Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn lần 3-2022: Vun đắp cho những tài năng trẻ

Tối 31-5 tại Hà Nội đã diễn ra lễ trao Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn lần 3-2022 và đấu giá nghệ thuật "Vì mái trường cho em" do Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tổ chức. Ở mùa thứ 3 này, không có Giải thưởng Lớn "Hiệp sĩ Dế Mèn" (Cricket Knight) mà chỉ có 5 giải "Khát vọng Dế Mèn" được trao cho 5 tác phẩm xuất sắc nhất.

Tín hiệu vui từ một giải thưởng

Dế Mèn là giải thưởng nghệ thuật thường niên do báo Thể thao và Văn hóa sáng lập từ năm 2020 nhằm trao cho các sáng tác - trình diễn nghệ thuật dành cho thiếu nhi, của thiếu nhi trong khoảng thời gian từ quý II năm trước đến tháng 5 năm sau trao giải.

Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn mùa thứ 3-2022 đã thu hút 89 tác phẩm, chùm tác phẩm dự thi với 60 bản thảo và 29 tác phẩm đã công bố, xuất bản. Trong đó có: 9 chùm thơ, tập thơ hoặc series thơ nhiều tập; 19 phim hoặc series phim hoạt hình; còn lại là các tập truyện ngắn, truyện dài, tiểu thuyết...

Từ 89 tác phẩm dự thi, sau 2 vòng chấm chọn, Hội đồng Giám khảo do nhà thơ Trần Đăng Khoa - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam làm Chủ tịch Hội đồng và các thành viên gồm: PGS-TS Ngô Văn Giá, họa sĩ Thành Chương, nhà thơ Nguyễn Thụy Kha, họa sĩ "Thần đồng Đất Việt" Lê Linh và nhà báo Lê Xuân Thành - Tổng biên tập Báo Thể thao và Văn hóa, đã bỏ phiếu để chọn ra top 8 tác phẩm vào vòng chung kết.

an-bang-nhan-giai.jpg -0
Nhà thơ Trần Đăng Khoa - Chủ tịch Hội đồng giám khảo giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn lần 3-2022 trao giải "Khát vọng Dế Mèn" cho bé Nguyễn Vũ An Băng (9 tuổi).

Từ 8 tác phẩm này, Hội đồng Giám khảo đã thảo luận, chấm điểm để chọn ra 5 tác phẩm trao giải "Khát vọng Dế Mèn" (Cricket Desire) gồm có: "Biệt đội thám tử và Emma thảm họa" (2 truyện dài của Quyên Gavoye, NXB Kim Đồng); "Cơ Bản là Cơ Bản" (truyện dài, Phạm Huy Thông, NXB Kim Đồng); "Đu đưa trên ngọn cây bàng" (bản thảo truyện dài, Nguyễn Hoàng Diệu Thủy); Bản thảo chùm truyện ngắn của Nguyễn Vũ An Băng (9 tuổi); "Chiếc dép thất lạc" (sách tranh; Tác giả: Geralda De Vos (Bỉ) - Sofia Holt (Thụy Điển), người dịch: Kim Ngọc - NXB Kim Đồng.

Theo đánh giá của Ban tổ chức, so với mùa giải lần 1 (năm 2020) và lần 2 (năm 2021), số lượng các tác phẩm dự thi có ít hơn, nhưng vẫn phong phú về thể loại, tạo nên một bức tranh chung về văn học nghệ thuật "của thiếu nhi", hoặc "vì thiếu nhi" trong năm xét giải. Bên cạnh những tác giả đã thành danh, ở mùa giải năm nay đáng chú ý là một số tác phẩm dự thi do các em thiếu nhi chỉ mới 9-12 tuổi sáng tác. Không chỉ là thơ, truyện ngắn, có những em còn tham gia cùng người lớn trong vai trò là họa sĩ minh họa các cuốn sách tranh hoặc dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Có em còn viết tiểu thuyết giả tưởng dài 3 tập, dày hàng trăm trang dựng lên một thế giới tưởng tượng phong phú. Có em còn viết truyện trực tiếp bằng tiếng Anh sau đó tự dịch ra tiếng Việt để in sách song ngữ Việt - Anh, xác lập nên một kỷ lục đẹp trong đời sống văn học thiếu nhi trong thời gian qua. Đây thực sự là những tín hiệu hết sức đáng mừng trong đời sống, sáng tác cho thiếu nhi, của thiếu nhi hiện nay.

