Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 6 - 2025: Sôi động không khí sáng tạo cho thiếu nhi

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 6, năm 2025 đã công bố kết quả và trao thưởng. Mùa giải năm nay, từ 10 tác phẩm, chùm tác phẩm lọt vào vòng chung khảo, hội đồng giám khảo đã chọn được 1 giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” và 5 giải “Khát vọng Dế Mèn”. Điều đặc biệt là, giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” lần này được trao cho nhạc sĩ Phạm Tuyên để tôn vinh sự nghiệp sáng tác dành cho thiếu nhi của ông.

Tôn vinh sự nghiệp của nhạc sĩ Phạm Tuyên

Mùa giải thứ 6, năm 2025 được khởi động từ 14/3/2025, đã xem xét, thẩm định 97 tác phẩm viết cho thiếu nhi tiêu biểu được sáng tác, hoàn thiện trong khoảng thời gian 2024-2025 (cụ thể, từ 1/1/2024 - 20/4/2025).

1.jpg -0
Nhạc sĩ Phạm Tuyên được trao giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” ở tuổi 96.

Ban tổ chức cho biết, các tác phẩm này đến từ 2 nguồn: từ các tác giả trực tiếp gửi dự thi và từ sự đề cử của các nhà xuất bản, những nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ, những người yêu mến nghệ thuật thiếu nhi và luôn theo dõi sát sao những hoạt động sáng tác. Từ những tác phẩm này, qua 2 vòng chấm, bộ phận thường trực của hội đồng giám khảo đã chọn ra 10 tác phẩm, chùm tác phẩm xuất sắc nhất vào chung khảo.

Từ danh mục này, hội đồng giám khảo đã tìm ra chủ nhân của giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” năm nay là nhạc sĩ Phạm Tuyên vì đã cống hiến cả cuộc đời và sự nghiệp cho thiếu nhi với những tác phẩm âm nhạc vượt thời gian, trong đó có cuốn “Về quê - Khúc đồng dao của bé” (đồng tác giả Phạm Hồng Tuyến) lọt vào chung khảo mùa giải năm nay.

Như vậy, trải qua 5 mùa giải, lần đầu tiên giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” được trao cho một nhạc sĩ. Trước đó, đã có 3 giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” lần lượt được trao cho các nhà văn: Nguyễn Nhật Ánh (2020), Trần Đức Tiến (2023), Lý Lan (2024) vì những cống hiến to lớn của họ cho văn học thiếu nhi. Theo tiêu chí của giải thưởng, giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” là phần thưởng cao quý nhất, được xét “phong tặng” cho tác giả có những cống hiến to lớn cho thiếu nhi trong cả cuộc đời và sự nghiệp của mình, đồng thời có tác phẩm xuất sắc lọt vào vòng chung khảo của năm xét giải.

Nhạc sĩ Phạm Tuyên là một tên tuổi lớn, đã trở nên quá đỗi thân thuộc với thiếu nhi Việt Nam. Trong hơn 700 ca khúc để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống âm nhạc, nhạc sĩ Phạm Tuyên đã có gia tài hơn 200 bài viết cho thiếu nhi. Những ca khúc gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ thiếu nhi như “Chiếc đèn ông sao”, “Cánh én tuổi thơ”, “Tiến lên Đoàn viên”... đã trở thành một phần ký ức tuổi thơ không quên của bao thế hệ.

Thế nhưng, ít ai biết rằng, ông còn có một “kho báu” đặc biệt: 41 bài đồng dao cổ được ông phổ nhạc, ẩn chứa vẻ đẹp hồn hậu và gần gũi của cảnh sắc thiên nhiên, con người, văn hóa dân gian Việt Nam. Sau bao năm nằm im trong cuốn sổ nhạc, “kho báu” ấy đã được giới thiệu qua dự án sách “Khúc đồng dao của bé” mà chính con gái ông - nhà báo Phạm Hồng Tuyến - là người kể chuyện.

Với dấu ấn của dự án sách “Khúc đồng dao của bé” cùng sự nghiệp sáng tác với số lượng tác phẩm dành cho thiếu nhi rực rỡ, nhạc sĩ Phạm Tuyên, ở tuổi 96, được trao giải “Hiệp sĩ Dế Mèn” để tôn vinh toàn bộ sự nghiệp sáng tác của ông...”.

Văn học vẫn chiếm ưu thế

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn do Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) sáng lập và tổ chức thường niên từ năm 2020, nhằm trao cho các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc "của thiếu nhi" (thiếu nhi là chủ thể sáng tạo) hoặc "vì thiếu nhi" (thiếu nhi là đối tượng phục vụ).

Ở mùa giải năm nay, hội đồng giám khảo do nhà thơ Trần Đăng Khoa - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - làm chủ tịch hội đồng; cùng các thành viên là: họa sĩ Thành Chương, PGS.TS. Ngô Văn Giá, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh, nhà báo Nguyễn Thiện Thuật. Bộ phận thường trực với các gương mặt như nhà thơ Huỳnh Trọng Khang, nhà báo Nguyễn Thanh Bình, giảng viên Nguyễn Hoàng Dương, nhà thơ Yên Khương, giám tuyển Hà Văn Bảy...

