Điện ảnh Việt Nam Lấp lánh ở Cannes 2023

Lần đầu phim Việt thắng giải Camera Vàng ở Cannes

Năm 1993, đạo diễn Trần Anh Hùng, người Việt quốc tịch Pháp đã thắng giải Camera Vàng cho bộ phim “Mùi đu đủ xanh”. Bộ phim tuy nói tiếng Việt nhưng phim mang quốc tịch Pháp. Tròn 30 năm sau, đạo diễn Phạm Thiên Ân lặp lại lịch sử với với dự án phim truyện dài đầu tay “Inside the Yellow Cocoon Shell” (Bên trong tổ kén vàng).

Tham dự LHP trong khuôn khổ chương trình Directors Fortnight, dự án của Phạm Thiên Ân gây được ấn tượng mạnh mẽ với ban giám khảo và khán giả trong thời gian công chiếu. Bộ phim "Bên trong vỏ kén vàng" của đạo diễn trẻ Phạm Thiên Ân không chỉ là phim Việt duy nhất tham gia Cannes năm nay, mà còn là phim mang quốc tịch Việt đầu tiên thắng giải Camera Vàng tại Liên hoan Phim Cannes. Đây là giải dành cho phim đầu tay xuất sắc nhất của một đạo diễn trẻ. Anh đã vượt qua nhiều đối thủ nặng kí khác để giành được chiến thắng này.

Tác phẩm của Phạm Thiên Ân là hành trình trả lời cho câu hỏi "Chúng ta sống vì điều gì", mượn chuyến đi trở về quê nhà của một chàng trai Việt Nam, nơi anh chịu nhiều ám ảnh về quá khứ và những khát khao. Tác phẩm xoay quanh nhân vật Thiện và hành trình đưa hài cốt chị dâu về quê sau một tai nạn xe máy, đồng thời chăm sóc cho người cháu 5 tuổi tên Đạo. Trong chuyến đi tìm anh trai - cha của Đạo, Thiện đối diện với quá khứ để tìm kiếm đức tin và lẽ sống. Sau buổi công chiếu tại Cannes, phim nhận về 5 phút vỗ tay tán dương. Giới phê bình quốc tế dành nhiều lời khen cho bộ phim, so sánh anh với nhiều "người khổng lồ" trong các làn sóng điện ảnh đương đại như Apichapong tại Thái Lan, Tsai Ming-liang tại Malaysia hay Theo Angelopoulos tại Hy Lạp mà vẫn mang đến dấu ấn rất riêng. Tờ Screen Dalily đã nhận xét phim của Phạm Thiên Ân: “Bên trong vỏ kén vàng” là tác phẩm đầy bí ẩn và hấp dẫn của đạo diễn trẻ sinh năm 1989 Phạm Thiên Ân với thông điệp: không có câu trả lời dễ dàng cho những thắc mắc về sự tồn tại. Chúng ta chỉ có thể tìm kiếm chúng bằng lòng tốt và một trái tim nhân hậu. Cuối cùng, niềm tin là thứ còn sót lại trên hành trình đi tìm đáp án”.

Trước đó, Phạm Thiên Ân từng đến Liên hoan Phim Cannes năm 2019 với phim ngắn "Hãy tỉnh thức và sẵn sàng" (tựa Anh: Stay awake, be ready). Bộ phim giành giải Illy cho phim ngắn xuất sắc nhất. Và “Bên trong vỏ kén vàng” chính là sự phát triển từ bộ phim ngắn này. Tại giây phút vinh quang và hạnh phúc nhất trên thảm đỏ để nhận cup, Phạm Thiên Ân đã phát biểu bằng tiếng Việt trong sự xúc động sâu sắc và giữa tiếng vỗ tay tán dương của mọi người dành cho anh: "Chúng ta đã đi hành trình rất dài tại đây và điện ảnh là đức tin gắn kết chúng ta lại. Giải thưởng này là dành cho tất cả mọi người".

Phạm Thiên Ân sinh năm 1989. Anh học điện ảnh tại Đại học Hoa Sen, từng giành giải nhì cuộc thi Làm phim ngắn 48 giờ vào năm 2014. Năm 2018, phim ngắn "Câm lặng" (The Mute) của Phạm Thiên Ân ra mắt tại Liên hoan phim ngắn quốc tế Palm Spring và được chọn tranh giải tại nhiều liên hoan phim quốc tế. Phạm Thiên Ân sinh sống và làm phim tại TP Hồ Chí Minh, vợ chồng anh mới sang sống tại Houston (Mỹ) vài năm trước.

