Điện ảnh Việt 2025: Năm của những bứt phá

Trăm hoa đua nở

Thị trường điện ảnh Việt Nam 2025 thiết lập một loạt kỷ lục "vô tiền khoáng hậu" với gần 50 phim ra rạp, tổng doanh thu đạt hơn 3.600 tỷ đồng. Cả số lượng phim ra rạp lẫn mức doanh thu đều tăng gấp đôi năm ngoái. Nếu trước đây số phim trăm tỷ chỉ lèo tèo vài phim thì năm nay “câu lạc bộ trăm tỷ” đã chạm đến con số mười ba.

Trong đó, có đến tám phim cán mốc trên 200 tỷ đồng gồm: “Mưa đỏ” (714 tỷ đồng), “Bộ tứ báo thủ” (332 tỷ đồng), “Tử chiến trên không” (251 tỷ đồng), “Thám tử Kiên - Kỳ án không đầu” (248 tỷ đồng), “Nhà gia tiên” (242 tỷ đồng), “Lật mặt 8 - Vòng tay nắng” (232 tỷ đồng), “Nụ hôn bạc tỷ” (211 tỷ đồng), “Truy tìm Long Diên Hương” (206 tỷ đồng).

Phim đạt doanh thu cao không chỉ thuộc về những tên tuổi đạo diễn “máu mặt” như Hàm Trần, Victor Vũ, Đặng Thái Huyền, Bùi Thạc Chuyên, Lý Hải, Trấn Thành… mà còn chia đều cho các tân binh như Thu Trang, Huỳnh Lập, Hoàng Nam, Pom Nguyễn … Điều này chứng tỏ khán giả không kén phim của bất kỳ ai, miễn phim hay, thú vị, thu hút được họ.

Lâu nay phim Việt thường bị “knock out” khi so găng tay đôi với phim ngoại ngay trên sân nhà. Nhưng bây giờ thế sự đã thay đổi. Chẳng hạn cái tên bom tấn như “Tình người duyên ma: Nhắm Mak yêu luôn” (Thái Lan) bị “Truy tìm Long Diên Hương” đè bẹp khi cùng ra mắt hồi tháng 11. Thống kê cho thấy, trong năm 2024, mức độ tăng trưởng của phim Việt Nam chỉ có 42% so với 58% của phim ngoại. Nhưng đến năm 2025, phim Việt đã chiếm tỷ trọng 62%.

Không chỉ phim thương mại mà dòng phim phục vụ nhiệm vụ chính trị cũng có một năm thăng hoa. Nếu đầu năm “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên thu về 172 tỷ đồng khi ra mắt dịp lễ 30/4 thì cuối năm, nữ đạo diễn Đặng Thái Huyền đã khiến giới chuyên môn và công chúng nức lòng khi “Mưa đỏ” chạm mốc 714 tỷ đồng. Phim nhà nước không còn bị mặc định là phim “cúng cụ” hay “làm xong rồi cất kho” mà đã thực sự chinh phục thị trường điện ảnh khó tính.

Đi kèm với doanh thu là chất lượng chuyên môn ngày càng lên tay. Kịch bản và diễn xuất của loạt phim trăm tỷ đều được cải thiện, đầu tư vào chiều sâu, tìm tòi nhiều cái mới. Lần đầu khai thác đề tài không tặc, trường quay bó buộc trong không gian kín là chiếc máy bay nhưng đạo diễn Hàm Trần đã chinh phục được công chúng khi anh xử lý mượt mà, đẩy nhịp phim nhanh gọn, kịch tính với loạt cảnh hành động nghẹt thở.

Ngoài nội dung, kỹ thuật sản xuất cũng có nhiều điểm đột phá. Khả năng dựng cảnh, hóa trang, khâu âm thanh, ánh sáng, kỹ xảo, hiệu ứng ngày càng chuyên nghiệp. Ngoài sự hỗ trợ của công nghệ tân tiến như CGI và quay drone, nhiều ekip sẵn sàng chịu chi để tạo hình nhân vật thủ công nhằm mang đến sự chân thực trên màn ảnh rộng. Nhân vật ma da trong “Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu” do một vận động viên cao 2,2 mét thủ vai. Cách hóa trang tỉ mỉ đến từng chân tơ kẽ tóc khiến công chúng sởn tóc gáy ngay khi ma da xuất hiện.

