Các chiến dịch bí mật do chính phủ Mỹ khởi xướng đã tồn tại từ lâu, nhưng chỉ thực sự bùng nổ về quy mô trong giai đoạn Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh. Khi các hành động quân sự công khai dần nhường chỗ cho hoạt động gián điệp, chính phủ Mỹ bắt đầu phát triển những phương thức tinh vi nhằm đi trước đối thủ. Một số chiến dịch bí mật thực sự kinh hoàng, nhưng cũng có không ít trường hợp phi lý đến mức nực cười.
Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.
Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.
Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.
Từ chiếc bút tẩm độc đến viên thuốc tử thần giấu nơi gọng kính, cuộc đấu trí giữa KGB và các điệp viên phương Tây luôn diễn ra nghẹt thở. Để khuất phục những kẻ phản bội sừng sỏ hay những trùm khủng bố khét tiếng, các chiến sĩ đặc nhiệm “Alpha” không chỉ cần giỏi võ thuật mà còn phải có bản lĩnh và kỹ năng diễn xuất bậc thầy. Bài viết điểm lại những màn vây bắt gián điệp gay cấn và đầy kịch tính.
Sau nhiệm kỳ tại Pháp, Trung tá Vladimir Strelbitsky được Tổng cục Tình báo điều động làm trợ lý tùy viên quân sự tại Bỉ. Bất chấp những cảnh báo của KGB về việc danh tính của ông đã bị lộ và có nguy cơ rơi vào bẫy phản gián, Ban Chấp hành Trung ương Đảng vẫn phê duyệt quyết định này, chính thức mở đường cho ông dấn thân vào "hang hùm".
Tháng 5/1945. Berlin sụp đổ. Chủ nghĩa phát xít tưởng chừng bị nghiền nát vĩnh viễn. Thế nhưng, giữa lúc cả thế giới đang hân hoan ăn mừng chiến thắng trước con quái vật Hitler, tại một trại tù binh của Mỹ, một sự việc không tưởng đã diễn ra: một tướng lĩnh cao cấp của Đức Quốc xã – kẻ vừa mới đây đã góp phần dìm Liên Xô và châu Âu trong biển máu – đang thản nhiên mặc cả với những người chiến thắng.
Phần Lan từ lâu thường được coi là biểu tượng của sự ổn định và trung lập ở khu vực Bắc Âu, nhưng trên thực tế, quốc gia này đã nhiều lần chứng minh khả năng xây dựng những mối quan hệ cân bằng với các trung tâm ảnh hưởng khác nhau trên thế giới.
Làm điệp viên rất căng thẳng không hề hào nhoáng như phim James Bond mà nhiều người từng xem. Phần lớn công việc của họ là sàng lọc dữ liệu thông thường, và khi không làm vậy, họ phải đánh đổi những thứ vô giá: bí mật nhà nước, tính mạng con người và những tiện ích cực kỳ đắt tiền. Rủi ro rất cao. Đây không phải là công việc mà hầu hết mọi người mong muốn.
Ngày nay, khu phức hợp từng được gọi tên là Căn cứ tên lửa Plokstine, Bảo tàng Chiến tranh lạnh, là điểm tham quan được ghé thăm nhiều nhất của công viên. Năm 2024, 35.000 người từ khắp nơi trên thế giới đã đến khám phá thế giới ngầm kỳ lạ này, bao gồm các phòng ngầm, lối đi và một silo tên lửa, nằm sâu 100 feet dưới lòng đất.
Trang tin trực tuyến Nga Topwar số cuối tháng 6/2025 cho biết, ngay từ Chiến tranh Lạnh, ngành công nghiệp điện tử Liên Xô mắc lỗi cao, mức độ ổn định thấp khiến giá thành tăng vọt. Nay Chiến tranh Lạnh kết thúc, công nghệ phát triển khiến cuộc chạy đua vi mạch tiên tiến ngày thêm sôi động.
