Đào tạo tài năng âm nhạc: Cần một chiến lược dài hơi

Cuộc thi "Tài năng trẻ Âm nhạc toàn quốc 2016" diễn ra từ ngày 28-11 đến 3-12 tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam vừa bế mạc. Những giải thưởng đã được trao cho các tài năng nhỏ tuổi. Tuy nhiên, sự im ắng của một cuộc thi tầm cỡ quốc gia, việc những tài năng nhí trong lĩnh vực âm nhạc được tìm thấy sau các cuộc thi tràn lan trên sóng truyền hình đi đâu về đâu, khiến chúng ta không thể không đặt câu hỏi: Việc đào tạo các tài năng âm nhạc đang diễn ra như thế nào?

Cuộc thi "Tài năng Âm nhạc trẻ toàn quốc" năm nay đã thu hút 61 thí sinh đến từ khắp mọi miền đất nước. Giống như cuộc thi Sao Mai dành cho người lớn, cuộc thi này cũng chia thành 3 phong cách âm nhạc: nhạc nhẹ, nhạc dân gian và thính phòng.

Chung kết cuộc thi, Ban tổ chức đã trao 5 Huy chương vàng cho Quách Mai Thy, Nguyễn Thị Ngọc Hà (Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân hội), Nguyễn Linh Trúc Lai (Nhạc viện TP Hồ Chí Minh), Nguyễn Tiến Hưng (Nhà hát Nghệ thuật đương đại Việt Nam), Hoàng Ngọc Anh (Đoàn nghệ thuật tỉnh Cao Bằng) cùng 8 Huy chương bạc cho các tiết mục biểu diễn xuất sắc.

Ngoài ra, Ban tổ chức còn trao giải "Giọng ca triển vọng" cho 2 thí sinh: Trần Văn Quân và Phạm Hương Giang. NSND Vương Duy Biên, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Trưởng ban chỉ đạo cuộc thi phát biểu: "Hơn 60 ca sĩ trẻ từ mọi miền đất nước đã hội tụ và cùng tỏa sáng tài năng nghệ thuật tại cuộc thi này. Mỗi thí sinh đều thể hiện được những sắc thái, diện mạo riêng, các phong cách thanh nhạc đã được thể hiện một cách có cá tính, sáng tạo và mạnh dạn.

Các em đã cống hiến cho khán giả những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao, một số em đạt mức xuất sắc và chắc chắn sẽ là thế hệ ca sĩ tài năng kế tiếp, chiếm lĩnh sân khấu ca nhạc trong tương lai gần. Chúng ta hoàn toàn có quyền hy vọng và tin tưởng vào tài năng của các em nếu những tài năng ấy tiếp tục nỗ lực và nhận được sự chỉ bảo từ thế hệ đi trước".

Thứ trưởng Vương Duy Biên (thứ 3 từ trái sang) chúc mừng các thí sinh đoạt Huy chương vàng tại “Cuộc thi Tài năng âm nhạc trẻ 2016”.
Thứ trưởng Vương Duy Biên (thứ 3 từ trái sang) chúc mừng các thí sinh đoạt Huy chương vàng tại “Cuộc thi Tài năng âm nhạc trẻ 2016”.

Cuộc thi khép lại, những tài năng đã nhận được những giải thưởng xứng đáng, tuy nhiên một điều đáng tiếc là tại sao những cuộc thi nghệ thuật nghiêm túc như vậy lại diễn ra lặng lẽ, ít được khán giả biết tới. Hầu như khán giả có mặt trong những ngày thi hầu hết là người thân, thầy cô, bạn bè. Điều đó khác hẳn với sự sôi động, náo nhiệt của những cuộc thi tìm kiếm tài năng âm nhạc nhí đang tràn lan trên các kênh sóng truyền hình.

Cũng là người chiến thắng nhưng những tài năng bước ra từ các cuộc thi ca nhạc truyền hình được tung hô, săn đón. Còn những cô bé cậu bé chiến thắng từ những cuộc thi như thế này thì lại rất ít người biết tới. Ngay sau cuộc thi, các em lại lặng lẽ và miệt mài đi đến cùng với niềm đam mê của mình.

Vẫn biết mọi sự so sánh là khập khiễng và với nghệ thuật, mỗi người có một con đường, một mục tiêu theo đuổi riêng. Tuy nhiên, với những tài năng âm nhạc trẻ, khi mà tất cả những đam mê nghệ thuật của họ thật trong sáng, hồn nhiên thì sự "bất công" này không phải không khiến người lớn phải suy nghĩ.

Những tài năng âm nhạc nhỏ tuổi ấy rồi sẽ được đào tạo, được hướng dẫn như thế nào để có thể trở thành những nghệ sĩ tên tuổi, xứng đáng tiếp nối thế hệ cha anh đi trước là điều mà giới âm nhạc trăn trở. Ngay trước cuộc thi tài năng âm nhạc trẻ toàn quốc, một cuộc hội thảo về đào tạo âm nhạc đã được tổ chức với quy mô khá lớn với tên gọi "Đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp trong xu thế hội nhập và phát triển". Nhiều vấn đề trong lĩnh vực âm nhạc, trong đời sống ca nhạc đương đại được các nhà nghiên cứu, những người tâm huyết hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc mang ra phân tích, mổ xẻ.

PGS.TS Nguyễn Văn Thành, nguyên Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam thẳng thắn chia sẻ: "Cho đến nay, kết quả đào tạo tài năng âm nhạc Việt Nam còn nhiều hạn chế, Chúng ta cũng đã đào tạo được một số ít tài năng âm nhạc, nhưng thực sự những "sản phẩm" này còn mang nhiều tính tự phát, ngẫu nhiên. Các tài năng âm nhạc Việt Nam vẫn chưa thực sự đạt được những thành tích tốt ở những cuộc thi quốc tế đòi hỏi trình độ chuyên nghiệp cao".

