Một vụ ám sát chấn động
Vào ngày 18/6/2023, cái chết của nhà hoạt động ly khai người Sikh, ông Hardeep Singh Nijjar diễn ra ngay bên ngoài một ngôi đền ở bang British Columbia, Canada đã châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng ngoại giao trực diện căng thẳng. Ông Nijjar là công dân Canada, đồng thời là lãnh đạo của cộng đồng người Sikh lên đến gần 1 triệu người tại đây nhưng ông cũng bị chính phủ Ấn xếp vào nhóm “phần tử khủng bố” khi đứng đầu phong trào đòi độc lập của cộng đồng này. Các cơ quan an ninh của Canada vào cuộc và xác định đây là một vụ ám sát có chủ đích.
Thủ tướng Canada khi đó, ông Justin Trudeau thậm chí đã công khai phát biểu về "những cáo buộc đáng tin cậy" và “mối liên hệ tiềm tàng giữa các đặc vụ của chính phủ Ấn Độ” đối với hành động tấn công một công dân Canada ngay trên lãnh thổ của mình đã khơi mào cho những căng thẳng ngoại giao giữa hai nước. Nhiều hoạt động ngoại giao và kể cả việc cấp thị thực bị đóng băng trong nhiều tháng. Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện vốn được hai bên dự định ký kết cuối năm 2023 cũng đã bị hoãn vô thời hạn. Vụ việc càng trở nên nghiêm trọng khi cơ quan tình báo của Mỹ đã chia sẻ và xác nhận các thông tin cho thấy có sự liên quan của phía Ấn Độ. Việc Mỹ và các đồng minh phương Tây đồng loạt lên tiếng yêu cầu Ấn Độ phải "hợp tác điều tra nghiêm túc" đã biến một mâu thuẫn song phương (Canada - Ấn Độ) thành một cuộc đối đầu giữa khối các nước phương Tây và Ấn Độ.
Sau đó, để tránh căng thẳng leo thang, một cuộc điều tra ngầm đã được kích hoạt. Trong vòng 3 năm, Bộ Tư pháp Mỹ (DoJ), Cục Điều tra liên bang (FBI), Cảnh sát Hoàng gia Canada (RCMP) và các lực lượng an ninh châu Âu đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu và xác nhận sự liên quan của ông trùm Lawrence Bishnoi với những nhóm tội phạm có nguồn gốc từ Punjab, Ấn Độ. Tổ chức của y đã lợi dụng cộng đồng người Ấn di cư tại Bắc Mỹ và châu Âu để khai thác thông qua các hoạt động bảo kê, tống tiền bạo lực, đồng thời thiết lập các tuyến đường buôn lậu ma túy xuyên biên giới và ám sát có tổ chức.
Ngày 1/7/2026, Đại bồi thẩm đoàn liên bang Mỹ chính thức hoàn tất và thông qua cáo trạng bí mật chống lại băng đảng của Lawrence Bishnoi và các tổ chức liên quan. Ngày 7/7/2026, hơn 50 cuộc khám xét được thực thi đồng thời tại Mỹ, Canada và Tây Ban Nha. Kết quả của đợt "cất lưới" này là 37 đối tượng bị truy tố với 24 nghi phạm đã bị bắt giữ ngay lập tức. Cơ quan chức năng cũng tịch thu khối lượng tang vật khổng lồ bao gồm gần 1 tấn cocaine, lượng lớn heroin, vũ khí hạng nặng cùng hàng trăm ngàn USD tiền mặt. Hiện tại, các cơ quan an ninh vẫn đang tiếp tục truy nã 10 đồng phạm đang lẩn trốn tại Mỹ, Ấn Độ và châu Âu.
Mô hình "Uber tội phạm"
Kế hoạch của chiến dịch Hard Ball này được giữ kín vì tính “nhạy cảm” ngoại giao của nó. Nhưng khi lưới được thu, người ta không khỏi choáng váng vì quy mô của hoạt động tội phạm này với mạng lưới trải rộng khắp ba châu lục. Các băng đảng này đã biến các tuyến đường vận tải thương mại hợp pháp bằng xe tải đường dài nối từ Los Angeles đến biên giới Canada thành những hành lang vận chuyển ma túy và vũ khí quy mô lớn.
Điều đặc biệt khiến giới thực thi pháp luật phương Tây kinh ngạc chính là phương thức điều hành "phi tập trung" mang tính công nghệ hóa của các băng nhóm này. Ông trùm Lawrence Bishnoi mới chỉ 33 tuổi dù đã bị giam giữ trong một nhà tù tại Delhi, Ấn Độ từ năm 2015 vẫn có thể chỉ huy toàn bộ mạng lưới quốc tế hàng nghìn thành viên. Bằng cách sử dụng điện thoại di động và các thiết bị liên lạc giả lập qua giao thức Internet (VOIP), Bishnoi và các trợ thủ thân cận như Goldy Brar ở Bắc Mỹ hay Rohit Godara ở châu Âu đã biến nhà tù thành một tổng đài điều hành từ xa.