Ghi nhận thực tế đáng mừng này, ông Lê Xuân Thành - Tổng biên tập Báo Thể thao và Văn hóa, Trưởng ban tổ chức giải thưởng Dế Mèn nhấn mạnh: "Mới chỉ 3 năm tồn tại, giải thưởng còn non trẻ mang tên Dế Mèn đã tạo được dấu ấn nhất định, với mục tiêu tìm kiếm và tôn vinh các sáng tác, trình diễn nghệ thuật, giải trí xuất sắc "của thiếu nhi" hoặc "vì thiếu nhi". Tám tác phẩm lọt vào vòng Chung kết - chấm điểm là những gì xuất sắc nhất của thiếu nhi và vì thiếu nhi trong thời gian qua. Tác giả đoạt giải trong số này xứng đáng là những gương mặt tiêu biểu của nghệ thuật thiếu nhi nước nhà, trong đó thấp thoáng có gương mặt của thần đồng".

Điều đặc biệt là, giải thưởng năm nay đã thu hút các tác phẩm của tác giả Việt kiều, hoặc các tác giả, họa sĩ người nước ngoài có nhiều năm gắn bó với Việt Nam, sáng tác hướng tới đối tượng là thiếu nhi Việt Nam. Trong đó, 2 giải "Khát vọng Dế Mèn" đã được trao là sách tranh "Chiếc dép thất lạc" của Geralda De Vos (Bỉ) - Sofia Holt (Thụy Điển) do Kim Ngọc dịch và 2 cuốn truyện dài "Emma thảm họa và Biệt đội thám tử" của Quyên Gavoye, một chuyên gia người Việt đang sống tại Pháp.

283559922_10159930349832491_4804620944940140163_n.jpg -0
Các tác phẩm đoạt giải "Khát vọng Dế Mèn" đã được xuất bản.

Đánh giá về chất lượng mùa giải năm nay, PGS-TS. Ngô Văn Giá cho rằng: "Trước tiên, nhìn vào lực lượng người viết dự giải có thể thấy viết cho trẻ thơ vẫn là niềm mơ ước của bất cứ ai, bất cứ người cầm bút nào. Giải thưởng Dế Mèn đã góp phần kích hoạt, khích lệ những mơ ước, khát vọng này. Thứ hai, khi viết cho trẻ thơ, các tác giả không còn viết theo lối áp đặt, thay vào đó, là lối viết về cơ bản đã "thanh toán" được chất "giáo huấn". Những người viết đã khai thác, huy động được con người trẻ thơ trong chính mình để cất tiếng. Nhờ vậy, khiến truyện tự nhiên, gần gũi với thế giới tâm hồn, cách cảm, cách nghĩ, cách quan sát của trẻ thơ đối với đời sống.

Thứ ba, những người viết ít nhiều đã có ý thức hoặc bằng những cảm thức tinh tế hướng ngòi bút vào các vấn đề sinh thái, môi trường, cụ thể hơn là thiên nhiên với loài vật, cỏ cây, hoa lá. Năm nay, dự giải có rất nhiều tác giả trở về với thiên nhiên, với không gian sinh thái, như để thầm nói với bạn đọc trước nhất là với những đứa trẻ rằng, thiên nhiên chính là bầu bạn, là mái nhà che chở, nuôi dưỡng tâm hồn, và giúp con người cảm thấy yêu và gắn bó hơn với đời sống này. Những tác phẩm như "Cá Linh đi học", "Nếu một ngày chúng tớ biến mất", "Cơ Bản là Cơ Bản"… là những ví dụ hết sức sinh động về điều đó!".

