Năm 1985 - Năm gián điệp (Year of the Spy) được truyền thông Mỹ dùng trong thời Chiến tranh Lạnh, sau khi FBI (Cục Điều tra Liên bang Mỹ) bắt giữ hàng loạt điệp viên hoạt động cho Liên Xô. Cuộc phỏng vấn dưới đây của cựu Đại tá tình báo KGB Viktor Cherkashin với tạp chí trực tuyến Lưu trữ lịch sử gián điệp Nga (EHA) đã “giải mật” phần nào những vụ scandal này.
Theo Bách khoa thư mở (Wikipedia) KGB là Ủy ban An ninh Quốc gia Nga hay Ủy ban An ninh Nhà nước, là lực lượng cảnh sát mật chính, cơ quan an ninh của Liên Xô từ năm 1954 tới năm 1991. Tiền thân là Cheka, Bộ Dân ủy An ninh Quốc gia Liên Xô (NKGB), Bộ Dân ủy Nội vụ Liên Xô (NKVD) và Bộ An ninh Quốc gia Liên Xô (MGB), trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô.
Tài liệu của KGB được phân loại và một số được đăng tải trực tiếp trên web cho thấy chức năng chính của KGB là tình báo đối ngoại, phản gián, hoạt động điều tra, bảo vệ biên giới Liên Xô, bảo vệ Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Chính phủ Liên Xô, tổ chức và đảm bảo an ninh truyền thông của chính phủ cũng như chống lại chủ nghĩa dân tộc, bất đồng chính kiến và các hoạt động chống Liên Xô. Năm 1991, sau khi Liên Xô tan rã, KGB tách thành Cơ quan An ninh Liên bang (FSB) và Cơ quan Tình báo Đối ngoại Liên bang Nga (SVR).
KGB Liên Xô nổi tiếng với cuộc chiến không khoan nhượng chống lại các điệp viên CIA hoạt động bí mật ở Liên Xô. (Nguồn: Gw2ru.com)
Cục K hay Cục Phản gián (Kontrrazvedk) thuộc Tổng cục Tình báo nước ngoài (FCD) của KGB, là cơ quan an ninh có nhiệm vụ cốt lõi là phát hiện, vô hiệu hóa và chống lại các hoạt động gián điệp, tình báo của các thế lực thù địch hoặc tổ chức tội phạm nước ngoài, đồng thời bảo vệ bí mật quốc gia và củng cố an ninh nội bộ.
Thuật ngữ “Năm gián điệp” (Year of the Spy) thường được truyền thông phương Tây dùng để nói đến năm 1985, thời điểm xảy ra cuộc chiến tình báo ác liệt giữa Liên Xô (nay là Nga) và Mỹ. Trong thời gian này, các cơ quan an ninh Mỹ đã phanh phui nhiều vụ gián điệp và bắt giữ điệp viên làm việc cho tình báo Liên Xô. Ngược lại, mạng lưới điệp viên Xôviết nằm vùng tại Mỹ cũng giáng đòn trả đũa bằng cách vạch mặt nhiều đặc vụ phương Tây.
Những sự kiện nổi bật trong Năm Gián Điệp có vụ bắt giữ John Walker, cựu sĩ quan Hải quân Mỹ điều hành mạng lưới gián điệp cho Liên Xô suốt 17 năm, làm lộ hàng triệu thông điệp mật và công nghệ mã hóa. Vụ Ronald Pelton, nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) đã bán cho Liên Xô các thông tin về chương trình nghe lén cáp ngầm dưới biển của Mỹ. Về đòn phản công của KGB, điệp viên hai mang người Mỹ của CIA (Aldrich Ames) và FBI (Robert Hanssen) đã cung cấp thông tin, giúp tình báo Liên Xô triệt phá gần 20 mạng lưới và đặc vụ của CIA, GRU đang hoạt động tại Moscow.
