Giải thưởng nhiếp ảnh: Vì sao lùm xùm?

­­Nhiều năm qua, kết quả của một số giải thưởng nhiếp ảnh luôn gây tranh cãi thậm chí có nhiều bức ảnh được trao phải thu hồi giải thưởng vì vi phạm quy chế. Mới đây nhất, tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Bắc Trung bộ 2024, bức ảnh "Tân binh lên đường nhập ngũ" đã bị cộng đồng mạng và giới chuyên môn cho rằng không xứng đáng đoạt Huy chương Bạc. Vì sao những giải thưởng về nhiếp ảnh ngày càng mất uy tín?

Thi nhiều - chất lượng chưa tương xứng

Ngay trong những ngày tháng 8, đã có nhiều cuộc thi nhiếp ảnh mà kết quả đều vướng những lùm xùm không đáng có. Ngày 29/8, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức triển lãm, trao giải Liên hoan Ảnh Nghệ thuật Truyền thống TP Hồ Chí Minh (NSNA) lần thứ 49 năm 2024. Tác phẩm "Chiều công trường" của tác giả Lâm Điều Trung đoạt Huy chương Đồng nhóm chủ đề ảnh tự do.

Khi giải công bố, giới nhiếp ảnh xôn xao với thông tin những dữ liệu được chắp ghép trong ảnh không phải do chính tác giả chụp. Đám mây trong ảnh được ghép từ kho hình ảnh mây của phần mềm Adobe. Ảnh tác giả chụp xuôi sáng trong khi đám mây lại ngược sáng. Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh Đoàn Hoài Trung đã xác nhận, tác phẩm "Chiều công trường" phạm quy vì "đã lấy mây trên mạng thay vào mây bầu trời trong ảnh". Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh ra quyết định hủy và thu hồi Huy chương Đồng đối với tác phẩm.

ảnh dùng kỷ xảo tạo đám mây bị thu hồi giải thưởng.jpg -1
Ảnh dùng kỹ xảo tạo đám mây bị thu hồi giải thưởng.

Cũng tại Liên hoan này, tác phẩm được trao Huy chương Vàng là "Ánh sáng tương lai" của tác giả Nguyễn Kim Hoàn (Ninh Thuận) thu hút sự chú ý của dư luận, bởi tác phẩm này vừa bị thu hồi giải thưởng ở một cuộc thi khác. Chính tác phẩm này đã đoạt Huy chương Vàng tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực miền Đông Nam bộ. Nhưng chỉ vài ngày sau, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Việt Nam ra quyết định hủy và thu hồi giải thưởng do tác phẩm "Ánh sáng tương lai" chụp ở địa điểm ngoài khu vực Đông Nam bộ, như vậy là vi phạm thể lệ của liên hoan này.

tác phẩm ánh sáng tương lai đạt hcv của tác giả nguyễn kim hoàn bị thu hồi giải thưởng.jpg -0
Tác phẩm “Ánh sáng tương lai” đoạt Huy chương Vàng của tác giả Nguyễn Kim Hoàn bị thu hồi giải thưởng.

Ngay cuối tháng 8, Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Bắc Trung bộ 2024 trao giải Bạc cho tác phẩm "Tân binh lên đường nhập ngũ" của tác giả Từ Thành khiến cộng đồng và giới chuyên môn tranh cãi về chất lượng nghệ thuật của tác phẩm. Nội dung của bức ảnh là thanh niên mặc áo lính tươi cười, bên cạnh và trước mặt chàng trai là hai phụ nữ lớn tuổi. Một người dùng khăn giấy như vừa lau nước mắt, một người quàng tay ôm ghì cổ tân binh khóc mếu.

Sau khi công bố giải thưởng, nhiều ý kiến trái chiều đã xuất hiện. Phần lớn giới chuyên môn cho rằng, tác phẩm này không có tính nghệ thuật trong một cuộc thi có tên là "nghệ thuật". Thậm chí, bố cục ảnh còn rất lỗi khi ống kính của một tay máy khác lọt vào bên trái khuôn hình.

Nhiếp ảnh gia Lê Việt Khánh chia sẻ trên trang cá nhân rằng, bức ảnh này thiên về truyền tải thông tin hơn là thẩm mỹ thị giác. Anh thẳng thắn cho rằng, bức ảnh có truyền tải một số cảm xúc nhưng tính "nghệ thuật", một tiêu chí quan trọng của cuộc thi thì không có. "Khi một bức ảnh hoàn toàn chỉ chứa đựng trong đó những cảm xúc đến từ "nội dung văn học", diễn giải nụ cười, nước mắt của nhân vật mà thiếu vắng đi hoàn toàn tiêu chí của ảnh nghệ thuật thì không thể gọi đây là ảnh nghệ thuật được. Bởi bản chất ngôn ngữ hình ảnh nó đã thiếu vắng các gạch đầu dòng về thẩm mỹ thị giác, thì nó là một bức ảnh xấu".

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoài Linh (thành viên Hội đồng Giám khảo Liên hoan ảnh Bắc Trung bộ) lên tiếng giữa những tranh cãi rằng, bức ảnh "Tân binh lên đường nhập ngũ" tạo ấn tượng nổi bật. Nội dung tác phẩm truyền đi thông điệp tích cực, bức ảnh chân thật làm lan tỏa ý nghĩa cuộc sống, thể hiện cảm xúc tự hào, yêu nước của thanh niên Việt Nam trong ngày nhập ngũ. Ông cũng đưa ra những lý giải không rõ ràng giữa tiêu chí ảnh nghệ thuật và ảnh báo chí. Tuy nhiên, theo giới chuyên môn, những tiêu chí ông Linh đưa ra không đúng với một cuộc thi mang tính nghệ thuật.