Thể loại phim năm nay cũng rất đa dạng chứ không gò bó vào một hay hai dòng chủ lưu như những năm trước. Thể loại kinh dị, tâm linh thì có “Quỷ nhập tràng”, “Đèn âm hồn”, “Út Lan: Oán linh giữ của”, “Nhà gia tiên”… Trinh thám- cổ trang có “Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu”. Hành động có “Tử chiến trên không”, “Truy tìm Long Diên Hương”. Phim hoạt hình có “Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm lầy lội”, “Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu”. Chiến tranh cách mạng có “Địa đạo”, “Mưa đỏ”.

Lãng mạn pha hài hước có “Nụ hôn bạc tỷ”, “Bộ tứ báo thù”… Phim tâm lý xã hội - gia đình có “Mang mẹ đi bỏ”, “Cục vàng của ngoại”, “Điều ước cuối cùng”… Phim nghệ thuật có “Quán Kỳ Nam”, “Mưa trên cánh bướm”… Phim tài liệu âm nhạc có “Chân trời rực rỡ” của ca sĩ Hà Anh Tuấn, “Anh trai say hi: Kẻ phản diện tạo nên người hùng”, “Vietnamese concert film: Chúng ta là người Việt Nam” của Hoàng Thùy Linh… Thể loại đa dạng khiến khán giả có vô số sự lựa chọn khi đến phòng vé.

2025 không chỉ là năm của các đạo diễn “tân binh” mà còn là năm đổ bộ của những diễn viên mới. Rất nhiều gương mặt lần đầu chạm ngõ nghệ thuật thứ bảy nhưng đã sớm tỏa sáng. Có thể kể đến Phương Mỹ Chi trong “Nhà gia tiên”; Phương Nam, Nguyễn Hùng, Steven Nguyễn trong “Mưa đỏ”, Man Ran Đô trong “Tử chiến trên không”, Hoàng Tóc Dài trong “Truy tìm Long Diên Hương”…

Họ không chỉ mang lại làn gió mới mẻ trên màn ảnh mà còn giúp cho bộ phim tăng sức thuyết phục, giúp khán giả tin vào câu chuyện. Sự hợp vai giúp họ diễn xuất rất tự nhiên, diễn như không diễn. Sau một bộ phim thành công, rất nhiều cái tên vụt sáng thành ngôi sao, được các dự án liên tục săn đón như Steven Nguyễn, Phương Nam, Man Ran Đô…

Không còn ăn may

Bên cạnh những phim thắng lớn, số phim “ngã ngựa” trong năm 2025 cũng không phải là ít. Đa phần phim thua đau thường thuộc hàng thảm họa, chất lượng kém. Nổi bật nhất là cái chết của loạt tác phẩm “theo đóm ăn tàn” trào lưu kinh dị từng làm mưa làm gió năm 2023 và 2024 như: “Năm mười”, “Đồi hành xác”, “Khế ước bán dâu”, “Hoàng tử quỷ”, “Dưới đáy hồ”, “Âm dương lộ”, “Cải mả”…

Năm nay, thể loại này hết thời cộng với sự cẩu thả, hời hợt từ kịch bản đến diễn xuất kém cỏi của kiểu làm phim “ăn theo” nên khán giả càng quay lưng. Nhiều người thú thật mình ngồi xem “Hoàng tử quỷ” chưa nóng chỗ đã phải vội vã rời rạp vì không hiểu nổi mình đang xem cái gì. Diễn viên chính Anh Tú Atus chỉ được gương mặt điển trai. Chấm hết. “Dưới đáy hồ” tuy có câu chuyện về “song trùng” đầy hấp dẫn nhưng cách đạo diễn dẫn dắt rối rắm, khâu kỹ xảo non tay lẫn hiệu ứng âm thanh quá lố đã khiến phim chết thảm.

