn để chúng ta chia sẻ với người trẻ, giúp họ sống đẹp trong cuộc đời.

2. Một việc làm tốt chưa thể giúp nâng tầm đạo đức  xã hội trong ngày một ngày hai nhưng tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ trong thời đại phát triển của mạng xã hội. Còn nhớ hành động đẹp của chàng trai Nguyễn Ngọc Mạnh được tái hiện trong sáng 29/6 khi bé gái là Trương Ngọc Minh Ch. (SN 2017, ở phường Trần Quang Khải, TP Nam Định) rơi từ tầng 2 xuống vỉa hè nhưng được một người đàn ông kịp thời đón lấy. Sự cố từ những bất cẩn để con cái rơi từ tầng cao như từng xảy ra ở tòa nhà 60B Nguyễn Huy Tưởng, (phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội) có thể chưa cảnh tỉnh tất cả chúng ta. Nhưng, giờ đây có lẽ với mỗi người dân bình thường nhất khi ngước nhìn những lan can, ban công nhà cao tầng, họ luôn có sự cảnh giác, một ý thức tránh nhiệm  – một ý thức tốt đẹp mới hình thành trong đời sống văn hóa hôm nay từ chính những việc làm tưởng như nhỏ bé này.

3. Sau những đợt bùng phát đại dịch COVID-19, khi những gói hỗ trợ của Chính phủ đến với người dân rất kịp thời và hiệu quả thì từng người dân bằng những cách riêng sẽ tích lũy cho mình một vốn kinh nghiệm sống phù hợp với trạng thái “bình thường mới”. Ngày mai, dẫu bạn vẫn phải kiên nhẫn với công việc cũ hay đã tìm cơ hội khác nhưng chắc hẳn bạn đã có một tâm thế mới, tâm thế của người ý thức được sự tương quan giữa lợi ích của cá nhân và sự phát triển cộng đồng. Doanh nghiệp có thể hoạt động thì bạn mới có việc làm, có thu nhập lo cho bản thân và gia đình; khi bạn có ý thức phòng dịch bạn sẽ bảo vệ được chính công ty của mình, duy trì sức sống của doanh nghiệp đó…

Một chút “tài sản ý thức” nhỏ bé này có thể khiến nhiều người không mấy bận tâm. Nhưng chúng ta thử nghĩ xem, nếu những suy nghĩ mang lại giá trị sống đẹp được nhân lên, được “sinh lời” sẽ đáng giá biết chừng nào. Đón nhận và trân trọng lòng tốt, tạo ra việc làm tốt là điều rất đáng quý, nhưng nếu chúng ta còn biết gieo trồng để lòng tốt ấy được nhân rộng còn là điều tuyệt vời hơn thế nữa.

Lương Việt

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).