Ở hạng mục “Khát vọng Dế Mèn”, 5 giải thưởng được trao cho các tác phẩm: “Bộ tranh của họa sĩ nhí” của Phạm Hải Nguyên (13 tuổi); “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em” (bản thảo tập thơ của Lý Thăng Long); “Cuốn cổ thư của một mẫu thần” (truyện của Nguyễn Hoàng Diệu Thủy, NXB Kim Đồng); “Từ những ruộng rau ở nông trại Cúc Cu” (Đốm Đốm vẽ, NXB Kim Đồng) và "Những thứ bạn dùng để lấp một cái hố" (Thanh Vũ vẽ, NXB Kim Đồng) của Dy Duyên; “Trang trại cuối rừng” (truyện của Phạm Công Luận, NXB Kim Đồng).

Ngoài ra, ban tổ chức đã trao Chứng nhận lọt vào Vòng chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn cho 4 tác phẩm: “120 năm lưu lạc của rùa xám đen Hy Lạp” (bản thảo truyện dài của Đặng Chương Ngạn); “À ơi” (bản thảo tập thơ của Vũ Thị Thanh Tâm, minh họa: Windy Trúc Hoàng); “Cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng Sinbad: Đại chiến nàng tiên cá” (truyện tranh của nghệ sĩ Quang Thảo và Comicola Studio, NXB Dân trí); “Khu tập thể đường tàu” (truyện vừa của Đặng Ngọc Hưng, NXB Trẻ).

2.jpg -1
Các tác giả nhận giải thưởng ở hạng mục “Khát vọng Dế Mèn”.

Như đã thành truyền thống của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, mùa giải nào cũng tìm được những gương mặt thiếu nhi xuất sắc để trao giải. Năm nay giải thưởng vinh danh bộ tranh của họa sĩ nhí Phạm Hải Nguyên (13 tuổi) đến từ Lạng Sơn. Ở bộ tranh này, họa sĩ nhí Phạm Hải Nguyên đã sớm bộc lộ thế giới quan có phần trưởng thành so với tuổi 13 của mình qua các tác phẩm acrylic như: “Tham vọng”, “Cơn ác mộng”, “Lao động”...

Họa sĩ Thành Chương - thành viên hội đồng giám khảo bày tỏ sự ngạc nhiên về họa sĩ nhí này: “Tôi không nghĩ ở lứa tuổi ấy mà các em đã có thể vẽ nên những tác phẩm già dặn đến như vậy. Có lẽ, bởi đời sống bây giờ phát triển hơn, trẻ em được tiếp xúc nhiều với môi trường sống đa dạng, hiện đại, với thông tin và văn hóa từ khắp nơi trên thế giới một cách rất nhanh, sớm và đầy đủ. Vì vậy, dù tranh của các em vẫn giữ được nét hồn nhiên, nhưng đồng thời lại mang theo sự chín chắn trong tư duy, có chiều sâu, thậm chí là những triết lý rất trưởng thành. Tôi cho rằng, đó là dấu hiệu tốt, thể hiện sự phát triển của thế hệ trẻ...”.

Nhìn vào các tác phẩm được trao giải và tặng thưởng năm nay, có thể thấy rõ rằng, văn học vẫn là lĩnh vực chiếm ưu thế đặc biệt trong các loại hình sáng tác nghệ thuật dành cho thiếu nhi (chiếm 8/10 hạng mục). Giải thưởng cũng đã vinh danh một loạt tác giả trẻ, mới viết cho thiếu nhi với 3/5 giải “Khát vọng Dế Mèn” đều là những tác giả trẻ, những cây bút mới viết cho thiếu nhi đó là: Dy Duyên, Lý Thăng Long, Nguyễn Hoàng Diệu Thủy. Đây đồng thời cũng là những tín hiệu vui đối với văn học thiếu nhi với sự tham gia của ngày càng nhiều những cây bút trẻ trung, tâm huyết và tràn đầy năng lượng.

PGS.TS, nhà phê bình Ngô Văn Giá - thành viên hội đồng giám khảo đánh giá cao tác giả Dy Duyên với 2 tác phẩm đoạt giải và nhận định rằng: “Tập truyện “Những thứ bạn dùng để lấp một cái hố” kết hợp được giữa cái hồn nhiên trẻ thơ và cái sâu xa nhân tính, trong khi đó, “Từ những ruộng rau ở nông trại Cúc Cu” lựa chọn lối viết đồng thoại, viết thế giới loài vật với khả năng tưởng tượng tốt. Thông qua những câu chuyện nhỏ trong tính liên hoàn (nhân vật, không gian, sự việc...), 2 tập truyện mở ra một vẻ đẹp thiên nhiên, hệ sinh thái nhất quán, trong trẻo, góp phần vun bồi những hiểu biết, tình yêu cho trẻ thơ hướng về thiên nhiên, đồng ruộng, loài vật, không gian...”.

Hà Anh

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.