Trò chuyện chủ nhật

Có luật sẽ sửa được 70% vấn đề tồn tại của các dự án BOT

PV đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Đức Kiên – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội để có thêm thông tin về vấn đề này.

Dự án cao tốc Bắc Nam - mà mới đây Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã phải họp một phiên đặc biệt để xem xét có trình ra Quốc hội cho ý kiến trong Kỳ họp thứ 3 này không, đang gây rất nhiều sự chú ý trong dư luận, đặc biệt liên quan đến việc 17/20 đoạn tuyến sẽ được làm theo hình thức BOT.

PV đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Đức Kiên – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, người đã có rất nhiều cơ hội tiếp cận sâu các tài liệu liên quan đến dự án này để có thêm thông tin.

PV: Với việc tổng vốn đầu tư của dự án lên tới hơn 312.000 tỷ đồng, trong đó có 17/20 đoạn tuyến của ưu tiên 1 trong giai đoạn 1 được làm bằng hình thức BOT khiến dư luận rất băn khoăn, lo ngại nợ công sẽ tăng, người dân lo ngại sẽ phải chi thêm phí…

Ủy ban Kinh tế được giao nhiệm vụ thẩm tra Tờ trình của Chính phủ về dự án cao tốc Bắc Nam, rất hiểu về dự án này, ông cho là các lo ngại đó có cơ sở không?

Ông Nguyễn Đức Kiên: Cao tốc Bắc - Nam thực ra đã bắt đầu triển khai từ năm 2013. Đến 2015 – khi Luật Đầu tư công có hiệu lực, Quốc hội mới có Nghị quyết 26 tập hợp 20 dự án nhóm A này lại thành công trình trọng điểm quốc gia, phải xin ý kiến Quốc hội. Thực chất, trên tuyến này có nhiều đoạn đã thiết kế, đang thi công…

Những cái ta nói là BOT sai sót thì cũng chưa hoàn toàn chính xác. Nghị định 78 về PPP quy định: Khi ký hợp đồng không qua đấu thầu thì giá tính thời gian thu phí là giá quyết toán được kiểm toán duyệt. Cho nên hơn 100 năm mà Kiểm toán Nhà nước giảm trừ thời gian thu của các dự án là giảm trừ trên giá dự toán, tức là chưa phải là sai phạm.

PV: Khi các dự án BOT trước đây được triển khai, nhiều người cũng băn khoăn về việc họ không có quyền lựa chọn. Vậy với tuyến này, người dân có lựa chọn khác - một tuyến đường không phải đóng phí để đi hay không, hay buộc phải đi cao tốc?

Ông Nguyễn Đức Kiên: Hiện người dân đi quốc lộ 1 cũng phải trả phí, chỉ có đi đường Hồ Chí Minh là không. Về mức phí thì Bộ Tài chính vẫn đang khống chế ở 1.500 – 2.000 đồng/km.

Còn mức thực thu của các đoạn tuyến trong cao tốc Bắc – Nam là bao nhiêu thì còn tuỳ thuộc vào cân đối, tính toán của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và chủ đầu tư, dựa trên số năm thỏa thuận thu phí, trên cân đối sức chịu đựng của người dân và chính nhà đầu tư.

Ông Nguyễn Đức Kiên.
Ông Nguyễn Đức Kiên.

PV: Vậy tại sao ta có đường Hồ Chí Minh rồi vẫn khai thác chưa hết mà lại phải đầu tư một tuyến mới?

Ông Nguyễn Đức Kiên: Vì đường Hồ Chí Minh bây giờ chưa phải tiêu chuẩn đường cao tốc. Nếu nâng cấp thì nó đi về hướng phía Tây, không kết nối với các trung tâm kinh tế (cao tốc Bắc – Nam là phát triển về phía Đông).

Về cơ bản, tuyến đường Hồ Chí Minh là thiết kế 2 làn ở vùng cấp 3 miền núi, để đảm bảo quốc phòng an ninh và góp phần phát triển kinh tế cục bộ ở các địa phương mà nó đi qua, chứ không có tác dụng liên kết kinh tế vùng và tạo ra một huyết mạch mới.

Thêm vào đó, không phải toàn bộ đường Hồ Chí Minh đều nâng cấp lên cao tốc được, mà có một số đoạn. Anh em đang thiết kế là đoạn nào trùng với đường Hồ Chí Minh thì cho đi trùng (dự kiến bắt đầu từ Bùng (Quảng Bình) đến Tuý Loan (Đà Nẵng), còn đoạn nào không trùng được thì phải mở tuyến mới.

PV: Qua kiểm toán 27 dự án BOT, Kiểm toán Nhà nước đã chỉ ra nhiều sai phạm. Bản thân ông cũng đã tham gia giám sát các dự án này trong chương trình giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hẳn cũng đã thấy các tồn tại về chính sách hiện chưa được điều chỉnh.

Trong bối cảnh đó, một dự án mới với quy mô rất lớn lại được đề xuất triển khai. Vậy có những gì phải điều chỉnh cho kịp thời?

