Điện hạt nhân và sự trở lại "bất đắc dĩ"

Xu hướng ủng hộ điện hạt nhân đã tăng lên trong những tháng gần đây khi các chính trị gia coi năng lượng hạt nhân là giải pháp thay thế cho khí đốt đang đắt nhất từ trước tới nay và là nguồn điện không phát thải, giúp thực hiện mục tiêu khí hậu.

Trong một báo cáo hồi tháng 6/2022, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) chỉ ra rằng: "Bối cảnh chính sách đang thay đổi, mở ra cơ hội trở lại cho điện hạt nhân". Theo IEA, hạt nhân có khả năng giúp khử cacbon trong cung cấp điện. Cơ quan này cho biết nếu không có điện hạt nhân, mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 sẽ khó đạt được hơn nhiều. Ngoài ra, IEA nhận định: "Kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hạt nhân là một phần không thể thiếu trên con đường đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050".

Điện hạt nhân và sự trở lại
Nhà máy điện hạt nhân Isar tại Essenbach, miền Nam nước Đức.

IEA cho biết thêm rằng, để kéo dài tuổi thọ nhà máy điện hạt nhân, cần đầu tư đáng kể nhưng chi phí điện từ đó lại có thể cạnh tranh với điện gió và mặt trời ở hầu hết các vùng. Hơn nữa, ngày càng có nhiều xu hướng ủng hộ sử dụng lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ, chi phí thấp, rủi ro thấp so với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống. Tuy nhiên, điện hạt nhân sẽ cần chính phủ hỗ trợ về mặt chính sách và khuyến khích mạnh mẽ để đảm bảo hoạt động an toàn, bền vững cho các nhà máy hạt nhân, cũng như huy động các khoản đầu tư cần thiết như đầu tư công nghệ mới.

Tại Mỹ, đạo luật Giảm lạm phát là đạo luật chính của chính quyền Tổng thống Joe Biden nhằm giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Đạo luật này công nhận vai trò quan trọng của hạt nhân trong mục tiêu đạt được mức phát thải ròng bằng 0. Đạo luật cho phép áp dụng các khoản tín dụng thuế sản xuất mới cho các nhà máy hạt nhân hiện có, cũng như các khoản tín dụng cho năng lượng sạch, trong đó có điện hạt nhân.

Năm ngoái, điện hạt nhân chiếm 19% sản lượng điện của Mỹ và là nguồn cung cấp điện không phát thải lớn nhất, trước cả sản xuất điện gió (9,2%). Ông Stephen S. Greene, thành viên cao cấp tại Trung tâm Năng lượng Toàn cầu của Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng đạo luật trên sẽ cho phép điện hạt nhân đóng góp đáng kể vào các mục tiêu khí hậu của Mỹ và làm như vậy, Mỹ có thể xuất khẩu để tăng cường các nỗ lực khí hậu trên toàn thế giới.

Cũng trong tháng này, Thống đốc bang California Gavin Newsom đã đề xuất kéo dài tuổi thọ của nhà máy điện hạt nhân còn hoạt động duy nhất của bang là Diablo Canyon đến năm 2035, tức là10 năm sau ngày đóng cửa dự kiến vào năm 2025. Nhà máy điện này hiện cung cấp khoảng 17% nguồn cung cấp điện không phát thải carbon của California và 8,6% tổng nguồn cung điện của California. Nếu không có điện hạt nhân, California có thể gặp khó khăn trong các đợt nắng nóng mùa hè sau năm 2025. Tuy vậy, kéo dài tuổi thọ nhà máy điện hạt nhân không đơn giản, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Trường hợp điển hình là ở Pháp, nơi sản xuất điện hạt nhân chiếm khoảng 70% tổng sản lượng điện, sản lượng điện hạt nhân ở Pháp sẽ giảm do nhiệt độ nước sông Rhone và Garonne cao, khiến không thể dùng để làm mát các lò phản ứng. Tại Florida, Ủy ban Điều tiết Hạt nhân Mỹ (NRC) đã hủy bỏ giấy phép năm 2019 cho Công ty Florida Power & Light về việc kéo dài tuổi thọ của hai lò phản ứng 50 tuổi thêm 30 năm. Ủy ban này yêu cầu đánh giá môi trường mới, trong đó có cả những rủi ro tiềm ẩn mà biến đổi khí hậu có thể gây ra.