Đây không phải là lần đầu một bức ảnh đoạt giải bị cộng đồng mạng và giới chuyên môn phê phán. Tháng 6 vừa qua, Ban Tổ chức Cuộc thi ảnh "Việt Nam - điểm hẹn thế giới 2024" thông báo rút một số giải thưởng do phạm quy, trong đó tác phẩm "Mâm xôi mùa cấy" bị rút lại giải Nhất.

Năm 2021, Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Hà Nội cũng vướng lùm xùm khi bức ảnh được trao giải Nhất "Chúc mừng sinh nhật mẹ" của tác giả Vũ Thị Thúy Hà bị tố có sự chỉnh sửa, chắp ghép, dàn dựng... Còn tác phẩm đoạt giải Ba có tên "Tình yêu Tổ quốc" của Lê Thị An Thu chụp một nữ công dân ngồi xe lăn tới điểm bỏ phiếu bầu cử cũng bị chỉ ra lỗi sơ đẳng như nhiều chữ trên phông của một sự kiện chính trị quan trọng đã bị cắt cụt.

Không nên làm xấu nền nhiếp ảnh qua các cuộc thi

Có quá nhiều lùm xùm quanh các cuộc thi nhiếp ảnh khiến dư luận và giới chuyên môn cho rằng, đã đến lúc cần "thanh lọc" bớt các cuộc thi. Việc nở rộ giải thưởng với những tiêu chí không rõ ràng khiến chất lượng đi xuống, thậm chí sẽ góp phần làm "hỏng" cả một nền nhiếp ảnh đang nỗ lực thay đổi, làm mới mình để tiệm cận với thế giới và khu vực.

Theo nhà báo, nhiếp ảnh gia Phạm Công Thắng: "Lý do khiến các cuộc thi mất uy tín vì hấu hết các cuộc thi nhiếp ảnh ở Việt Nam đều chưa chuẩn tính chuyên nghiệp. Điều này được chứng minh qua khâu tổ chức, ban hành quy chế, nội dung thể lệ cuộc thi cho đến chọn Hội đồng giám khảo và cuối cùng là khâu chấm giải". Ông nhấn mạnh rằng, nhiếp ảnh Việt Nam đang lúng túng trong việc phân định loại hình nhiếp ảnh cho đến xu hướng phát triển nhiếp ảnh đương đại mà không làm mất đi nhiếp ảnh truyền thống.

Nhiếp ảnh gia Lê Việt Khánh cũng cho rằng, điểm yếu của nhiếp ảnh Việt Nam là không phân biệt được ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật. "Đề cao nội dung văn học, tính định hướng, tính tuyên truyền vẫn là chỉ đạo xuyên suốt từ trên xuống dưới. Điều này nên chăng cần có sự đánh giá lại, nhìn nhận lại hoặc cân bằng nào đó để những nhiếp ảnh gia thuần túy về cái đẹp thị giác nhưng thiếu nội dung văn học (các mảng phong cảnh, tĩnh vật, văn hóa, nude art…) không bị nản lòng khi nghĩ đến các cuộc thi", anh nói.

Nhiếp ảnh gia Phạm Công Thắng đề xuất, khi xảy ra sự cố, cần những tiếng nói của Ban Lý luận phê bình nhiếp ảnh để định hướng dư luận. Hội NSNA phải bình tĩnh đưa ra giải pháp trấn an dư luận bằng những bài viết chuyên môn mang tính phản biện đúng, công tâm, sẵn sàng nhận sai sót, trách nhiệm về mình. Và điều quan trọng nữa là sau mỗi cuộc triển lãm do Hội tổ chức và bảo trợ, Hội cần đứng ra tổ chức các tọa đàm, mời các thành viên Hội đồng lý luận và những nghệ sĩ nhiếp ảnh có uy tín cùng đông đảo hội viên tham gia mổ xẻ, rút kinh nghiệm. "Đấy là những điều cần làm để tránh đi những hệ lụy đáng tiếc, những cãi vã không cần thiết làm xấu mặt nhiếp ảnh sau mỗi lần thi thố" - ông nói.

Bà Trần Thị Thu Đông, Chủ tịch Hội NSNA Việt Nam khẳng định, Hội đã ban hành quy chế hoạt động. Hội viên vi phạm sẽ bị xử lý dựa trên các căn cứ đã được nêu trong quy chế. Tuy nhiên, trong thời đại của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển như vũ bão, điều quan trọng vẫn là tư cách và đạo đức của nhiếp ảnh gia. Họ chụp ảnh để làm gì hay chỉ mục đích đi thi, tìm kiếm giải thưởng. Rõ ràng, với những người nghệ sĩ chân chính, đó không phải là đích đến của mỗi tác phẩm nghệ thuật đích thực. Vì thế, có lẽ, những người cầm cân nảy mực trong Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh cần có những tiếng nói rõ ràng, công tâm hơn về các cuộc thi để không xảy ra những "sự cố" đáng có đối với một lĩnh vực đề cao cái đẹp và sự chân thực như nhiếp ảnh. Đã đến lúc chúng ta cũng cần thanh lọc các cuộc thi, để nó không làm xấu nền nhiếp ảnh Việt Nam.

Mỹ Hiền

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.