Như cái tên nhí nhảnh của nó, những chiếc máy bay huấn luyện cánh quạt Chipmunk (sóc chuột) khiêm tốn đã trải qua nhiều thập kỷ làm nhiệm vụ do thám lực lượng Liên Xô trong và xung quanh Berlin khi nó bị chia cắt trong Chiến tranh Lạnh. Mặc dù với thiết kế đơn giản và trong vai trò ít ai để ý, nó đã đem lại nhiều thành công trong việc do thám đối với các đồng minh phương Tây.
Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.
Mikhail Fyodorov (1916-2004) và Galina Ivanovna (1920-2010) là cặp vợ chồng điệp viên nằm vùng đầu tiên của Liên Xô được Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga giải mật. Dù đã hoạt động hiệu quả hơn 15 năm, thông tin về họ đến nay vẫn còn khá ít ỏi. Quốc gia nơi hai người thu thập bí mật chỉ được mô tả chung chung là “một nước Tây Âu nào đó”. Đáng chú ý, năm 1959, vợ chồng Fyodorov đã tuyển mộ thành công một nguồn tin đặc biệt quan trọng ngay tại trụ sở NATO.
Lần lượt ra đời trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh bắt đầu định hình trật tự an ninh thế giới, Tupolev Tu-95 của Liên Xô và Boeing B-52 của Mỹ cùng được thiết kế cho một bài toán chiến lược là đưa vũ khí hạt nhân tới các mục tiêu liên lục địa. Hơn 70 năm sau, hai "cựu binh" vẫn hiện diện trên bầu trời, liên tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu mới và duy trì vai trò trong lực lượng hàng không chiến lược.
Reuters trích các nguồn thạo tin cho biết, Mỹ đang có kế hoạch mở lại một căn cứ quân sự từ thời Chiến tranh Lạnh ở miền nam Greenland, đồng thời thiết lập hiện diện quân sự tại một căn cứ ở bờ đông vùng lãnh thổ này. Tuy nhiên, các bên chưa chính thức xác nhận thông tin này.
Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.
Năm 1985 - Năm gián điệp (Year of the Spy) được truyền thông Mỹ dùng trong thời Chiến tranh Lạnh, sau khi FBI (Cục Điều tra Liên bang Mỹ) bắt giữ hàng loạt điệp viên hoạt động cho Liên Xô. Cuộc phỏng vấn dưới đây của cựu Đại tá tình báo KGB Viktor Cherkashin với tạp chí trực tuyến Lưu trữ lịch sử gián điệp Nga (EHA) đã “giải mật” phần nào những vụ scandal này.
27 chuyên án. Gần 1.000 tên gián điệp biệt kích bị bắt, tiêu diệt. Hàng trăm tấn vũ khí, thuốc men, nhu yếu phẩm bị thu giữ. Và CIA, trong suốt hơn 10 năm đó, không biết mình đã thua. Tất cả bắt đầu từ 4 người ngồi trong khoang tối của chiếc C-47.
Trung tuần tháng 3/2025, Mỹ đã công bố những tài liệu cuối cùng liên quan đến vụ ám sát Tổng thống John F. Kennedy tại Dallas năm 1963. Nhân sự kiện trên, tạp chí Chuyện xứ người (ODC) Mỹ cập nhật nhiều hồ sơ còn “thú vị hơn” cả vụ ám sát JKF đã được CIA giải mã “toàn tập”.
Chiến dịch tấn công Iran đã chứng minh rằng, ngay cả với lực lượng Không quân Mỹ hùng hậu, hậu cần và tiếp nhiên liệu trên không vẫn là những yếu tố then chốt quyết định tốc độ và sức bền của chiến dịch.
Từ lâu, chương trình do thám trên không đầu tiên Project Genetrix luôn được giữ kín. Nay Chiến tranh Lạnh kết thúc, Mỹ từng bước tiết lộ chương trình tuyệt mật này.
Trung tuần tháng 3/2004, Mỹ giải mật hồ sơ liên quan đến Đại tá tình báo Ba Lan Ryszard Kuklinski, người tình nguyện làm việc cho CIA. Hồ sơ dày 750 trang, ký hiệu F-2004-01013, được công bố trên website Governmentattic.org và được bổ sung bằng ấn phẩm A Secret Life.
Các chiến dịch bí mật do chính phủ Mỹ khởi xướng đã tồn tại từ lâu, nhưng chỉ thực sự bùng nổ về quy mô trong giai đoạn Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh. Khi các hành động quân sự công khai dần nhường chỗ cho hoạt động gián điệp, chính phủ Mỹ bắt đầu phát triển những phương thức tinh vi nhằm đi trước đối thủ. Một số chiến dịch bí mật thực sự kinh hoàng, nhưng cũng có không ít trường hợp phi lý đến mức nực cười.
Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.
Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.
Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.
Từ chiếc bút tẩm độc đến viên thuốc tử thần giấu nơi gọng kính, cuộc đấu trí giữa KGB và các điệp viên phương Tây luôn diễn ra nghẹt thở. Để khuất phục những kẻ phản bội sừng sỏ hay những trùm khủng bố khét tiếng, các chiến sĩ đặc nhiệm “Alpha” không chỉ cần giỏi võ thuật mà còn phải có bản lĩnh và kỹ năng diễn xuất bậc thầy. Bài viết điểm lại những màn vây bắt gián điệp gay cấn và đầy kịch tính.
Sau nhiệm kỳ tại Pháp, Trung tá Vladimir Strelbitsky được Tổng cục Tình báo điều động làm trợ lý tùy viên quân sự tại Bỉ. Bất chấp những cảnh báo của KGB về việc danh tính của ông đã bị lộ và có nguy cơ rơi vào bẫy phản gián, Ban Chấp hành Trung ương Đảng vẫn phê duyệt quyết định này, chính thức mở đường cho ông dấn thân vào "hang hùm".
Tháng 5/1945. Berlin sụp đổ. Chủ nghĩa phát xít tưởng chừng bị nghiền nát vĩnh viễn. Thế nhưng, giữa lúc cả thế giới đang hân hoan ăn mừng chiến thắng trước con quái vật Hitler, tại một trại tù binh của Mỹ, một sự việc không tưởng đã diễn ra: một tướng lĩnh cao cấp của Đức Quốc xã – kẻ vừa mới đây đã góp phần dìm Liên Xô và châu Âu trong biển máu – đang thản nhiên mặc cả với những người chiến thắng.
Phần Lan từ lâu thường được coi là biểu tượng của sự ổn định và trung lập ở khu vực Bắc Âu, nhưng trên thực tế, quốc gia này đã nhiều lần chứng minh khả năng xây dựng những mối quan hệ cân bằng với các trung tâm ảnh hưởng khác nhau trên thế giới.