Vun đắp cho tài năng trẻ

Nếu như Dế Mèn mùa đầu tiên, Ban giám khảo đã phát hiện ra một Cao Khải An (11 tuổi) với tác phẩm "Chuyện của Bắp ăn mơ và xóm Đồi Rơm", một truyện dài già dặn đến không ngờ, thấm đẫm nhân sinh từ cái nhìn của một đứa trẻ "thần đồng", mùa thứ 2 một giải thưởng Khát vọng Dế Mèn được trao cho chùm tranh về thiên nhiên và cuộc sống của họa sĩ nhí tài năng nổi tiếng Xèo Chu, thì ở mùa này, giọng văn của cô bé 9 tuổi Nguyễn Vũ An Băng được Ban giám khảo đánh giá là một giọng nữ "băng thanh, ngọc khiết" hiếm thấy và thật sự đem lại sự phấn khích, niềm hi vọng cho Ban giám khảo.

Chùm 4 truyện ngắn của Nguyễn Vũ An Băng - cô bé vừa học hết lớp 4 trường Tiểu học Quỳnh Lôi (Hà Nội) là truyện đồng thoại với diễn biến rất bất ngờ và đó là cái bất ngờ hoàn toàn không sắp đặt, không cần đến những kỹ thuật "thắt mở nút" nhà nghề của người viết truyện ngắn. Đó là cái bất ngờ của tư duy trẻ em, của một nghệ sĩ nhí được Ban giám khảo đánh giá là "có tố chất thần đồng".

Có thể, cô bé không cố lồng ghép thông điệp hay gửi gắm bài học gì trong tác phẩm đã đoạt giải nhưng câu chuyện Nguyễn Vũ An Băng kể làm ta nhớ đến những đứa trẻ bình thường xung quanh chúng ta - những đứa trẻ trò chuyện với đồ chơi, tưởng tượng trong hang kiến là một xã hội thu nhỏ, hay hòn đá nhành cây cũng có cảm xúc nên biết đau, biết giận, vui buồn...

Phát biểu cảm xúc tại lễ trao giải, cô bé Nguyễn Vũ An Băng mong muốn trở thành người nghiên cứu thiên văn học, chứ không phải trở thành một nhà văn. Tuy nhiên, chắc hẳn nhiều người sẽ cảm thấy vui mừng, thậm chí là xúc động khi qua Giải thưởng Dế Mèn được tổ chức thường niên đã khích lệ và quy tụ được các em thiếu nhi cầm bút viết về thế giới của chính mình, xung quanh mình.

Với những tên tuổi các em nhỏ được vinh danh trong những giải thưởng dành cho thiếu nhi như thế này, chắc chắn sẽ là động lực để các em thiếu nhi quan tâm hơn đến việc cầm bút như những phong trào viết văn, làm thơ đã từng rất sôi nổi, rầm rộ đã từng có những năm trước đây.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa  - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng giám khảo giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn đã đưa ra một sự liên hệ thú vị với thế hệ thiếu nhi thời ông: "Thời chiến tranh chống Mỹ là giai đoạn hoàng kim của sáng tác cho thiếu nhi với nhiều tên tuổi và nhiều tác phẩm xuất sắc. Trẻ em hiện giờ rất giỏi, có những em như một thiên tài về âm nhạc, học tập. Thế nhưng văn chương thì thời chúng tôi có cả dàn nhà thơ nhí tự viết cho mình và thế giới quanh mình mà hiện giờ không có. Nay xuất hiện những em bé viết văn, đó là điều rất đáng khuyến khích, bởi có các em tham gia thì chúng ta có nền văn học đương đại, có những tác giả trong tương lai…".

Nguyệt Hà

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.