Những vụ scandal đình đám được giải mật qua tiết lộ của Cherkashin
Tạp chí EHA (EHA): Thưa Đại tá Ivanovich, với tư cách người chứng kiến hoạt động của các cơ quan tình báo Liên Xô và Mỹ thời Chiến tranh Lạnh, ông đánh giá thế nào về tình hình năm 1985?
Đại tá Ivanovich (V.Ivanovich): Những gì đang xảy ra ở Liên Xô lúc đó được dư luận, nhất là Mỹ coi đây là sự khởi đầu của sự suy yếu của phe XHCN. Mặc dù không ai, kể cả Tổng thống Ronald Reagan lại ngờ rằng chỉ trong 6 năm, một cường quốc lớn lại có thể tan rã. Nhìn chung, năm đó là năm không thành công đối với KGB. Còn FBI cũng không ngoại lệ, thất bại trong các hoạt động tình báo.
Ví dụ, gia đình chuyên gia mật mã Walker và Ronald Pelton từ NSA đã gây thiệt hại nặng nề nhất cho an ninh Mỹ vì bán các bí mật quân sự và tình báo tối quan trọng của Mỹ cho Liên Xô nhằm đổi lấy tiền bạc. Sĩ quan CIA Edward Lee Howard bị lộ tẩy. Sĩ quan cấp cao FCD Vitaly Yurchenko đã chuyển sang làm việc cho tình báo Mỹ. KGB đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, bắt giữ các điệp viên hai mang, thâm nhập của các điệp viên vào KGB, GRU và Bộ Ngoại giao.
EHA: Động cơ phản bội nước Mỹ của Aldrich Ames và Edward Lee Howard?
V. Ivanovich: Ngoài lợi ích tài chính thuần túy, Aldrich Ames bị thúc đẩy bởi nỗ lực của giới lãnh đạo Mỹ rằng Liên Xô là nguồn gốc của mối đe dọa. Ông ta xem đây là nỗ lực để có thêm kinh phí cho các cơ quan tình báo, chứ không phải là những hành động xuất phát từ lợi ích sống còn thực sự của Mỹ.
Adolph Tolkachev chụp tài liệu mật để gửi cho CIA. Bức tranh, do Kathy Frantz Fieramosca vẽ, được trưng bày tại trụ sở CIA ở Langley, Virginia. (Nguồn: Espionagehistoryarchive.com)
Hãy tin tôi, Ames không phải là kẻ ngốc, đã phân tích chính sách và hiểu rõ nước Mỹ. Aldrich Ames bắt đầu bán thông tin tuyệt mật cho Liên Xô từ năm 1985 đến khi bị bắt vào năm 1994, ông ta đã làm lộ hơn 100 chiến dịch bí mật và khiến ít nhất 10 điệp viên phương Tây bị hành quyết.
Còn trường hợp Edward Lee Howard. Howard là một sĩ quan CIA, ông ta đã đến Đại sứ quán Liên Xô để xin thị thực nhập cảnh vào Nga, làm việc dưới vỏ bọc ngoại giao. FBI phát hiện ông ta sử dụng chất ma túy, và sau đó có thông tin ông ta đã ăn cắp ví của một phụ nữ trên máy bay. Theo tôi, nếu trong trạng thái hưng phấn, ông ta muốn chứng tỏ sự sẵn sàng làm gián điệp của mình. Những chuyện như vậy vẫn xảy ra ngay cả với những người có tâm lý ổn định, nhưng thực tế, chuyến đi đến Liên Xô của Howard đã bị hủy bỏ.
Howard được huấn luyện để làm việc với Adolph Tolkachev vì Tolkachev là thành viên của một phòng kín thuộc viện nghiên cứu khoa học về radar và nắm giữ thông tin về các thiết bị nhận dạng bạn thù dành cho máy bay của không quân Liên Xô. Đây là bí mật quân sự mang tính tuyệt mật.
EHA: Tại sao điệp viên Mỹ không liên lạc với một điệp viên tiềm năng?