GS.TS Trần Thu Hà, nguyên Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam thì nhấn mạnh: "Trong xu thế hội nhập hiện nay, sự nghiệp đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp đang đứng trước những yêu cầu mới rất phức tạp như: tăng trưởng về chất lượng, đa dạng về phong cách, thể loại để đáp ứng đòi hỏi của người nghe. Điều đó cũng tạo sự cọ xát, ganh đua trong những người làm  nghề".

Trước đó, tại Hội thảo "Xã hội hóa đào tạo âm nhạc", nhiều người đã đồng tình với quan điểm của PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Phó giám đốc Nhạc viện TP Hồ Chí Minh cho rằng, Việt Nam đang có một thị trường đào tạo âm nhạc khá sôi động. Số lượng trẻ em học nhạc, số lượng các cuộc thi hát, thi biểu diễn nhạc cụ, số lượng các tài năng nhỏ tuổi xuất hiện trong đời sống âm nhạc ở nước ta gần đây đều tăng rất nhanh. Để đáp ứng nhu cầu đào tạo, các trung tâm đào tạo ngoài công lập, các lớp học nhạc cá nhân phát triển tăng vọt. Nhưng vấn đề đặt ra là chất lượng đào tạo không đồng đều.

Ngày càng có nhiều tài năng được phát hiện từ những cuộc thi ca nhạc trên truyền hình.
Ngày càng có nhiều tài năng được phát hiện từ những cuộc thi ca nhạc trên truyền hình.

Không thể phủ nhận, các giọng hát nhỏ tuổi xuất hiện ngày càng nhiều và  đang tạo ra cơn sốt riêng với người hâm mộ. Liên tục các cuộc thi ca nhạc được tổ chức cũng đồng nghĩa với việc ngày càng có nhiều bậc phụ huynh mong muốn con mình đạt được ngôi vị trong những cuộc thi ấy. Cầu quá nhiều trong khi những cơ sở công lập chuyên sâu về âm nhạc không đủ để đáp ứng. Đó là nguyên nhân để ngày càng có nhiều trung tâm âm nhạc ra đời nhận đào tạo các em với đủ mọi lứa tuổi, ở mọi lĩnh vực; thanh nhạc, biểu diễn nhạc cụ...

Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là nếu số lượng các cá nhân, tổ chức dạy nhạc là không thể đếm được thì chất lượng dạy lại càng là vấn đề khó nắm bắt. Hầu hết những phụ huynh cho con đi học đều đặt lòng tin vào tên tuổi của giáo viên, sự giới thiệu của người thân và quảng cáo.

Nắm bắt nhu cầu của phụ huynh muốn con nổi tiếng, nhiều trung tâm kiêm luôn việc lăng xê, quản lý. Không ít phụ huynh đã gặp phải những chiêu trò lừa gạt để dẫn đến tình trạng các cháu theo học vài năm mà vẫn chưa chơi được một bản nhạc nào. Mất tiền mà không được học đúng chuyên môn, thậm chí còn bị dẫn dắt sai đường, lạc hướng.

Những tài năng nhí vinh danh ở những cuộc thi ca nhạc tràn lan ấy rồi sẽ phát triển thế nào vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ. Dường như chúng ta cứ tổ chức thi đã, thu tiền tin nhắn bình chọn đã, còn chuyện phát triển đường dài thì thân ai người ấy lo. Chính vì thế, hiện nay, việc đào tạo, rèn luyện tài năng nhí đang hết sức tự phát và thực hiện theo kiểu ăn xổi, chú trọng đến số lượng hơn là chất lượng.

Bước ra một cuộc thi là các em đã vội vã chạy sô kiếm tiền thay vì học tập, đào tạo chuyên môn. Trong khi ở các nước có nền âm nhạc phát triển, để đào tạo được một nghệ sĩ chuyên nghiệp, ngoài việc học tập từ nhỏ, họ phải tiếp tục đào tạo chuyên sâu từ 6 đến 10 năm mới bước ra sân khấu chuyên nghiệp.

Các trung tâm đào tạo muốn "ăn xổi" kết quả cộng với tâm lý muốn con nhanh phát triển tài năng của các phụ huynh đã khiến các tài năng âm nhạc nhỏ tuổi Việt thường bị rơi vào tình trạng chín ép. Dù là một giọng ca xuất sắc khi chỉ mới hơn 2 tuổi nhưng cuộc mưu sinh nơi xứ người và không được đào tạo bài bản, Xuân Mai trưởng thành đã trở thành một ca sĩ tuổi teen mờ nhạt.

Việc hối hả chạy sô sau cuộc thi khiến "Thần đồng" Phương Mỹ Chi bị bào mòn sức lực và giọng hát, sự ngây thơ, hồn nhiên ở cô gái 10 tuổi này giảm đi nhiều. Tham vọng nổi tiếng từ các bậc phụ huynh đã khiến không ít bạn nhỏ bị cuốn vào vòng xoáy của sự hào nhoáng mà quên đi mất một điều muốn đi đường dài với nghệ thuật rất cần một sự rèn luyện nỗ lực, bền bỉ.

Ở các nước hát triển, tổ chức cuộc thi âm nhạc đồng nghĩa với việc Ban tổ chức sẽ bắt tay với các học viện âm nhạc, các trung tâm đào tạo để sau khi tìm được quán quân, các học viện sẽ nhận giáo dục và đào tạo cho các tài năng đó phát triển. Chỉ có thực hiện được như vậy, chúng ta mới hy vọng có được những nghệ sĩ tài năng thực thụ trong tương lai.

Khánh Thảo

Các tin khác

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...