Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Máy ảnh bí mật được gắn vào đâu?

Các thiết bị và vũ khí gián điệp bí mật đã tồn tại trong quá khứ, nhưng chỉ thực sự đạt đến đỉnh cao phát triển vào thời kỳ Chiến tranh Lạnh, diễn ra sau cuộc khủng hoảng Caribe. Không có gì ngạc nhiên khi lịch sử mờ ám của phần lớn các thiết bị bí mật do KGB, CIA và các cơ quan tình báo khác chế tạo đến nay vẫn bị bao phủ trong màn bí mật.

Mỗi quốc gia đều có những phiên bản thiết bị bí mật riêng, trong đó chiếm vị trí trung tâm là các máy ảnh, thiết bị nghe lén và những vật dụng dùng để cất giữ phim vi mô và các tài liệu quan trọng. Việc chế tạo các máy ảnh “gián điệp” được giao cho các viện nghiên cứu khoa học, với mục đích tạo ra các thiết bị siêu nhỏ có thể được giấu trong nhiều vật dụng khác nhau để không bị phát hiện, dễ sử dụng và chụp được những bức ảnh chất lượng cao trong mọi điều kiện.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX -0
Máy ảnh siêu nhỏ thời Chiến tranh Lạnh.

Công nghệ mang tên “vi điểm” đã được sử dụng rộng rãi, cho phép thu nhỏ rất đáng kể cả thiết bị lẫn hình ảnh thu được, với đường kính không vượt quá 1 milimét. Nhờ công nghệ này, máy ảnh có thể được gắn vào bìa hồ sơ, cặp tài liệu, ô, bao thuốc lá, đồng hồ đeo tay, khuy áo và thậm chí cả những chiếc nhẫn tí hon. Nó cho phép lưu trữ và truyền tải an toàn một lượng lớn thông tin mà mắt thường không thể nhận ra và cần phải phóng đại mới có thể đọc được.

Nhờ công nghệ này, nhiều loại máy ảnh khác nhau đã được chế tạo, trong đó phổ biến nhất ở KGB là loại máy ảnh siêu nhỏ F-21 với kích thước chỉ 3x2 centimet, sở hữu độ phân giải cao và chất lượng hình ảnh tuyệt vời. Máy ảnh này được điều khiển qua một lỗ nhỏ trên nắp. F-21 có thể chụp hết cả một cuộn phim và thậm chí tự tua lại.

Máy ảnh F-21 được giấu trong nhiều vật dụng khác nhau của các điệp viên. Ví dụ, với người hút thuốc lá, nó được đặt trong hộp đựng thuốc hoặc bao thuốc. Ngoài ra, máy ảnh cũng có thể được gắn vào thắt lưng quần hoặc vào khuy của một chiếc áo vest thanh lịch, với bộ điều khiển nằm ở túi ngoài. Khi cần thiết, máy ảnh còn có thể được giấu một cách kín đáo vào đồ lót nữ hoặc các phụ kiện thời trang, chẳng hạn như áo ngực, kim ghim hoặc trâm cài.

Máy ảnh F-21 được sản xuất tại nhà máy KMZ cho đến giữa những năm 1990 và được các điệp viên  KGB và “Stasi” ưa chuộng. Ngày nay, công nghệ chụp ảnh bí mật đã tiến rất xa: các máy ảnh siêu nhỏ còn trở nên nhỏ hơn, gần như không thể nhận ra; nhiều chức năng hơn và có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX -0
Đồng hồ và phụ kiện nữ dùng để ngụy trang máy ảnh.

Những thiết bị nghe lén khác thường

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, hoạt động gián điệp đã trở thành một canh bạc đầy rủi ro diễn ra trong bóng tối, nơi mỗi bước đi đều có thể làm thay đổi cán cân quyền lực. Các cơ quan tình báo lớn nhất thế giới đã phát triển cả một kho vũ khí gồm những công cụ cực kỳ tinh vi để bí mật nghe lén các cuộc trò chuyện.