V. Ivanovich: Vào thời điểm đó, trên lãnh thổ Liên Xô, môi trường làm việc của CIA không mấy thuận lợi. KGB vừa phát hiện ra điệp viên Trigon, được tuyển mộ ở Colombia, đó là nhân viên Bộ Ngoại giao Aleksandr Ogorodnik, người đã tự sát trong lúc bị bắt. Nữ sĩ quan CIA Martha Peterson cũng bị bắt trong một chiến dịch giao nhận bí mật. Có thể hiểu được rằng mọi người đều lo sợ những hành động khiêu khích. Tuy nhiên, trưởng trạm CIA ở Moscow, một người quyết đoán và khá dũng cảm, đã mạo hiểm liên lạc với Tolkachev.
EHA: Lý do Edward Lee Howard bị bắt vào năm 1985?
V.Ivanovich: Vào năm 1986, khi tôi trở về từ chuyến công tác ở Mỹ, Howard bất chấp tất cả những gì đã xảy ra với ông ta, là một người rất thông minh và là một điệp viên lão luyện. Khi tình báo Mỹ nhận được thông tin về ông ta từ Vitaly Yurchenko vào năm 1985, FBI đã tiến hành theo dõi ông ta.
Nhận thấy điều này, Howard và vợ cũng là một sĩ quan tình báo khá giàu kinh nghiệm, đã lái xe rời khỏi nhà, và tại một ngã tư, Howard nhảy ra khỏi xe còn vợ ông ta đã nhanh tay đặt một ma-nơ-canh vào ghế trước. FBI không hề nghi ngờ, và Howard đã vượt qua biên giới Mỹ - Mexico, từ đó đi đến châu Âu rồi vào Liên Xô.
EHA: Lý do Tướng Oleg Kalugin và Dmitry Polyakov làm việc cho CIA trong suốt nhiều năm mà không ai biết?
V. Ivanovich: Oleg Kalugin (sinh năm 1934) là cựu Thiếu tướng KGB. Từng là vị tướng trẻ nhất của cơ quan này, nhưng đã đã đào tẩu sang Mỹ vào những năm 1990 và trở thành người chỉ trích gay gắt hệ thống tình báo Liên Xô cũng như các hoạt động của toàn bộ hệ thống tình báo của Liên Xô. Tôi biết Oleg Kalugin rất rõ vì chúng tôi học cùng nhau tại Viện Ngoại ngữ KGB ở Leningrad. Về mặt học vấn, ông ta là một người phi thường.
Còn Thiếu tướng Dmitri Fedorovich Polyakov (1921-1988) là một sĩ quan cấp cao của GRU, đồng thời là điệp viên nhị trùng cho cả CIA lẫn FBI trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Ông ta được giới tình báo phương Tây đánh giá là một trong những điệp viên giá trị nhất. Vấn đề về Polyakov khá phức tạp.
Thông tin đầu tiên về Polyakov xuất hiện vào những năm đầu thập niên 1970, khi ấn phẩm “Legend: The Secret World of Lee Harvey Oswald” của Edward Epstein ra đời, đề cập đến mật danh của các điệp viên CIA trong các cơ quan tình báo Liên Xô - TOPHAT (Polyakov) và FEDORA (sĩ quan của KGB FCD New York Aleksei Kulak). James Angleton, người lúc đó đang chỉ đạo công việc của Cục Phản gián CIA, coi bất cứ ai tự nguyện hợp tác với tình báo là "con tin".
Sau khi bắt đầu làm việc tại Mỹ và nhận thấy sự khốc liệt của chiến tranh hạt nhân, Polyakov tự nguyện làm việc cho CIA vào năm 1961 (mang các mật danh Top Hat, Bourbon).
EHA: Ông có thể nói rõ thêm các cuộc gặp gỡ của Shevchenko với những người điều khiển ông ta từ FBI?