Nếu như đầu năm, “Đèn âm hồn”, “Tìm xác: Ma không đầu” vẫn hốt bạc nhờ ăn may đoạn cuối trào lưu phim kinh dị thì đến giữa năm, sự châm chước của khán giả không còn. Với vô số phim đa dạng thể loại liên tiếp trình làng, khán giả không dại mất tiền vé cho phim kém chất lượng. Đó là lý do vì sao đầu năm đạo diễn Hoàng Nam lên đỉnh cao với “Đèn âm hồn” mà cuối năm anh rơi xuống vực thẳm với “Thế hệ kỳ tích”.

Phim khai thác về hành trình chinh phục ước mơ của các bạn trẻ hiện đại. Nhưng cách diễn xuất cường điệu như kịch nói hay đường dây phát triển câu chuyện nhiều lỗ hổng khiến “Thế hệ kỳ tích” chạm đáy doanh thu. “Cú tát” đau đớn này buộc Hoàng Nam phải chính thức từ giã giấc mộng với nghệ thuật thứ bảy. Số phim chất lượng kém, bị khán giả quay lưng còn có “Tiệm cầm đồ: Có chơi có chịu”, “Bịt mắt bắt nai”…

Ngoài chất lượng, chiến lược truyền thông quảng bá yếu kém cũng là tác nhân khiến tác phẩm thất thu. “Đợi gì mơ đi” của đạo diễn Lâm Minh Khôi chỉ dừng ở mức hơn 300 triệu đồng vì chiến dịch truyền thông gần như bằng 0, khiến tác phẩm không tạo được dấu ấn hay độ nhận diện tối thiểu. “Trái tim què quặt”, “Cưới vợ cho cha”, “Thế hệ kỳ tích”… đều khá im ắng cho đến ngày ra rạp.

Đáng tiếc nhất trong các trường hợp thất thu ở phòng vé phải kể đến “Quán Kỳ Nam”. Đây là bộ phim được giới chuyên môn hết lời khen ngợi bởi thước phim đẹp như mơ. Nhưng chính vì chi phí quảng bá còn hạn chế, nội dung phim nghệ thuật thường tinh tế và giàu sức gợi, đâm ra “Quán Kỳ Nam” kén khách. Dù đã kêu gọi giải cứu nhưng phim chỉ thu về 5 tỷ. Đây là điều tất yếu với dòng phim nghệ thuật khi thể loại này vẫn chưa có một phòng chiếu riêng biệt dành cho mình.

Điện ảnh nước nhà trăm hoa đua nở cũng là lúc khán giả không còn dễ tính dù họ vẫn ưu ái phim “made in Vietnam”. Bây giờ, những phim được đầu tư chỉn chu, có nội dung chọn lọc chưa chắc đã làm nên chuyện thì phim ẩu, phim “ăn xổi” đừng mơ hốt bạc. Phim tốt nhưng không nắm bắt được thị hiếu khán giả, không biết khán giả đang cần gì, muốn xem gì hoặc phim chạm được thị hiếu nhưng lại thiếu kinh phí quảng bá rộng rãi thì nhà sản xuất vẫn “ngã ngựa” như thường.

Đừng mơ đến “hữu xạ tự nhiên hương”. Đừng bám víu vào những lời giải cứu. Tấm vé trên tay công chúng ngày nay đang bắt buộc các nhà sản xuất, nhà làm phim ngày càng phải chuyên nghiệp hơn, nghiêm túc hơn trên đường đua điện ảnh. Chuyên nghiệp, nghiêm túc từ khâu tiền kỳ đến hậu kỳ, từ khi phim còn nằm trên giấy đến khi phim chính thức rời rạp, từ trường quay đến lời truyền miệng trên mạng xã hội… Có vậy chúng ta mới có nền móng vững chắc để xây dựng ngành công nghiệp điện ảnh vững mạnh trong tương lai.