Ông Nguyễn Đức Kiên: Khi đã chấp nhận làm BOT thì phải nhường lợi nhuận của Nhà nước cho nhà đầu tư. Cái lợi lớn nhất của Nhà nước là sau một thời gian cho thu phí thì có một con đường để phục vụ người dân, chứ không phải giảm được tiền người dân phải bỏ ra khi đi trên con đường này.

Tiền này là của nhà đầu tư bỏ ra nên họ phải có lợi nhuận, đừng tính toán như DNNN lấy vốn ngân sách nhà nước đi làm.

Sau khi giám sát, thì kết luận lớn nhất rút ra là chúng ta phải làm luật về đầu tư theo dạng đối tác công tư, trong đó phải công khai minh bạch tất cả quá trình triển khai một dự án PPP là như thế nào.

Ban đầu, ta có Nghị định 78 (2009) về thực hiện đối tác công tư, nhưng 3 năm liền chẳng ai làm. Mãi đến 2012, sau khi có Nghị quyết Trung ương 3 Khoá XI về cơ sở hạ tầng thì mới làm BOT, mà khởi nguồn chủ yếu là giao thông, các công trình hạ tầng cơ sở khác như điện, thuỷ lợi là hầu như không có (vì rủi ro quá cao). Ít nhất, với hạ tầng giao thông, nhà đầu tư còn được quyền thương thuyết giá thu hoặc thời gian thu phí.

Khi triển khai Nghị định 78, chúng ta thấy có rất nhiều bất cập. Lúc đầu, chúng ta quan niệm BOT là 100% vốn nhà đầu tư, không phải vốn ngân sách nhà nước và không phải công trình của nhà nước, chủ đầu tư toàn quyền từ lập dự toán, thi công, chọn nhà thầu…

Tuy nhiên, khi triển khai xong, chúng ta mới “tá hoả” nhận ra đấy chính là mình nhượng quyền cho nhà đầu tư thôi, còn quyền vẫn của Nhà nước nên mới ban hành Nghị định 15/2015.

Sau đó, Kiểm toán Nhà nước mới có điều kiện vào kiểm toán, vì lúc ấy mới xác định đây là công trình của Nhà nước. Đó là lý do vì sao đến tận cuối 2016, Kiểm toán Nhà nước mới vào và đầu năm nay mới có kết quả kiểm toán BOT.

Tôi cho rằng, trong Luật này chúng ta phải quy định trách nhiệm của các bên, trong đó có cả trách nhiệm của người dân nữa. Hiện nay, nếu nói đến khuyết điểm trong triển khai các dự án BOT thì đầu tiên phải là khuyết điểm của cơ quan quản lý Nhà nước.

Ngay từ đầu, việc công bố thông tin để cho người dân biết, người dân giám sát là chưa rõ ràng, nên mới có tình trạng làm một tuyến đường xong mà cả 3 bên liên quan đều thấy mình thiệt. Người dân, bao gồm cả người sử dụng và người phải di dời đều không thấy hài lòng - người sử dụng bảo phí quá cao, người bị di dời bảo đền bù quá thấp. 

DN thì bảo phí cao làm giảm tính cạnh tranh của hàng hóa. Nhà đầu tư thì bảo đội vốn. Chính quyền địa phương ban đầu cũng hồ hởi vì có đường, nhưng đến lúc người dân kiện thì lại gửi kiến nghị lên Chính phủ. Làm mà tất cả đều không hài lòng thì làm làm gì?

PV: Ông cũng thấy dư luận phản ứng về BOT không phải là ít, và những phản ứng đó không phải không có căn nguyên.

Ông Nguyễn Đức Kiên: Bản chất vấn đề ở đây là nhà đầu tư họ không công khai, minh bạch doanh thu, vì thế, chúng ta muốn áp dụng thu điện tử để kiểm soát.

Còn dư luận trái chiều về BOT, theo tôi là vì chúng ta chưa công khai minh bạch và chưa đối thoại với xã hội nên người ta có quyền bày tỏ quan điểm, và chúng ta phải chấp nhận. Nhưng khi họ bày tỏ quan điểm thì lại chưa giải thích đến nơi đến chốn. Tôi cho rằng xây dựng luật sẽ giải quyết được 60 – 70% trong các vấn đề đang tồn tại.

PV: Xin cảm ơn ông!

Vũ Hân

Các tin khác

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

Sức mạnh của nhân dân- từ Điện Biên Phủ đến khát vọng vươn mình của dân tộc

72 năm sau chiến thắng Điện Biên Phủ, lịch sử không chỉ nhắc nhớ về một chiến công quân sự “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, mà còn gợi mở một chân lý có giá trị xuyên thời đại: sức mạnh quyết định vận mệnh của dân tộc Việt Nam chưa bao giờ chỉ nằm ở vũ khí hay tiềm lực vật chất, mà nằm ở lòng dân, ở khối đại đoàn kết toàn dân tộc và ở ý chí độc lập, tự cường được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, "xanh" hơn và bền vững hơn

Kinh tế Việt Nam được đánh giá là điểm sáng hiếm hoi trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Kinh tế Việt Nam sau hơn nửa thế kỷ đất nước thống nhất đã đạt những thành tựu vượt bậc, mang lại nhiều lợi ích cho người dân thụ hưởng, cũng như khẳng định vị thế, tầm vóc đất nước trên trường quốc tế.

