Có gì trong Thỏa thuận lịch sử giữa Mỹ và Taliban?

Sau một tuần giảm bạo lực, Mỹ và Taliban đã chính thức ký một thỏa thuận lịch sử ngày 29/2, động thái sẽ thúc đẩy khả năng rút toàn bộ quân Mỹ khỏi Afghanistan và có thể mở đường cho hồi kết của cuộc chiến dài hơi nhất của Mỹ.

Thỏa thuận được ký tại Doha, Qatar, bởi Đại diện đặc biệt của Mỹ về hòa giải Afghanistan Zalmay Khalilzad - nhà đàm phán chính của Mỹ trong các cuộc đàm phán với Taliban - và Mullah Abdul Ghani Baradar - nhà đàm phán chính của Taliban. Ngoại trưởng Mike Pompeo chứng kiến ​​lễ ký kết.

“Thỏa thuận mang lại hòa bình cho Afghanistan” đưa ra một loạt các cam kết từ cả Mỹ và Taliban liên quan đến cấp độ quân đội, chống khủng bố và đối thoại nội bộ Afghanistan nhằm mục đích mang lại “một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn và toàn diện”.

Đại diện Mỹ và Taliban ký kết thỏa thuận lịch sử. Ảnh Getty Images.
Đại diện Mỹ và Taliban ký kết thỏa thuận lịch sử. Ảnh Getty Images. 

“Đây là một khoảnh khắc đầy hy vọng, nhưng đó chỉ là khởi đầu”, ông Pompeo phát biểu trong một cuộc họp báo ở Qatar ngày 29/2. “Có rất nhiều công việc khó khăn phía trước trên mặt trận ngoại giao”.

Taliban “sẽ bắt đầu các cuộc đàm phán nội bộ Afghanistan với các bên Afghanistan vào ngày 10/3”, theo văn bản của thỏa thuận. Thỏa thuận đưa ra thời hạn 14 tháng cho việc rút “tất cả các lực lượng quân sự của Mỹ, các đồng minh và các đối tác Liên minh, bao gồm tất cả các nhân viên dân sự phi ngoại giao, nhà thầu an ninh tư nhân, huấn luyện viên, cố vấn và nhân viên dịch vụ hỗ trợ”.

Theo thỏa thuận này, dự kiến trong 135 ngày tới, số quân Mỹ và đồng minh sẽ giảm còn 8.600 quân. Các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng bất kỳ sự giảm quân số nào cũng đều có điều kiện trước.

Ngoại trưởng Mỹ cho biết, Mỹ sẽ “theo dõi chặt chẽ sự tuân thủ của Taliban với các cam kết được đưa ra và điều chỉnh tốc độ rút quân dựa theo hành động của Taliban”, nhấn mạnh “đây là cách đảm bảo rằng Afghanistan sẽ không bao giờ trở thành căn cứ cho những kẻ khủng bố quốc tế”.

Nhận định về vấn đề này, Tổng thống Donald Trump trong một cuộc họp báo ở Nhà Trắng ở Washington cho biết rằng ông sẽ “gặp gỡ cá nhân với các lãnh đạo Taliban trong tương lai không xa” sau khi ký thỏa thuận. Các nhà lãnh đạo Taliban và ông Trump có thể gặp nhau sớm nhất là vào tuần tới tại Mỹ, một nguồn tin thân cận với Taliban cho biết.

Có gì trong thỏa thuận?

Thỏa thuận dài 4 trang giữa Mỹ và Taliban nêu rõ “Taliban sẽ thực hiện các bước để ngăn chặn bất kỳ nhóm hay cá nhân nào, bao gồm cả al-Qa’ida, sử dụng lãnh thổ của Afghanistan để đe dọa an ninh của Mỹ và các đồng minh”. Những biện pháp này bao gồm các cam kết rằng Taliban sẽ chỉ đạo các thành viên của mình “không cộng tác với các nhóm hoặc cá nhân đe dọa đến an ninh của Mỹ và đồng minh” và “sẽ ngăn chặn bất cứ nhóm hoặc cá nhân…ngăn chặn việc tuyển mộ, đào tạo, gây quỹ cho nhóm hoặc cá nhân đe dọa đến an ninh của Mỹ và đồng minh …theo các cam kết trong thỏa thuận này”.

Thỏa thuận cũng kêu gọi việc phóng thích 5.000 tù nhân Taliban và 1.000 tù nhân “của phía bên kia” trong ngày đầu tiên của đàm phán nội bộ Taliban. “Các bên liên quan có mục tiêu là thả những tù nhân còn lại trong suốt 3 tháng sau đó. Mỹ cam kết hoàn thành mục tiêu này”.

Trong cuộc họp báo sau khi ký kết, ông Pompeo nói rằng, “nếu Taliban không thực hiện các cam kết của mình, ông Trump và đội ngũ của ông sẽ không ngần ngại làm những gì phải làm để bảo vệ cuộc sống của người dân Mỹ”.