Từ nhỏ, Vladimir Kulemekov mơ ước trở thành quân nhân. Tốt nghiệp Trường Sư phạm Suvorov với huy chương vàng, ông vào học Học viện Truyền thông Quân sự ở Leningrad. Năm 1969, ông tốt nghiệp và trở thành chuyên gia tình báo điện tử. Sau 5 năm làm việc tại vùng Khabarovsk, ông nộp đơn vào Trường Ngoại giao quân sự.
Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey hôm 1/6 tuyên bố chính phủ nước này sẽ tăng chi tiêu quốc phòng lên mức cao nhất kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.
Trở thành nạn nhân của một vụ phản bội, Aleksandr Kalinin, sĩ quan Tổng cục Tình báo Quân đội, suýt nữa hủy hoại sự nghiệp của mình. May mắn thay, ông chỉ bị cấm xuất cảnh 10 năm. Tuy nhiên, đây lại là giai đoạn công tác hiệu quả nhất trong sự nghiệp của ông.
Năm 1955, trở về từ chuyến công tác ở Mỹ, ban lãnh đạo Tổng cục Tình báo quân đội (GRU) đã mời Đại tá Aleksandr Nikiforov làm việc tại Học viện Quân sự - Ngoại giao thuộc Bộ Quốc phòng Liên Xô. Ông được giao dạy môn học quan trọng nhất - công tác tình báo. Nhiều học viên của ông đã trở thành những điệp viên giỏi, trong số đó có Đại tá tình báo Vladimir Glukhov. Sau đây là câu chuyện của ông về người học trò cũ của mình.
Đại tá Stig Wennerstrom có lẽ là điệp viên nổi tiếng nhất của tình báo quân sự Liên Xô trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Một cựu chiến binh của Tổng cục tình báo quân đội Liên Xô (GRU) đã nói rằng: "xét về quy mô hoạt động, giá trị thông tin và tầm nhìn thế giới quan, những người như vậy không thể giới hạn trong khái niệm “điệp viên” thông thường. Ngày nay, người ta gọi họ là “siêu điệp viên”.
Cuộc xung đột tại Ukraine đã trở thành một lát cắt điển hình phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc trong trật tự quốc tế hậu Chiến tranh Lạnh. Khi chiến sự kéo dài không mang lại ưu thế quyết định cho bất kỳ bên nào, các tính toán chiến lược dần rẽ sang một hướng khác: từ truy cầu thắng lợi quân sự tuyệt đối sang tìm kiếm điểm cân bằng mang tính thực dụng.
Helene "Elli" Barczatis (7/1/1912 - 23/11/1955) là một nhân viên đánh máy kiêm thư ký đã làm việc trong giai đoạn tháng 4/1950 đến tháng 1/1953 dưới tư cách là Tổng thư ký của Thủ tướng CHDC Đức Otto Grotewohl. Bị kết án vì hoạt động gián điệp, bà Elli Barczatis cùng người tình Karl Laurenz bị đưa lên máy chém vào ngày 23/11/1955.
Theo dõi các vụ ám sát chính trị và khủng bố thời gian gần đây ở Liên bang Nga, một số chuyên gia cho rằng nhà nước Nga hiện nay vẫn chưa có những quyết định mạnh mẽ đối với bọn khủng bố. Trong khi đó, dưới thời Liên Xô, sự trả thù của các cơ quan tình báo cho đồng đội của mình là không thể tránh khỏi. Những đòn tấn công được thực hiện một cách chính xác và kịp thời.
Cơ quan tình báo đối ngoại của Bộ An ninh Quốc gia nước Cộng hòa Dân chủ Đức được coi là một trong những tổ chức tình báo xuất sắc nhất thời bấy giờ. Gần 40.000 điệp viên được tuyển dụng là thành tích rất đáng kể đối với một cơ quan tình báo của quốc gia có dân số 16 triệu người.