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Bước chuyển mạnh của Quốc hội đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian qua là việc Quốc hội từng bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Giữ cho “trong ấm, ngoài êm”

Thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến chống xâm lược, thống nhất đất nước (1945-1975) là một trong những chiến công chói lọi nhất của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước. Giành được những thành tựu, thắng lợi to lớn đó là sức mạnh của toàn dân tộc, trong đó lực lượng CAND có sự đóng góp xứng đáng.

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Tiếp nối ngọn lửa ngày Đại thắng, vững bước tới tương lai rạng rỡ

Đại thắng ngày 30/4/1975 không chỉ khép lại cuộc chiến tranh trường kỳ, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên CNXH của dân tộc Việt Nam. Đó là dấu mốc lịch sử không thể thay thế, là điểm tựa tinh thần để cả dân tộc bước vào hành trình kiến thiết, dựng xây đất nước trong hòa bình. Nhưng lịch sử chưa bao giờ dừng lại.

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Nghị quyết của Quốc hội giải quyết hàng nghìn dự án đất đai khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài

Hiện có 4.489 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng giá trị mức đầu tư là 3,3 triệu tỷ đồng đã được các bộ, ngành, địa phương trong cả nước thống kê tính đến ngày 30/3/2025, nếu sớm được vận hành thì đây sẽ là nguồn lực rất lớn của nền kinh tế.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Tăng cường trách nhiệm người bào chữa nhằm phòng ngừa tội phạm

Cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng thu hẹp phạm vi miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với luật sư, người bào chữa nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa. 

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Đảm nhiệm đồng thời hai chức danh – một bước đi tất yếu

Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi điều chỉnh về tổ chức bộ máy đều nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả các cơ quan quyền lực nhà nước. Chỉ những thay đổi phản ánh đúng yêu cầu khách quan của việc tổ chức và vận hành quyền lực nhà nước mới có ý nghĩa bền vững.

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Phát triển "kinh tế bạc" là mở ra một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển "kinh tế bạc" càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “xã hội già”, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy và kỳ vọng chương mới rực rỡ của đất nước

Kiện toàn tổ chức bộ máy hôm nay mới là bước khởi đầu. Hành động quyết liệt, hiệu quả vì mục tiêu vừa kể mới là thước đo cuối cùng. Một khi lời nói đi đôi với việc làm, khi cam kết được hiện thực hóa bằng kết quả, thì niềm tin chắc chắn sẽ được củng cố, động lực chắc chắn sẽ được nhân lên; và con đường phía trước - dù còn nhiều thách thức, vẫn sẽ rộng mở để đất nước vững bước tiến lên, kiến tạo và viết tiếp những trang sử vẻ vang trong hành trình phát triển.

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Thống nhất vị trí người đứng đầu Đảng và Nhà nước tạo sự thông suốt trong tư duy lãnh đạo

Chiều 7/4, bên hành lang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội đoàn TP Hà Nội Bùi Hoài Sơn đã trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc về việc Quốc hội bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 và những kỳ vọng đối với việc nâng cao hiệu lực lãnh đạo, điều hành trong giai đoạn mới.

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Kiên định “bốn nguyên tắc” góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 2 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu chiến lược gắn với hai cột mốc lịch sử 2030 và 2045. Tại phiên bế mạc hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mang tính định hướng chiến lược, nhấn mạnh thực hiện tăng trưởng hai con số để “không lỡ nhịp với thời đại”: “Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất”.

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Phải truy xuất được nguồn gốc của miếng thịt là yêu cầu cấp bách

Vụ việc 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được tuồn ra thị trường, thậm chí vào các trường học đã gây bức xúc trong dư luận. Sự việc xảy ra cho thấy, đã có sự buông lỏng quản lý, “đứt gãy” trong cơ chế giám sát theo chuỗi, từ khâu kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và giám sát lưu thông.

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Kiên định “bốn nguyên tắc” – Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”

Khi “Bốn nguyên tắc” được triển khai đồng bộ trong giáo dục và đào tạo, các nhà trường sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng CAND, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực - “then chốt của then chốt” trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lịch sử phát triển của mọi Nhà nước đều cho thấy: quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ có xu hướng bị tha hóa, và một khi quyền lực đã bị tha hóa thì hậu quả không chỉ dừng lại ở tham nhũng, tiêu cực, mà còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Bài 2: Xăng sinh học - Đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh

Thay vì kế hoạch sẽ triển khai xăng sinh học E10 (pha trộn 10% ethanol) vào tháng 6/2026, Chính phủ đã quyết định đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 ngay từ tháng 4/2026. Theo các chuyên gia, đây không chỉ là giải pháp tình thế trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới, mà còn là một bước đột phá chiến lược trong chuyển đổi xanh. 

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Giữ nghiêm kỷ cương để bảo vệ niềm tin và mở đường phát triển

Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, mà còn là điều kiện nền tảng để giữ vững ổn định, củng cố niềm tin xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển đất nước.