V.Ivanovich: Trước tiên cần nói sơ qua về con người này. Arkady Shevchenko là một cựu nhà ngoại giao cao cấp, cố vấn thân cận của Bộ trưởng Ngoại giao Liên Xô lúc bấy giờ là Andrei Gromyko. Shevchenko nổi tiếng trong lịch sử, là người có chức vụ cao nhất đào tẩu sang phương Tây trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Năm 1987, KGB kỷ niệm 70 năm thành lập. Đứng phía sau là các binh sĩ thuộc Trung đoàn Kremlin tinh nhuệ của KGB. Nguồn: Espionagehistoryarchive.com
Các cuộc gặp tại các nhà an toàn được sắp xếp sao cho càng ít bên thứ ba biết càng tốt. Nhưng các sĩ quan tình báo Liên Xô đã được thông báo có điều gì bất ổn với Arkady Shevchenko, và rằng tình báo Mỹ có thể vây quanh ông ta. Yuri Ivanovich Drozdov, người thường trú tại Cục Điều tra Liên bang (FCD) của KGB ở New York, cũng nắm được thông tin này.
Chỉ đến năm 1985, Cục Điều tra Liên bang (FCD) của KGB mới có cơ hội nhận được thông tin đáng tin cậy ghi lại việc Arkady Shevchenko tự nguyện hợp tác với tình báo Mỹ. Theo tôi được biết, Aldrich Ames là người đã từng làm việc với Shevchenko theo lệnh của CIA.
EHA: Điều gì đã xảy ra khi một công dân Liên Xô làm điệp viên cho CIA bị phát giác?
V.Ivanovich: Thông tin từ nhiều nguồn, ví dụ như Ames cung cấp mà không chứa bất kỳ loại thông tin tình báo nào, ông ta chỉ báo cáo rằng người đó là điệp viên của CIA. Để đưa người đó ra trước công lý vì tội phản bội tổ quốc, chúng ta cần phải thu thập dữ liệu xác nhận điều đó. Và điều này được xem là “lao động địa ngục”.
Theo tôi, hậu quả của việc cá nhân phản bội đất nước còn dựa trên quan điểm khác nhau. Và hình phạt cho tội phản bội tổ quốc cũng có thể khác nhau, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hậu quả. Nhưng bản chất của hành vi phạm tội không thay đổi: hoạt động gây tổn hại đến lợi ích của đất nước là tội phản quốc.
Vài nét về Đại tá Viktor Ivanovich Cherkashin
Đại tá Viktor Ivanovich Cherkashin - tác giả chính của cuộc phỏng vấn với EHA (Nguồn: Espionagehistoryarchive.com)
Đại tá V.Cherkashin (tên đầy đủ Viktor Ivanovich Cherkashin, sinh năm 1932, nổi tiếng với vai trò là người trực tiếp tuyển mộ và điều hành các điệp viên hai mang cấp cao của Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Các điểm nhấn về sự nghiệp của Cherkashin bao gồm lãnh đạo phản gián ( từ 1979 đến 1986) với cương vị Trưởng phòng Phản gián tại ĐSQ Liên Xô tại Washington, D.C. Trực tiếp điều hành Aldrich Ames (sĩ quan CIA), điệp viên đã cung cấp cho KGB lượng thông tin khổng lồ liên quan đến mạng lưới hoạt động của phương Tây và có công tuyển mộ Robert Hanssen, một điệp viên tai tiếng khác của FBI.
Hai chiếc điện thoại bị thu giữ trong một vụ án ma túy tại một thị trấn nhỏ của Thụy Điển cuối năm 2023 đã dẫn các điều tra viên lần theo dấu vết của một mạng lưới tội phạm xuyên ba châu lục, hoạt động từ Bắc Âu tới Đông Nam Á và Australia.
Phát biểu mới đây của cố vấn lãnh đạo tối cao Iran Mohsen Rezaei rằng một thỏa thuận với Mỹ chỉ có thể đạt được nếu Washington giải ngân 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa đã mở ra một câu hỏi lớn hơn: Iran đang có bao nhiêu tiền bị giữ ở nước ngoài, vì sao họ không thể lấy lại, và số tiền đó có thể giúp hồi sinh một nền kinh tế đang kiệt sức?