Giống như máy ảnh, các thiết bị nghe lén cũng được thu nhỏ tối đa để trở nên hoàn toàn vô hình. Chúng cũng được giấu vào trang phục, phụ kiện và nhiều vật dụng sinh hoạt khác nhau, thậm chí đôi khi còn được lắp đặt vào nội thất của những căn phòng nơi người ta dự định nghe lén lâu dài. Vào những năm 1970, CIA thậm chí còn phát triển một máy bay không người lái siêu nhỏ để đưa thiết bị nghe lén đến một vị trí xác định, nhưng nó không được sử dụng rộng rãi do quá nhạy cảm với gió.

Năm 1945, đã xảy ra một sự kiện hy hữu, khi các thiếu niên tại trại hè “Artek” của Liên Xô tặng Đại sứ Mỹ một bức phù điêu Quốc huy Hoa Kỳ khắc thủ công như biểu tượng của tình hữu nghị. Đại sứ treo bức phù điêu này trong dinh thự của mình tại Moscow. Khi Chiến tranh Lạnh bắt đầu, phát hiện Đại sứ quán bị nghe lén, phía Mỹ đã tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng bức phù điêu này để tìm “bọ”, dây dẫn hay bất kỳ linh kiện khả nghi nào, nhưng không phát hiện được gì, và nó dần bị lãng quên.

Thiết bị này đã hoạt động suốt 6 năm mà không bị phát hiện, cho đến khi phía Mỹ tìm ra nguồn gốc của các cuộc trò chuyện bí mật bị rò rỉ trong căn phòng treo bức phù điêu. Chưa ai biết câu chuyện diễn ra như thế nào, các ý kiến còn khác nhau, nhưng việc xác định nguyên nhân đặc biệt gian nan, do tính chất khác thường của thiết bị: nó không cần điện hay pin. Sau đó, người Mỹ đã mất nhiều tháng để giải mã nguyên lý hoạt động của nó.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX -0
Thiết bị nghe lén gắn trong gót giày và bút máy.

Các thiết bị dùng để ghi âm các cuộc gọi đến cũng được sử dụng rộng rãi. Thiết bị này không nhất thiết phải gắn trực tiếp vào điện thoại, nó có thể là di động, được đặt trong cặp hoặc túi xách. Cấu trúc đơn giản và kích thước nhỏ cho phép nhân viên tình báo nhanh chóng thiết lập và tháo dỡ hệ thống: chỉ cần mở cặp và bật công tắc là xong. Thiết bị có thể ghi âm các cuộc gọi bí mật hoặc theo dõi tín hiệu.

Để ghi âm các cuộc trò chuyện ngoài trời, ví dụ tại một khu vực được chọn trước, người ta sử dụng các thiết bị nghe lén được ngụy trang thành que gỗ hoặc hòn đá. Chúng hoạt động bằng pin mini, có ăng-ten và bộ phát tích hợp, và có thể truyền dữ liệu bằng các xung mã hóa ở khoảng cách lên tới 300 mét.

Kho mật mã và vi phim

Các điệp viên tình báo đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để truyền tải thông điệp, thông tin và vi phim mà không cần tiếp xúc trực tiếp với người nhận. “Microdot” hay những bức ảnh chụp tài liệu cực nhỏ, được giấu trong các vật dụng thông thường và đặt tại những địa điểm được chuẩn bị trước, tách biệt và không gây chú ý.

Một viên gạch lỏng trong bức tường của tòa nhà, một hốc cây hay một chiếc ghế dài trong công viên đều có thể trở thành nơi lưu giữ tạm thời cho những thông điệp như vậy. Một số nơi cất giấu bí mật tồn tại nhiều năm mà không bị phát hiện, chứng tỏ hiệu quả của phương pháp đơn giản này, còn việc không có sự tiếp xúc trực tiếp với người gửi giúp giảm đáng kể nguy cơ điệp viên bị bắt.

Xem phim và đọc tiểu thuyết trinh thám, chúng ta biết các điệp viên hoạt động trên lãnh thổ đối phương thường cảm thấy không an toàn khi gặp người chỉ huy của mình. Vì vậy, họ áp dụng một giải pháp đơn giản: truyền tải thông tin tình báo thông qua nơi cất giấu bí mật tại địa điểm đã thỏa thuận trước.

