Đào tạo tài năng âm nhạc: Cần một chiến lược dài hơi

Cuộc thi "Tài năng trẻ Âm nhạc toàn quốc 2016" diễn ra từ ngày 28-11 đến 3-12 tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam vừa bế mạc. Những giải thưởng đã được trao cho các tài năng nhỏ tuổi. Tuy nhiên, sự im ắng của một cuộc thi tầm cỡ quốc gia, việc những tài năng nhí trong lĩnh vực âm nhạc được tìm thấy sau các cuộc thi tràn lan trên sóng truyền hình đi đâu về đâu, khiến chúng ta không thể không đặt câu hỏi: Việc đào tạo các tài năng âm nhạc đang diễn ra như thế nào?

Cuộc thi "Tài năng Âm nhạc trẻ toàn quốc" năm nay đã thu hút 61 thí sinh đến từ khắp mọi miền đất nước. Giống như cuộc thi Sao Mai dành cho người lớn, cuộc thi này cũng chia thành 3 phong cách âm nhạc: nhạc nhẹ, nhạc dân gian và thính phòng.

Chung kết cuộc thi, Ban tổ chức đã trao 5 Huy chương vàng cho Quách Mai Thy, Nguyễn Thị Ngọc Hà (Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân hội), Nguyễn Linh Trúc Lai (Nhạc viện TP Hồ Chí Minh), Nguyễn Tiến Hưng (Nhà hát Nghệ thuật đương đại Việt Nam), Hoàng Ngọc Anh (Đoàn nghệ thuật tỉnh Cao Bằng) cùng 8 Huy chương bạc cho các tiết mục biểu diễn xuất sắc.

Ngoài ra, Ban tổ chức còn trao giải "Giọng ca triển vọng" cho 2 thí sinh: Trần Văn Quân và Phạm Hương Giang. NSND Vương Duy Biên, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Trưởng ban chỉ đạo cuộc thi phát biểu: "Hơn 60 ca sĩ trẻ từ mọi miền đất nước đã hội tụ và cùng tỏa sáng tài năng nghệ thuật tại cuộc thi này. Mỗi thí sinh đều thể hiện được những sắc thái, diện mạo riêng, các phong cách thanh nhạc đã được thể hiện một cách có cá tính, sáng tạo và mạnh dạn.

Các em đã cống hiến cho khán giả những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao, một số em đạt mức xuất sắc và chắc chắn sẽ là thế hệ ca sĩ tài năng kế tiếp, chiếm lĩnh sân khấu ca nhạc trong tương lai gần. Chúng ta hoàn toàn có quyền hy vọng và tin tưởng vào tài năng của các em nếu những tài năng ấy tiếp tục nỗ lực và nhận được sự chỉ bảo từ thế hệ đi trước".

Thứ trưởng Vương Duy Biên (thứ 3 từ trái sang) chúc mừng các thí sinh đoạt Huy chương vàng tại “Cuộc thi Tài năng âm nhạc trẻ 2016”.
Thứ trưởng Vương Duy Biên (thứ 3 từ trái sang) chúc mừng các thí sinh đoạt Huy chương vàng tại “Cuộc thi Tài năng âm nhạc trẻ 2016”.

Cuộc thi khép lại, những tài năng đã nhận được những giải thưởng xứng đáng, tuy nhiên một điều đáng tiếc là tại sao những cuộc thi nghệ thuật nghiêm túc như vậy lại diễn ra lặng lẽ, ít được khán giả biết tới. Hầu như khán giả có mặt trong những ngày thi hầu hết là người thân, thầy cô, bạn bè. Điều đó khác hẳn với sự sôi động, náo nhiệt của những cuộc thi tìm kiếm tài năng âm nhạc nhí đang tràn lan trên các kênh sóng truyền hình.

Cũng là người chiến thắng nhưng những tài năng bước ra từ các cuộc thi ca nhạc truyền hình được tung hô, săn đón. Còn những cô bé cậu bé chiến thắng từ những cuộc thi như thế này thì lại rất ít người biết tới. Ngay sau cuộc thi, các em lại lặng lẽ và miệt mài đi đến cùng với niềm đam mê của mình.

Vẫn biết mọi sự so sánh là khập khiễng và với nghệ thuật, mỗi người có một con đường, một mục tiêu theo đuổi riêng. Tuy nhiên, với những tài năng âm nhạc trẻ, khi mà tất cả những đam mê nghệ thuật của họ thật trong sáng, hồn nhiên thì sự "bất công" này không phải không khiến người lớn phải suy nghĩ.

Những tài năng âm nhạc nhỏ tuổi ấy rồi sẽ được đào tạo, được hướng dẫn như thế nào để có thể trở thành những nghệ sĩ tên tuổi, xứng đáng tiếp nối thế hệ cha anh đi trước là điều mà giới âm nhạc trăn trở. Ngay trước cuộc thi tài năng âm nhạc trẻ toàn quốc, một cuộc hội thảo về đào tạo âm nhạc đã được tổ chức với quy mô khá lớn với tên gọi "Đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp trong xu thế hội nhập và phát triển". Nhiều vấn đề trong lĩnh vực âm nhạc, trong đời sống ca nhạc đương đại được các nhà nghiên cứu, những người tâm huyết hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc mang ra phân tích, mổ xẻ.

PGS.TS Nguyễn Văn Thành, nguyên Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam thẳng thắn chia sẻ: "Cho đến nay, kết quả đào tạo tài năng âm nhạc Việt Nam còn nhiều hạn chế, Chúng ta cũng đã đào tạo được một số ít tài năng âm nhạc, nhưng thực sự những "sản phẩm" này còn mang nhiều tính tự phát, ngẫu nhiên. Các tài năng âm nhạc Việt Nam vẫn chưa thực sự đạt được những thành tích tốt ở những cuộc thi quốc tế đòi hỏi trình độ chuyên nghiệp cao".