Chúng vận hành theo một mô hình tương tự như các ứng dụng gọi xe công nghệ. Từ trong phòng giam, ông trùm gửi nhiệm vụ bằng những bức ảnh, tin nhắn địa chỉ và tọa độ của mục tiêu ở Vancouver hoặc Los Angeles qua các ứng dụng tin nhắn mã hóa đầu cuối như WhatsApp hay Signal. Các tay súng (những kẻ đôi khi chưa từng gặp mặt ông trùm hay đồng bọn) sẽ nhận lệnh, thực hiện các vụ việc bao gồm cả giết người thuê hoặc tống tiền hàng triệu USD. Đây gần như là một dịch vụ “thuê ngoài” tương tự như cách vận hành của hãng công nghệ Uber khi đi thuê xe của người địa phương để kinh doanh dịch vụ vận chuyển của mình. Tất cả được kết nối bằng công nghệ. Sự kết hợp giữa bạo lực nguyên thủy và công nghệ mã hóa hiện đại đã giúp chúng xóa nhòa ranh giới địa lý một cách tinh vi. Đại diện Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ (DEA) thừa nhận sau vụ bắt giữ: "Điều đáng ngại nhất được phanh phui trong chuyên án này là cách các đối tượng cầm đầu vũ khí hóa công nghệ. Việc ngồi trong một nhà tù cách xa nửa vòng trái đất mà vẫn có thể gửi tọa độ, mục tiêu và điều phối các chuyến hàng ma túy lớn bằng xe tải xuyên biên giới Mỹ - Canada cho thấy một lỗ hổng an ninh lớn mang tính toàn cầu”.
Bóng ma thao túng
Một khía cạnh đáng báo động khác được phanh phui trong Chiến dịch Hard Ball là khả năng "bôi trơn" và lợi dụng các kẽ hở quản lý để thao túng bộ máy chính quyền địa phương của các băng đảng này. Tại quê nhà, chúng sử dụng nguồn tài chính khổng lồ từ ma túy để mua chuộc một bộ phận cảnh sát và quan chức hành pháp địa phương. Tinh vi hơn, các băng nhóm này đã sử dụng các tài liệu ngụy tạo và thông tin sai lệch để đánh lừa các cơ quan tố tụng của Ấn Độ, mượn tay chính quyền ban hành các lệnh điều tra hoặc truy nã nhằm triệt hạ các đối thủ cạnh tranh trong thế giới ngầm.
Bên cạnh đó, để xây dựng lực lượng, Lawrence Bishnoi đã khéo léo tự gắn cho mình cái mác "nhà yêu nước", "nhà hoạt động dân tộc chủ nghĩa" và một tín đồ sùng đạo thông qua các bài phỏng vấn từ trong tù và các bài đăng trên mạng xã hội. Những hành động tội ác vì thế cũng được che giấu bởi cái mác “yêu nước” khiến cho các cơ quan an ninh Ấn Độ cũng khó lòng can thiệp và buộc các lực lượng quốc tế phải ra tay. Việc lãng mạn hóa hình ảnh tội phạm này đã giúp chúng thao túng tâm lý và tuyển dụng thành công hàng loạt thanh thiếu niên nhẹ dạ trong cộng đồng người Ấn ở cả trong và ngoài nước tham gia vào đường dây.
Ở quy mô toàn cầu, dù không có khả năng chi phối các định chế tài chính hay chính trị lớn, các băng đảng này lại cho thấy khả năng thích ứng đáng sợ khi lợi dụng hệ thống chuyển tiền ngầm truyền thống Hawala của cộng đồng người Ấn cùng tiền điện tử để rửa hàng triệu USD, hoàn toàn né tránh các hàng rào kiểm soát của các ngân hàng trung ương. Đại diện Cảnh sát Hoàng gia Canada cũng phải thừa nhận: "Mạng lưới này vận hành không khác gì một doanh nghiệp nhượng quyền thương mại độc hại”.
Theo FBI, cuộc truy bắt hôm 7/7 vừa qua mới chỉ là điểm khởi đầu của chiến dịch. Nhưng ngay lúc này, giới chức an ninh phương Tây không chỉ coi Chiến dịch Hard Ball là một vụ bắt giữ ma túy hay hình sự lớn đơn thuần. Họ đã nhìn nhận nó như một hình mẫu chiến lược trong việc đối phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống thế hệ mới. Khi những băng nhóm địa phương từ các quốc gia đang phát triển giờ đây có thể dễ dàng vươn vòi bạch tuộc sang tận nửa kia bán cầu nhờ công nghệ, các quốc gia không thể chỉ bảo vệ biên giới bằng các biện pháp vật lý thông thường. Nguy cơ an ninh trong thế kỷ 21 đòi hỏi một sự chia sẻ và phối hợp sâu sắc hơn, đôi khi phá vỡ các rào cản ngoại giao để triệt phá được tới cùng hang ổ tội phạm.
