Dầu mỏ Iran và tín hiệu "bật đèn xanh" từ Mỹ

Trong một động thái công khai, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ "bật đèn xanh" cho Trung Quốc tiếp tục mua dầu mỏ của Iran, dù chính quyền Washington đang áp lệnh trừng phạt. Việc đưa ra tuyên bố ngay sau khi Israel và Iran đạt lệnh ngừng bắn liệu có phải một động thái điều chỉnh chính sách của Washington?

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 24/6 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump viết: "Giờ đây, Trung Quốc có thể tiếp tục mua dầu mỏ Iran. Hy vọng họ cũng sẽ nhập khẩu nhiều từ Mỹ". Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump thông báo Israel và Iran đã đồng ý ngừng bắn, và cũng diễn ra chỉ 2 ngày kể từ khi Mỹ tiến hành không kích 3 cơ sở hạt nhân của Iran. Cần nhấn mạnh rằng, Trung Quốc, nhà nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, hiện nhập khoảng 14% lượng dầu thô từ Iran. Dầu của Iran, thường được mua với giá chiết khấu, rất quan trọng đối với lĩnh vực lọc dầu tư nhân quy mô lớn của Trung Quốc và là nguồn nhiên liệu thiết yếu cho nền kinh tế nước này.

Vì vậy, thông báo gây sốc trên Truth Social của ông Trump đã khiến cả giới giao dịch dầu mỏ lẫn các quan chức trong chính quyền Mỹ bất ngờ, bởi nó tạo nguy cơ phá vỡ trụ cột chính trong chính sách Iran của Mỹ qua nhiều đời tổng thống, vốn nhằm cắt đứt nguồn thu chủ yếu của Iran bằng cách cấm xuất khẩu mặt hàng dầu mỏ chiến lược của nước này, theo Reuters. Bất kỳ sự nới lỏng nào đối với việc thực thi lệnh trừng phạt đối với Iran sẽ đánh dấu sự thay đổi chính sách của Mỹ, sau khi ông Trump tuyên bố vào tháng 2 rằng ông sẽ gây áp lực tối đa trở lại đối với Iran, nhằm mục đích đưa xuất khẩu dầu của nước này về mức 0, viện dẫn chương trình hạt nhân và tài trợ cho các chiến binh thánh chiến trên khắp Trung Đông của Iran. Điều này cũng gây ngạc nhiên bởi vào tháng 5 vừa qua, ông Trump từng đe dọa sẽ trừng phạt bất kỳ quốc gia nào mua dầu từ Iran.

Không ngoài dự đoán, ngay sau tuyên bố của ông Trump, giá dầu đã nới rộng đà giảm. Giá dầu thô WTI của Mỹ tại New York đã giảm 6% xuống gần 64 USD/thùng. Trước đó, thị trường đã có dấu hiệu lao dốc trong những ngày gần đây khi mối đe dọa đối với dòng chảy dầu mỏ từ xung đột Israel - Iran có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Nhà Trắng cùng ngày đã phát tín hiệu rằng các lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực, theo đó khẳng định Tổng thống tiếp tục kêu gọi Trung Quốc và các nước khác nhập khẩu dầu của Mỹ thay vì dầu Iran, bởi hành động đó sẽ vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ. Quan chức này nói thêm, bài đăng của ông Trump chỉ nhằm nhấn mạnh rằng các hành động của ông trong vài ngày qua đã đảm bảo eo biển Hormuz không bị ảnh hưởng, điều mà nếu xảy ra sẽ gây thiệt hại nặng nề cho Trung Quốc.

iran-israe;.jpg -0
Tổng thống Mỹ bất ngờ 'mở đường' cho Trung Quốc mua dầu Iran. Ảnh: Bloomberg.

Trên thực tế, tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump được đưa ra sau khi chính quyền Washington đã thực hiện nhiều đợt không kích nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran để ngăn chặn quốc gia này tiến gần tới vũ khí hạt nhân. Chuyên gia Francis Perrin, Giám đốc nghiên cứu của Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược IRIS (Pháp), từng cảnh báo "chảo dầu Trung Đông có thể bốc cháy bất cứ lúc nào" do vùng này chiếm gần 50% trữ lượng dầu thế giới. Những lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Iran, hay việc Mỹ siết trừng phạt với các bên mua dầu từ quốc gia này, đều có thể khiến giá dầu tăng vọt.

Ngược lại, tín hiệu "hòa hoãn" như việc Trung Quốc được phép tiếp tục mua dầu từ Iran sẽ khiến thị trường giảm nhiệt nhanh chóng. Vì vậy, giới quan sát nhận định rằng, phát biểu này phần nào cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang nỗ lực xây dựng lại lòng tin với các đối tác tại Trung Đông và giải quyết hậu quả từ các cuộc tấn công, và thậm chí là thay đổi chính sách đối ngoại với Iran.

Nhìn nhận ở góc độ thương mại song phương, tuyên bố này dường như này cũng diễn ra khi chính quyền Tổng thống Trump đang tìm cách đàm phán một khuôn khổ thương mại mới với Trung Quốc và hạ nhiệt cuộc chiến thuế quan vốn đã khiến thuế suất tăng cao đến mức có nguy cơ cắt đứt mọi giao thương giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các nhà phân tích năng lượng châu Á tỏ ra thận trọng, cho rằng phát biểu của ông Trump khó tạo tác động ngắn hạn đối với khối lượng nhập khẩu dầu của Trung Quốc từ Iran.

Ông Scott Modell, cựu nhân viên CIA, nhận định việc ông Donald Trump bật đèn xanh cho Trung Quốc tiếp tục mua dầu Iran cho thấy sự trở lại của "tiêu chuẩn thực thi lỏng lẻo". Ngoài việc không thực thi cấm vận, ông Donald Trump có thể tạm đình chỉ hoặc miễn trừ các lệnh cấm vận được ban hành bằng sắc lệnh hành pháp hoặc theo quyền hạn mà Quốc hội trao cho tổng thống. Tuy nhiên, ông Trump khó có thể miễn trừ cấm vận trước các vòng đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran sắp tới vì các biện pháp này được dùng làm đòn bẩy, đặc biệt khi Tehran yêu cầu dỡ bỏ cấm vận vĩnh viễn trong bất kỳ thỏa thuận nào.

Trong một diễn biến có liên quan, tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 25/6, trả lời câu hỏi về phản ứng của Trung Quốc trước bài đăng về dầu mỏ của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên Truth Social, Người phát ngôn Quách Gia Côn cho biết: "Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp an ninh năng lượng hợp lý phù hợp với lợi ích quốc gia".

Bắc Kinh từ lâu đã phản đối những gì họ gọi là "việc lạm dụng các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp" của Washington. Giờ là lúc, thị trường thế giới và các bên liên quan cùng chờ đợi xem liệu đây chỉ là một tín hiệu "đèn xanh" tạm thời hay là khởi đầu cho một trục xoay chính sách mới của Mỹ nhằm đảm bảo cán cân thương mại.

Bảo Hân

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.