Việc bổ nhiệm người đứng đầu các cơ quan an ninh ở Israel hiếm khi diễn ra mà không có những cuộc đấu đá hậu trường. Tuy nhiên, quá trình phê chuẩn Thiếu tướng Roman Hofman vào chức vụ giám đốc Cơ quan tình báo Mossad đã trở thành một cuộc đối đầu pháp lý chưa từng có tiền lệ. việc Thủ tướng Benjamin Netanyahu đề cử ông đã gây chia rẽ trong giới lãnh đạo cấp cao của đất nước.
Cơ quan công tố Pháp đang điều tra một số quân nhân và cá nhân dân sự bị nghi thiết lập cấu trúc hoạt động dưới dạng công ty tư nhân nhằm khai thác, trao đổi trái phép thông tin mật và trang bị quân sự.
Núp bóng dưới danh nghĩa “khối nghỉ hè” đi làm thêm, những đứa trẻ đang lang thang ăn xin, bán vé số ở các khu phố, chợ đêm luôn có cha mẹ hoặc một tổ nhóm phía sau điều khiển và chỉ đạo. Đồng tiền kiếm được trên thân xác và sức lao động của trẻ em trở thành nỗi nhức nhối chưa có lời giải trong nhiều năm nay…
Hàng chục triệu dữ liệu gắn với giấy tờ định danh - hộ chiếu, căn cước, thẻ cư trú - được rao bán công khai trên một diễn đàn tội phạm mạng hôm 16/4. Người rao bán ẩn danh sau tài khoản “breach3d” tuyên bố dữ liệu lấy từ ANTS, cơ quan chính phủ phụ trách cấp thẻ căn cước, hộ chiếu, thẻ cư trú, giấy phép lái xe và đăng ký xe tại Pháp. Ít ngày sau, Bộ Nội vụ Pháp xác nhận vụ việc và mở điều tra. Vụ việc không phải là một hiện tượng đơn lẻ, mà nối vào chuỗi sự cố an ninh mạng nhằm vào các cơ sở dữ liệu công của Pháp từ cuối năm 2025.
Trong một thế giới mà tội phạm mạng không còn biên giới, việc đối phó với chúng đòi hỏi sự chung tay toàn cầu. Khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA), nơi ghi nhận mức tăng chóng mặt của các cuộc tấn công mạng, vừa chứng kiến một chiến dịch hợp tác chưa từng có trong lịch sử: Chiến dịch Ramz.
Núp bóng dưới các tên gọi “hội sinh vật cảnh, CLB giải cứu, nhóm yêu động vật...” nhưng thực tế, phía sau đó là cảnh buôn bán, trao đổi động vật hoang dã bằng các mật danh, từ lóng. Sự bùng nổ các khu “chợ ảo” bán hàng thật, không chỉ tiếp tay tận diệt muông thú mà còn tiềm ẩn hiểm họa lây lan dịch bệnh...
Khi vụ việc ca sĩ Miu Lê còn đang phả hơi nóng hầm hập trên các phương tiện thông tin đại chúng, giới giải trí lại rúng động bởi việc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh bắt quả tang ca sĩ Long Nhật (Đinh Long Nhật) và Sơn Ngọc Minh đang tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy.
Trong dòng người qua lại tấp nập nơi cửa khẩu biên giới Tây Nam, những chiếc xe chở cá, xe đông lạnh, những hành khách mang theo vài món nữ trang hay các kiện hàng điện tử tưởng chừng vô hại vẫn ngày ngày nối nhau vào nội địa. Nhưng, phía sau vẻ bình thường ấy lại là những mắt xích của các đường dây buôn lậu vàng xuyên quốc gia với quy mô hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng...
Những lời quảng cáo như “lấy chồng nước ngoài đổi đời”, “sang xứ người sống sung sướng”, “không phải lao động vất vả vẫn có cuộc sống giàu sang” đang xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội. Đằng sau những viễn cảnh hào nhoáng ấy là nguy cơ mua bán người, bóc lột sức lao động, bạo hành và nhiều bi kịch đau lòng của các cô gái trẻ nhẹ dạ cả tin.