GS.TS Trần Thu Hà, nguyên Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam thì nhấn mạnh: "Trong xu thế hội nhập hiện nay, sự nghiệp đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp đang đứng trước những yêu cầu mới rất phức tạp như: tăng trưởng về chất lượng, đa dạng về phong cách, thể loại để đáp ứng đòi hỏi của người nghe. Điều đó cũng tạo sự cọ xát, ganh đua trong những người làm  nghề".

Trước đó, tại Hội thảo "Xã hội hóa đào tạo âm nhạc", nhiều người đã đồng tình với quan điểm của PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm, Phó giám đốc Nhạc viện TP Hồ Chí Minh cho rằng, Việt Nam đang có một thị trường đào tạo âm nhạc khá sôi động. Số lượng trẻ em học nhạc, số lượng các cuộc thi hát, thi biểu diễn nhạc cụ, số lượng các tài năng nhỏ tuổi xuất hiện trong đời sống âm nhạc ở nước ta gần đây đều tăng rất nhanh. Để đáp ứng nhu cầu đào tạo, các trung tâm đào tạo ngoài công lập, các lớp học nhạc cá nhân phát triển tăng vọt. Nhưng vấn đề đặt ra là chất lượng đào tạo không đồng đều.

Ngày càng có nhiều tài năng được phát hiện từ những cuộc thi ca nhạc trên truyền hình.
Ngày càng có nhiều tài năng được phát hiện từ những cuộc thi ca nhạc trên truyền hình.

Không thể phủ nhận, các giọng hát nhỏ tuổi xuất hiện ngày càng nhiều và  đang tạo ra cơn sốt riêng với người hâm mộ. Liên tục các cuộc thi ca nhạc được tổ chức cũng đồng nghĩa với việc ngày càng có nhiều bậc phụ huynh mong muốn con mình đạt được ngôi vị trong những cuộc thi ấy. Cầu quá nhiều trong khi những cơ sở công lập chuyên sâu về âm nhạc không đủ để đáp ứng. Đó là nguyên nhân để ngày càng có nhiều trung tâm âm nhạc ra đời nhận đào tạo các em với đủ mọi lứa tuổi, ở mọi lĩnh vực; thanh nhạc, biểu diễn nhạc cụ...

Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là nếu số lượng các cá nhân, tổ chức dạy nhạc là không thể đếm được thì chất lượng dạy lại càng là vấn đề khó nắm bắt. Hầu hết những phụ huynh cho con đi học đều đặt lòng tin vào tên tuổi của giáo viên, sự giới thiệu của người thân và quảng cáo.

Nắm bắt nhu cầu của phụ huynh muốn con nổi tiếng, nhiều trung tâm kiêm luôn việc lăng xê, quản lý. Không ít phụ huynh đã gặp phải những chiêu trò lừa gạt để dẫn đến tình trạng các cháu theo học vài năm mà vẫn chưa chơi được một bản nhạc nào. Mất tiền mà không được học đúng chuyên môn, thậm chí còn bị dẫn dắt sai đường, lạc hướng.

Những tài năng nhí vinh danh ở những cuộc thi ca nhạc tràn lan ấy rồi sẽ phát triển thế nào vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ. Dường như chúng ta cứ tổ chức thi đã, thu tiền tin nhắn bình chọn đã, còn chuyện phát triển đường dài thì thân ai người ấy lo. Chính vì thế, hiện nay, việc đào tạo, rèn luyện tài năng nhí đang hết sức tự phát và thực hiện theo kiểu ăn xổi, chú trọng đến số lượng hơn là chất lượng.

Bước ra một cuộc thi là các em đã vội vã chạy sô kiếm tiền thay vì học tập, đào tạo chuyên môn. Trong khi ở các nước có nền âm nhạc phát triển, để đào tạo được một nghệ sĩ chuyên nghiệp, ngoài việc học tập từ nhỏ, họ phải tiếp tục đào tạo chuyên sâu từ 6 đến 10 năm mới bước ra sân khấu chuyên nghiệp.

Các trung tâm đào tạo muốn "ăn xổi" kết quả cộng với tâm lý muốn con nhanh phát triển tài năng của các phụ huynh đã khiến các tài năng âm nhạc nhỏ tuổi Việt thường bị rơi vào tình trạng chín ép. Dù là một giọng ca xuất sắc khi chỉ mới hơn 2 tuổi nhưng cuộc mưu sinh nơi xứ người và không được đào tạo bài bản, Xuân Mai trưởng thành đã trở thành một ca sĩ tuổi teen mờ nhạt.

Việc hối hả chạy sô sau cuộc thi khiến "Thần đồng" Phương Mỹ Chi bị bào mòn sức lực và giọng hát, sự ngây thơ, hồn nhiên ở cô gái 10 tuổi này giảm đi nhiều. Tham vọng nổi tiếng từ các bậc phụ huynh đã khiến không ít bạn nhỏ bị cuốn vào vòng xoáy của sự hào nhoáng mà quên đi mất một điều muốn đi đường dài với nghệ thuật rất cần một sự rèn luyện nỗ lực, bền bỉ.

Ở các nước hát triển, tổ chức cuộc thi âm nhạc đồng nghĩa với việc Ban tổ chức sẽ bắt tay với các học viện âm nhạc, các trung tâm đào tạo để sau khi tìm được quán quân, các học viện sẽ nhận giáo dục và đào tạo cho các tài năng đó phát triển. Chỉ có thực hiện được như vậy, chúng ta mới hy vọng có được những nghệ sĩ tài năng thực thụ trong tương lai.

Khánh Thảo

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.