Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Chuyển động tích cực của việc đưa sân khấu đến học đường

Đề án "Giới thiệu và biểu diễn các vở diễn được chuyển thể từ các tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam và thế giới có trong chương trình giáo dục phổ thông tại các trường học của TP Hà Nội giai đoạn 2022-2030" (gọi tắt là "Đề án sân khấu học đường") đến nay đã đi được gần nửa chặng đường.

1.jpg -0
Vở kịch "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nhà hát Kịch Hà Nội được đưa vào biểu diễn nhiều buổi trong Đề án sân khấu học đường trên địa bàn TP Hà Nội.

Theo ghi nhận của phóng viên, các nhà hát trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã tiếp tục có những buổi biểu diễn tại các trường học trên địa bàn toàn thành phố. Trong tháng 4/2026, Nhà hát Chèo Hà Nội có 15 suất diễn tại các trường học với những tích truyện quen thuộc như "Cây tre trăm đốt", "Thằng Bờm", "Quan Âm Thị Kính". Nhà hát Kịch Hà Nội cũng có khoảng 40 buổi diễn với các vở: "Chuyện người con gái Nam Xương", "Huyền tích hồ Gươm"...

Theo chủ trương của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Nhà hát Kịch Hà Nội được phân công là "đơn vị điểm" trong triển khai thực hiện Đề án sân khấu học đường. Qua các năm triển khai đề án (từ 2022-2024), Nhà hát đã dàn dựng được 5 tác phẩm sân khấu dựa trên tác phẩm văn học, biểu diễn hơn 170 buổi, phục vụ cho khoảng 80.000 học sinh tại 14 quận, huyện (cũ) của Thủ đô: "Chuyện người con gái Nam Xương", "Thúy Kiều - một kiếp đoạn trường", "Tinh thần thể dục", "Lời bà kể" và "Quẫn".

Các vở diễn đã được nhà hát xây dựng dựa trên sự kết hợp giá trị truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, tạo hình nhân vật gần gũi, giúp học sinh dễ dàng tiếp nhận. Theo thông tin từ Nhà hát Kịch Hà Nội, sắp tới đơn vị sẽ tiếp tục dàn dựng thêm nhiều tác phẩm chuyển thể từ chương trình Ngữ văn phổ thông, vừa bám sát nội dung bài học, vừa bảo đảm chất lượng nghệ thuật và sức hấp dẫn đối với học sinh.

NSƯT Trần Thị Hiền - Giám đốc Nhà hát Múa rối Thăng Long cho biết: "Trong tháng 4, đơn vị sẽ triển khai biểu diễn tại các trường tiểu học thuộc các địa bàn như Phúc Lộc, Phúc Lợi, Liên Minh, Bát Tràng, Gia Lâm... Sau đó, các chương trình tiếp tục được tổ chức tại nhiều điểm trường khác như Tiến Thắng, Nội Bài, Quang Minh, Sóc Sơn, Đa Phúc, Đông Anh, Việt Hưng, Phù Đổng, Ô Diên... Chúng tôi mong muốn, mỗi buổi biểu diễn không chỉ đem đến cho học sinh một chương trình nghệ thuật hấp dẫn, mà còn góp phần khơi gợi tình yêu văn học, bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến với thế hệ trẻ Thủ đô...".

Có thể thấy, giá trị của Đề án sân khấu học đường còn nằm ở chỗ, các nhà hát đưa thế mạnh riêng của từng bộ nghệ thuật vào học đường. Với học sinh, nhất là bậc tiểu học và THCS, tác phẩm văn học khi được sân khấu hóa bằng nghệ thuật múa rối sẽ trở nên sinh động, gần gũi và hấp dẫn với các em hơn. Khi sân khấu bước vào trường học thông qua xây dựng các tác phẩm có trong chương trình, đó không chỉ là sự "minh họa" cho môn học Ngữ văn, mà còn là cách trang bị cho học sinh có thêm kiến thức đa dạng về bộ môn nghệ thuật sân khấu của nước nhà".

Nhà trường - mảnh đất màu mỡ để gieo mầm nghệ thuật

Có thể nói, đề án "Giới thiệu và biểu diễn các vở diễn được chuyển thể từ các tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam và thế giới có trong chương trình giáo dục phổ thông tại các trường học của thành phố Hà Nội giai đoạn 2022-2030" được TP Hà Nội triển khai trong những năm qua đã đạt được những hiệu quả nhất định.

Cách đây chừng 1 năm, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã tổ chức hội nghị tổng kết đề án thuộc giai đoạn 2022-2024, trong đó ghi nhận những kết quả đáng kể như: tạo được sân chơi bổ ích, lành mạnh, giúp các em học sinh ngày càng am hiểu và yêu văn học, nghệ thuật dân tộc; mở ra một hình thức học tập hiệu quả mới cho các em học sinh Thủ đô.