Một trong những nơi cất giấu phổ biến và đáng tin cậy nhất là “cọc” kim loại: một hộp chứa nhỏ hình trụ rỗng dùng để đựng phim ảnh, tài liệu hoặc những vật dụng kích thước nhỏ. Nó được cắm xuống đất tại vị trí đã định nên mắt thường không thể phát hiện; trong khi đó, người nhận có thể dễ dàng rút nó lên, khi biết vị trí chính xác. Một trong những ưu điểm của những nơi cất giấu này là tính bảo mật tuyệt đối và dễ ngụy trang.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX -0
Bức phù điêu gắn thiết bị nghe lén.

Nhiều vật dụng khác nhau cũng được sử dụng làm nơi cất giấu, chúng không thu hút sự chú ý của người lạ, lại hòa hợp với môi trường xung quanh và có thể dùng làm vật chứa, ví dụ như những viên đá, mảnh gỗ, gốc cây lớn có ngăn "bí mật" bên trong.

Các điệp viên thời Chiến tranh Lạnh thường mang theo những đồng xu có ngăn bí mật giữa hai mặt. Ngăn này mở ra bằng cách xoay hoặc ấn vào cạnh đồng xu, và bên trong có thể cất giữ những vật cực nhỏ, thậm chí cả một ống độc dược. Những đồng xu này có thể sử dụng để truyền thông tin một cách kín đáo, ví dụ thông qua người bán báo tại quầy báo.

Các nữ điệp viên thường mang trong túi xách thỏi son có “hai đáy” hoặc một cây kim lớn rỗng bên trong để đựng một mảnh vi phim hoặc một mẩu giấy cực nhỏ.

Vũ khí của điệp viên

Các điệp viên tình báo thường chỉ sử dụng vũ khí trong những trường hợp ngoại lệ, khi họ thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt hoặc khi hoàn cảnh đòi hỏi phải tự vệ. Trong Chiến tranh Lạnh, một kho khí tài khổng lồ đã được sử dụng làm vũ khí cho các điệp viên.

Trong số các thiết bị kỳ lạ có các "máy phóng đạn tẩm độc" ngụy trang dưới dạng hộp đựng thuốc lá, bao thuốc lá và các vật dụng khác, có khả năng bắn ra những viên đạn chứa xyanua với âm thanh phát ra không lớn hơn tiếng búng tay.

Các loại súng cỡ 4,5 mm, bắn phát một, được ngụy trang dưới dạng thỏi son môi thông thường, từng được sử dụng rộng rãi. Việc xoay phần đáy thỏi son sẽ kích hoạt súng, giúp thiết bị vừa kín đáo vừa thuận tiện khi sử dụng.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX -0
Súng son môi và thắt lưng có lưỡi dao ẩn.

CIA đã phát triển một loại vũ khí nguy hiểm có thể bắn một mũi tên gây chết người ở khoảng cách lên đến 100 mét mà không gây tiếng động. Mũi tên này chứa một chất độc đông lạnh, khi xâm nhập vào cơ thể, nó sẽ nhanh chóng hấp thụ vào máu và gây ra cơn đau tim. Việc sử dụng loại vũ khí này đã bị Thượng viện Mỹ lên án là lạm dụng tình báo nên sau đó đã bị cấm.

Một loại súng ngắn siêu nhỏ bắn phát một mang tên Glove Pistol cũng được sử dụng rộng rãi tại CIA. Đây là loại vũ khí ẩn được gắn trực tiếp vào mặt sau của găng tay da và kích hoạt bằng cách nắm chặt nắm đấm. Nếu rơi vào tình huống nguy hiểm, điệp viên có thể giơ tay lên giả vờ đầu hàng, rồi nổ súng khi đối phương đã lọt vào tầm bắn.

Trong các bộ phim gián điệp, người ta thường thấy loại vũ khí như chiếc ô thông thường được trang bị thiết bị khí nén ẩn, có khả năng bắn những mũi tên nhỏ chứa chất độc vào nạn nhân. Loại vũ khí này thực sự đã được các điệp viên KGB và CIA sử dụng rộng rãi. Năm 1978, nhà văn và người bất đồng chính kiến Bulgaria, Georgy Markov, đã thiệt mạng vì một "cú đâm bằng ô" vào chân.

Trần Hậu

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.