Khi ông Pompeo ở Doha, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper đang ở Kabul, Afghanistan, để dự lễ tuyên bố chung với các quan chức Afghanistan và NATO, bao gồm Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani và Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg. Ông Esper bày tỏ tin tưởng “hy vọng lớn” về tương lai của Afghanistan. “Afghanistan xứng đáng với cơ hội có được an ninh đến từ hòa bình và ổn định, điều này sẽ chỉ xảy ra nếu người Afghanistan cùng nhau để nắm lấy cơ hội này”, Bộ trưởng Esper nói.

Việc ký kết thỏa thuận Mỹ-Taliban cho thấy việc thực hiện lời hứa chiến dịch của ông Trump, tìm cách giảm bớt sự can dự của Mỹ vào các cuộc chiến ở nước ngoài. “Nếu Taliban và chính phủ Afghanistan thực hiện theo các cam kết này, chúng tôi sẽ có một con đường rộng mở để kết thúc cuộc chiến ở Afghanistan và đưa quân đội của chúng tôi về nước”, ông Trump nói trong một tuyên bố hôm 28/2. “Những cam kết này thể hiện một bước quan trọng đối với một nền hòa bình lâu dài ở một Afghanistan mới, không có Al Qaeda, ISIS và bất kỳ nhóm khủng bố nào khác sẽ tìm cách gây hại cho chúng tôi”.

Cuộc chiến tại Afghanistan của Mỹ nổ ra từ năm 2001. Thỏa thuận 29/2 tại Doha được đưa ra sau hơn một năm đàm phán với nhóm chiến binh. Hai bên đã đạt được “một thỏa thuận về nguyên tắc” vào đầu tháng 9/2019. Ngay sau đó, ông Trump đã ngừng các cuộc đàm phán và nói rằng ông đã hủy một hội nghị bí mật với lãnh đạo Taliban tại căn cứ Camp David sau khi họ nhận được thông tin cho thấy một cuộc tấn công ở Kabul đã giết chết một binh sĩ Mỹ.

Trong một chuyến thăm bất ngờ tới Afghanistan vào tháng 11/2019, ông Trump tuyên bố rằng các cuộc đàm phán đã bắt đầu lại. Tổng thống Mỹ đưa ra thông báo ngay sau khi Taliban thả một giáo sư người Mỹ để đổi lấy việc chính phủ Afghanistan thả ba tù nhân Taliban. Bộ Ngoại giao Mỹ đã tuyên bố vào đầu tháng 12/2019 rằng ông Khalilzad đã tham gia lại các cuộc đàm phán tại thủ đô của Qatar.

Các thành viên Quốc hội và các chuyên gia khu vực đã đưa ra quan ngại về thỏa thuận này trước khi ký kết. Hôm 26/2, Hạ nghị sĩ Liz Cheney cùng với một nhóm gồm 21 nhà lập pháp Cộng hòa khác bày tỏ “mối quan ngại nghiêm trọng” về thỏa thuận sắp được ký này.

Trong một lá thư gửi cho hai Bộ trưởng Pompeo và Esper, họ đã kêu gọi công bố đầy đủ thỏa thuận và viết rằng họ “muốn thấy được sự đảm bảo rằng sự an toàn của người dân Mỹ sẽ không đặt vào tay Taliban và phá hoại tình đồng minh với chính phủ hiện tại của Afghanistan”.

Sau khi thỏa thuận được ký kết, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, bày tỏ sự ủng hộ và cả hoài nghi về thỏa thuận này. “Tôi rất nghi ngờ việc Taliban chấp nhận hiến pháp Afghanistan và tôn trọng quyền của các nhóm thiểu số tôn giáo và phụ nữ. Thời gian sẽ đưa ra câu trả lời nhưng sau hơn 18 năm chiến tranh, đã đến lúc phải thử biện pháp này”.

Văn bản thỏa thuận không đề cập cụ thể đến việc bảo vệ phụ nữ hoặc xã hội dân sự.

Trong bài phát biểu tại Doha ngày 29/2, ông Pompeo kêu gọi Taliban “nắm lấy tiến bộ lịch sử cho phụ nữ và trẻ em gái, và xây dựng dựa trên đó vì lợi ích của tất cả người dân Afghanistan. Tương lai của Afghanistan phải dựa trên tiềm năng của mỗi người”.

Các cuộc đàm phán vào tháng 3 có thể sẽ diễn ra tại Oslo, Na Uy, một quan chức chính quyền cấp cao cho biết. Các chi tiết về cuộc đàm phán vẫn đang được sắp xếp.

Năm 2019 chứng kiến số lượng kỷ lục những cuộc tấn công tại Afghanistan do Taliban và các nhóm chống chính phủ khác tiến hành. Bạo lực tại Afghanistan vẫn tiếp tục trong đầu năm nay, trong đó, Taliban giết chết 2 binh sĩ Mỹ vào đầu tháng 2.

Duy Tiến (Theo CNN)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.