Các đơn vị nghệ thuật trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội được giao chỉ tiêu dàn dựng, biểu diễn theo từng loại hình, tạo nên một chương trình có tính hệ thống và cho thấy thành phố và ngành văn hóa Thủ đô đang xác định sân khấu học đường là một nhiệm vụ văn hóa - giáo dục cần được đầu tư bền bỉ, lâu dài.

2.jpg -1
Vở chèo "Nắm xôi kỳ diệu" của Nhà hát Chèo Hà Nội được dàn dựng công phu.

Trong những năm qua, các nhà hát thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã triển khai Đề án sân khấu học đường với những tác phẩm văn học đã được chuyển thể thành kịch như: Chùm kịch "Lời bà kể" sử dụng 2 bài học trong chương trình môn tiếng Việt tiểu học là "Mồ Côi xử kiện" và "Cây nêu ngày Tết"; "Tinh thần thể dục" dựa trên tác phẩm văn học "Tinh thần thể dục" của tác giả Nguyễn Công Hoan; vở diễn "Thúy Kiều - một kiếp đoạn trường" và "Kiều" được lấy cảm hứng từ kiệt tác "Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du; "Nắm xôi kỳ diệu" dựa trên truyện thơ dân gian “Thằng Bờm”; "Cánh diều làng Vũ Đại" dựa trên tác phẩm “Chí Phèo” của nhà văn Nam Cao; "Cây tre trăm đốt" dựa trên cốt truyện dân gian "Cây tre trăm đốt"; "Chuyện người con gái Nam Xương" dựa trên tác phẩm truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ...

Trong số đó, vở diễn "Nắm xôi kỳ diệu" của Nhà hát Chèo Hà Nội từng tham dự Liên hoan Nghệ thuật sân khấu toàn quốc dành cho thiếu niên, nhi đồng lần thứ nhất - 2024 tại Hải Phòng và giành được Huy chương Vàng.

Có thể thấy một điểm chung là, các vở diễn được chuyển thể từ các tác phẩm văn học có trong chương trình giáo dục phổ thông ngoài việc làm cho các tác phẩm ấy trở nên sinh động, mới mẻ mà còn giúp các em học sinh hiểu thêm về văn hóa, phong tục, tập quán, đức tính đẹp của người Việt, về không gian làng quê Việt. Bên cạnh đó, các em học sinh được gặp các nhân vật bước ra từ tác phẩm văn học, giao lưu với những gương mặt nghệ sĩ nổi tiếng.

Với các hình thức biểu diễn được tổ chức linh hoạt tại sân trường, hội trường hoặc đưa học sinh đến rạp để trải nghiệm không gian sân khấu chuyên nghiệp, sau mỗi buổi diễn, học sinh có thể giao lưu với nghệ sĩ, chia sẻ cảm nhận và tham gia các hoạt động gắn với kỹ năng sống, giúp sân khấu trở thành một phần của giáo dục toàn diện cho trẻ nhỏ.

Theo Đề án sân khấu học đường, từ năm 2022-2030, số lượng vở diễn được dàn dựng sẽ là 40 vở với mục tiêu là biểu diễn từ 1.800-2.000 buổi cho khoảng 1.700 trường học trên địa bàn TP Hà Nội. Điều đó có nghĩa là, tính trung bình, mỗi trường phổ thông của Hà Nội cũng chỉ được tiếp cận 1 buổi biểu diễn tác phẩm văn học của 1 loại hình nghệ thuật sân khấu trong suốt 8 năm triển khai đề án - một con số khá khiêm tốn, nếu không muốn nói là quá nhỏ.

Tuy nhiên, theo đạo diễn - NSND Hoàng Quỳnh Mai: "Để sân khấu học đường phát huy hiệu quả thực sự, điều quan trọng đầu tiên là nắm bắt đúng nhu cầu và thị hiếu của học sinh. Mỗi lứa tuổi có khả năng cảm thụ và cách tiếp nhận nghệ thuật khác nhau, vì vậy việc khảo sát những điều các em quan tâm và mong muốn là vô cùng cần thiết. Từ nguồn thông tin này, các đơn vị nghệ thuật mới có thể lựa chọn kịch bản phù hợp, dàn dựng những vở diễn vừa hấp dẫn, gần gũi, vừa bảo đảm giá trị giáo dục, trong đó nên chú trọng việc xây dựng các trích đoạn liên quan đến các nhân vật lịch sử qua các loại hình nghệ thuật kịch hát truyền thống như chèo, tuồng, cải lương...".

Bên cạnh đó, để nghệ thuật sân khấu trở thành thói quen và nhu cầu, hiện diện thường xuyên trong môi trường học tập, sẽ giúp hình thành thói quen thưởng thức, nâng cao năng lực cảm thụ và nuôi dưỡng tình yêu văn hóa, nghệ thuật. Trong bối cảnh nghệ thuật biểu diễn vẫn tiếp tục phải đi tìm lời giải cho "bài toán tìm khán giả", việc các nhà hát chủ động tìm cách bước vào học đường mang ý nghĩa lớn và đem lại hiệu quả rất tích cực trong tương lai.

Nguyệt Hà

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.