Một số đồng minh phương Tây của Mỹ như Nhật Bản và Đức đã có tín hiệu cho thấy có thể xem xét lại vai trò của điện hạt nhân nhằm đảm bảo có nhiều điện hơn. Đức thiếu khí đốt do Nga giảm nguồn cung, còn Nhật Bản phải trả chi phí cao mua khí hóa lỏng. Trong cuộc khủng hoảng khí đốt, Đức đang tranh luận về việc có nên chấm dứt sản xuất điện hạt nhân vào cuối năm 2022 theo kế hoạch hay không. Đức có ba nhà máy điện hạt nhân còn lại và sẽ đóng cửa vào cuối năm nay theo kế hoạch mà nước này đã thông qua để ngừng sử dụng điện hạt nhân sau thảm họa Fukushima.

Vào đầu tháng 8, Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã phát đi tín hiệu rằng duy trì hoạt động của các nhà máy điện hạt nhân có thể hợp lý. Tuy nhiên, động thái như vậy có thể khó khăn vì nhiều bên kiên quyết phản đối tiếp tục sản xuất điện hạt nhân sau năm 2022. Trong khi đó, tại Nhật Bản, chính phủ muốn khởi động lại nhiều nhà máy điện hạt nhân hơn và quan tâm đến phát triển công nghệ lò phản ứng hạt nhân nhỏ. Ý định trên được đưa ra trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng đã khiến Nhật Bản phải kêu gọi người tiêu dùng tiết kiệm năng lượng.

Liên quan đến các nhà máy điện hạt nhân, có 2 vấn đề quan trọng để đảm bảo tính an toàn của chúng là công nghệ phân hạch và xử lý chất thải. Phân hạch hạt nhân là bước quan trọng nhất để giải phóng năng lượng trong lò phản ứng. Kiểm soát được quá trình này là điều kiện kiên quyết để đảm bảo tính an toàn của việc sản xuất điện hạt nhân. Trong quá khứ, những lò phản ứng nước nặng "cổ lỗ sĩ" to lớn, cồng kềnh và dễ gây nguy hiểm luôn đem đến hiểm họa tiềm tàng. Nhưng khi công nghệ thay đổi, những lò phản ứng nhẹ với quy mô nhỏ hơn, an toàn hơn, thậm chí còn có công suất lớn hơn đã được nghiên cứu thành công để thay thế cho những lò phản ứng kiểu cũ. Đó là thế hệ lò phản ứng hạt nhân mới như Lò phản ứng module nhỏ (SMR), Lò phản ứng module nâng cao (AMR), hay Lò phản ứng làm mát bằng khí nhiệt độ cao (HTR-PM) mà Trung Quốc đang thử nghiệm. Đây chính là thế hệ lò phản ứng hạt nhân thứ IV được tiêu chuẩn hóa trên thế giới.

Ở vấn đề thứ hai, công nghệ xử lý chất thải mới có tên là GDF (Cơ sở xử lý địa chất) cho phép lưu trữ lượng chất thải hạt nhân lớn hơn, sâu dưới lòng đất an toàn trong hàng trăm năm đã được quốc tế công nhận. Công nghệ GDF đã được sử dụng ở Phần Lan. Pháp, Mỹ và Thụy Điển cũng đang tìm địa điểm để chuyển việc lưu trữ chất thải hạt nhân trên mặt đất xuống các hầm GDF trong thời gian tới. Điều thú vị là GDF thậm chí còn rẻ hơn việc lưu giữ chất thải hạt nhân như hiện nay. Bài toán chất thải hạt nhân cũng đã được giải, một kỷ nguyên mới cho điện hạt nhân lại bắt đầu.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.