Trần Anh Hùng nhận giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại Cannes 2023

Sau 30 năm, tên của Đạo diễn Trần Anh Hùng lại vang lên tại liên hoan Cannes 2023 với chiến thắng rực rỡ hơn - Đạo diễn xuất sắc nhất. Anh mang đến Liên hoan phim Cannes lần này tác phẩm: "La passion de Dodin Bouffant" (tạm dịch: “Đam mê của Dodin Bouffant”). Tác phẩm điện ảnh dựa trên cuốn tiểu thuyết "La vie et la Passion de Dodin-Bouffant, Gourmet". Đây là một phim tình cảm lãng mạn, nhưng có cách kể tinh tế và đặc biệt. Phim lấy bối cảnh thế kỷ 19 tại Pháp, với ẩm thực được dùng như ngôn ngữ, phương tiện khắc họa sự tinh tế ấy. Tác phẩm nhận về 7 phút vỗ tay liên tục sau buổi công chiếu. Phong cách quen thuộc của ông - tối giản về mặt nội dung, cốt truyện, để làm nổi bật cảm giác, cảm nhận của người xem qua từng khung hình - được thấy rất rõ.

Phim lấy bối cảnh Pháp ở thế kỷ 19, kể câu chuyện của nhân vật Dodin (Benoit Magimel) - một chuyên gia ẩm thực, một người sành ăn và Eugenie (Juliette Binoche) - một đầu bếp đáng kính. Sau 20 năm quen biết, hai nhân vật phát triển mối quan hệ theo hướng lãng mạn. Tuy nhiên, khi nữ đầu bếp ngỏ ý muốn kết hôn, Dodin lại không muốn như vậy và bắt đầu nấu cho cô ăn.

Cây bút Jordan Mintzer (Hollywood Reporter) ví bộ phim như một bức tranh tuyệt đẹp mà người ta có thể "bỏ vào bụng". Ông viết: Phim đã khắc họa cảm giác ngon lành từ các món ăn, giống như một bức tranh ăn được, kết hợp kỳ quan ẩm thực với câu chuyện tình như cổ tích đầy xúc động của tuổi trung niên. Phút đăng quang, Trần Anh Hùng đã xúc động chia sẻ: "Thật quá tuyệt vời, tôi không biết nói gì nữa. Là một nhà làm phim, tôi được “sinh ra” chính tại đây - Cannes - vào 30 năm trước với “Mùi đu đủ xanh”, lúc đó bộ phim được chiếu ngay phòng bên cạnh. Tôi đã rất xúc động khi nghe tiếng Việt được phát lên tại liên hoan phim. Không có lời nào có thể mô tả cảm xúc của tôi... Đây có thể nói là chiến thắng lịch sử của một nhà làm phim đến từ Việt Nam tại Cannes. Nhưng thực ra, Cannes không còn xa lạ với cái tên Trần Anh Hùng. 30 năm trước, ở tuổi 31, anh đã thắng giải Camera Vàng cho phim đầu tay “Mùi đu đủ xanh” có Trần Nữ Yên Khê đóng chính. Năm 2000, “Mùa hè chiều thẳng đứng” được đề cử giải Certain Regard Award ở Cannes. Nhưng phải đợi tới 23 năm sau, Trần Anh Hùng mới chạm tay vào giải thưởng danh giá dành cho một nhà làm phim tại LHP Cannes.

Sinh năm 1962 tại Đà Nẵng, kể từ phim ngắn đầu tiên “Người thiếu phụ Nam Xương” ra mắt, Trần Anh Hùng làm chưa đầy 10 phim trong hơn 30 năm. Tuy vậy, với phong cách làm phim riêng biệt, cùng tiếng vang tại các LHP lớn trên thế giới, Trần Anh Hùng là một trong những đạo diễn Việt Nam được biết tới nhiều nhất.

Châu Á là điểm nhấn của liên hoan phim

Tại Liên hoan Phim Cannes năm 2023, hai tài năng người Nhật Bản cũng lần lượt tỏa sáng. Đạo diễn Kore-Eda Hirokazu đã giành chiến thắng ở hạng mục dành cho phim về đề tài "giới tính thứ ba," với tác phẩm "Monster" (tạm dịch: “Quái vật”).

Trước đó vào năm 2018, ông từng gây tiếng vang với "Shoplifter" (Kẻ trộm siêu thị) khi kể câu chuyện về một gia đình chuyên đi trộm cắp, cho thấy một góc khác của Nhật Bản. Nam diễn viên Koji Yakusho cũng "rinh" về giải cho nam chính xuất sắc nhất, với phần thể hiện ấn tượng và có phần bí ẩn trong "Perfect Days" của Wim Wenders (Đức). Koji Yakusho từng được biết đến với khả năng vào vai đa dạng trong nhiều tác phẩm tại chính quê hương ông cũng như trên thế giới, trong đó có "Babel" (thắng Cành cọ Vàng, 2006).

Một dấu ấn khác của Cannes năm nay nằm ở chính giải thưởng cao nhất. Tác phẩm thắng tượng Cành cọ Vàng là "Anatomy Of A Fall" của đạo diễn Justine Triet. Đây là lần thứ 3 trong lịch sử có một nhà làm phim nữ thắng giải thưởng lớn này, sau "Titane" (2021) và Jane Campion với tác phẩm "The Piano" cách nay tròn 30 năm.