Khi hụi (họ, biêu, phường) chuyển lên không gian mạng, niềm tin không còn được kiểm chứng bằng sự gần gũi hay danh dự cá nhân, mà bằng những hình ảnh, lời quảng cáo hoặc lượt tương tác trên mạng xã hội. Điều này khiến nhiều người tin tưởng mù quáng, thậm chí bán nhà đất, cầm cố tài sản, vay nặng lãi để tham gia. Từ chơi hụi online, họ rơi vào cái bẫy của “tín dụng đen”...
Với nạn nhân, một cuộc tấn công mạng thường ập đến như một cú sập hệ thống không báo trước: dữ liệu bị khóa, hoạt động tê liệt, danh tiếng bị đem ra mặc cả. Nhưng với kẻ đứng phía sau, đó ngày càng giống một giao dịch mua dịch vụ: mua quyền truy cập, thuê mã độc, dùng hạ tầng thanh toán ẩn danh, rồi chia tiền chuộc theo tỷ lệ đã định. Tội phạm mạng hiện không còn là lãnh địa riêng của những thiên tài ẩn danh. Nó đã trở thành một thị trường. Và khi đã được đóng gói, chuẩn hóa như một dịch vụ, nó ngày càng rẻ hơn, dễ dùng hơn và phổ biến hơn.
Một cô gái người Ý bị sát hại dã man, bạn trai trở thành nghi phạm số 1, bị truyền thông cả nước săn đuổi rồi cuối cùng lĩnh án tù sau gần một thập kỷ xét xử. Tưởng như vụ án đã khép lại, cho tới gần 20 năm sau, khi những dấu vết DNA cực nhỏ từng bị quên lãng được phân tích lại bằng công nghệ pháp y hiện đại, dẫn đến một nghi can khác.
Trong hai thập kỷ qua, Tổ chức cảnh sát hình sự Quốc tế (INTERPOL) đã kiên trì theo đuổi một cuộc chiến âm thầm liên quan trực tiếp đến sinh mạng hàng triệu người: cuộc chiến chống buôn bán dược phẩm bất hợp pháp. Chiến dịch Pangea XVIII vừa khép lại một lần nữa vẽ lên một bức tranh phức tạp về sự chuyển dịch của loại tội phạm này đem đến những cảnh báo đáng chú ý cho chúng ta.
Khi những thầy bói, bà đồng tự xưng trên mạng xã hội bị dẹp loạn, thời gian gần đây, “cõi mạng” lại xuất hiện những master (bậc thầy) quảng cáo bản thân đã trải qua quá trình tu luyện vượt qua các ràng buộc của thế giới vật chất, đạt đến sự thông tuệ và kết nối sâu sắc với vũ trụ…
Ngày 22/2/2026, quân đội Mexico tuyên bố đã tiêu diệt Nemesio Rubén Oseguera Cervantes - biệt danh “El Mencho”, thủ lĩnh băng Jalisco Thế hệ mới (CJNG), một trong những tổ chức ma túy nguy hiểm nhất Mexico và là nguồn cung fentanyl, methamphetamine, cocaine lớn vào thị trường Mỹ - trong một chiến dịch tại Tapalpa, bang Jalisco. Nhưng đến đầu tháng 5/2026, hồ sơ công khai của Bộ Ngoại giao Mỹ về El Mencho vẫn còn hiển thị phần thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ hoặc kết án đối tượng này. Sự chậm trễ ấy có thể chỉ là thủ tục pháp lý, nhưng với một trùm ma túy từng nhiều lần bị đồn đã chết, nó cho thấy một điều khác: trong thế giới cartel, ngay cả cái chết cũng cần được xác nhận bằng quyền lực, hồ sơ và thời gian.
Một “ngôi sao mạng xã hội” ở Ấn Độ xây dựng hình ảnh giang hồ trên Instagram suốt hơn một thập kỷ, cho đến khi cảnh sát lật lại hồ sơ cũ và phát hiện phía sau lớp vỏ đó là một chuỗi tội ác kéo dài từ giết người, sử dụng vũ khí đến các cáo buộc hiếp dâm.
Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.
Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.