Chiến công bắn rơi F-111A tại bãi sông Hồng

Trung đội tự vệ Nhà máy cơ khí Mai Động (Hà Nội) - đơn vị có mặt trong Liên đội tự vệ Hoàn Kiếm - Hai Bà Trưng góp công bắn rơi chiếc máy bay “cánh cụp cánh xòe” F-111A trong đêm 22/12/1972. Đã qua 51 năm, những chiến sĩ tự vệ của Hà Nội năm xưa vẫn có dịp ôn lại chiến công hào hùng đó vào mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Tôi biết chú Nguyễn Văn Trung từ ngày ông còn là cán bộ thuộc phòng hành chính của Nhà máy cơ khí Mai Động. Nhắc lại trận đánh máy bay Mỹ tại bãi giữa sông Hồng, chú còn có thể tả rất chi tiết ví như đó là đêm mưa phùn, có trăng non, nền trời sáng, từ trận địa Vân Đồn ở bãi sông Hồng có thể thấy bóng cầu Long Biên in trên nền trời…

1.jpeg -0
Cựu chiến binh Hoàng Minh Giám (trái) và ông Nguyễn Văn Trung (ảnh chụp năm 2013)

Trận địa này nguyên gốc là trận địa của pháo 37 ly, tuy nhiên trước đó đã bị đánh phá vẫn còn lửa cháy, vật dụng đổ nát ngổn ngang. Bộ Tư lệnh quân khu Thủ đô điều động 3 trung đội súng phòng không 14ly5 của 3 trung đội tự vệ (gồm Nhà máy gỗ Hà Nội, Nhà máy cơ khí Mai Động và Nhà máy cơ khí Lương Yên) chiếm lĩnh trận địa cũ của đơn vị pháo 37 ly đón lõng đường thoát của địch. Chú Trung kể: “19 giờ vào chiếm lĩnh trận địa, 21 giờ vào cấp 1 sẵn sàng chiến đấu, hầm hào công sự của khẩu đội pháo 37 để lại, rộng thênh thang, triển khai khẩu 14ly5 nằm lọt thỏm trong lòng, rất… sướng”.

Trận đánh diễn ra vào hồi 21h30 từng dẫn đến sự nghi hoặc cho nhiều người tiếp nhận thông tin sau này. Trong đó, việc dùng mắt thường quan sát, mục tiêu có tốc độ lớn làm sao có thể “bắn đón” được? Nên biết rằng máy bay F-111A vào năm 1972 là vũ khí tối tân của Mỹ, tốc độ cực đại lên đến 2,5 lần tốc độ âm thanh, khoảng cách từ trận địa Vân Đồn đến “vật chuẩn” cầu Long Biên khoảng 800m, nghĩa là từ khi trông thấy đến khi máy bay bay qua trận địa ước chừng 2 giây. Làm sao có thể bắn ngay khi chiếc máy bay vừa nhô đầu lên khỏi đỉnh cầu? Đây chính là những câu hỏi tôi đặt ra khi nghe lại sự kiện này.

Thực tế còn có một nhân vật nữa, người có vai trò quan trọng trong trận thắng này, đó là Đại đội trưởng Hoàng Minh Giám, chỉ huy liên đội. Năm 2013, tôi cùng chú Trung đã đi tìm gặp vị đại đội trưởng cũ tại một huyện ngoại thành Hà Nội. Vào năm 1972, ông Giám đeo quân hàm Trung úy đã có kinh nghiệm chiến đấu, bắn máy bay Mỹ tại chiến trường Khu 4. Qua câu chuyện, chúng tôi được biết ngay sau khi nhận nhiệm vụ, ông Giám đã xác định được vật chuẩn, thời gian và quy luật tiến công của địch.

Ngoài ra ông Giám có được thông tin từ trạm rada lúc đó đóng tại Vườn hoa Yéc-xanh. Trạm này thông tin cho liên đội khi máy bay địch xâm nhập khu vực núi Tam Đảo. Ông Giám tính toán thời gian và vạch ra phương án tác chiến. Ông tự tay điều chỉnh tầm hướng cho 5 khẩu 14ly5 hướng về phía nóc cầu Long Biên. Thống nhất với các trung đội hiệu lệnh nổ súng là tiếng kẻng.

21h30 đêm 22/12/1972 giữa những ngày cao điểm của chiến dịch Liner Becker 2, trời đổ mưa phùn, hơi xuân đã về, có lẽ trời rất lạnh nhưng trong lòng những chiến sĩ tự vệ  phòng không trên khắp mặt trận Hà Nội đều nung nấu một ngọn lửa căm thù sẵn sàng trút xuống đầu giặc Mỹ. Thời điểm đó, ngay trên nóc của tòa nhà Ngân hàng Nhà nước có một tổ súng máy phòng không 12ly7. Lúc đó, tòa nhà này chính là điểm cao nhất của Hà Nội. Từ tổ 12ly7 đã thấy lưới lửa vụt lên rồi ánh lửa tóe trên thân máy bay, chiếc máy bay loạng choạng lao đi mang theo đuôi lửa. “Cháy rồi”, tất cả reo hò ôm chầm lấy nhau mặc cho tiếng bom, đạn khắp nơi vẫn ầm ầm vọng lại.

Từ một vị trí khác, anh tự vệ Nguyễn Văn Trung của Nhà máy cơ khí Mai Động rất nóng lòng, sốt ruột. Đã nhiều lần anh thấy máy bay địch thoát dọc theo sông Hồng. Máy bay to như chiếc ghế đẩu vút qua đầu. Trong tích tắc anh cảm giác như thấy rõ cả khuôn mặt hai tên giặc lái ngồi song song trong khoang lái bắt ánh đèn hắt lên từ bảng điều khiển. Bắn đi! Sao chưa bắn? Sao để chúng ngang nhiên bỏ đi như thế? Chưa bao giờ anh thèm nghe tiếng kẻng hiệu lệnh đến thế.

Một lượt, hai lượt, nhiều lượt địch đã lọt qua. Trận địa vẫn im lìm. Ánh lửa từ trận tập kích hồi chiều vẫn lem lém cháy. 5 khẩu 14ly5 như 5 con trâu cong mình chờ cơ hội lao vào đối thủ. Rồi bất chợt cả trận địa rung chuyển, “trâu sắt” khạc lửa, chiếc máy bay như con cá trê lao sầm vào lưới lửa. Nó lúc lắc bay về hạ lưu sông Hồng kéo theo tia lửa ào ạt như máu chảy. Đến sau này trong đại hội báo công, các chiến sĩ tự vệ mới được biết đó là chiếc máy bay thứ 13. Đại đội trưởng Hoàng Minh Giám đã căn chính xác thời cơ tiêu diệt địch. 5 khẩu 14ly5 cùng nhả đạn tạo thành một lưới thép chụp xuống đầu địch.

Chiến công bắn rơi F-111A tại bãi sông Hồng -0
Các cựu chiến binh của Trung đội tự vệ cơ khí Mai Động gặp gỡ đầu xuân tại nhà ông Nguyễn Văn Trung (thứ 4, bên phải sang), bà Phạm Thị Viễn (thứ 2, bên phải sang)

Chiến công này ngay sau đó đã được báo cáo lên Trung ương, cùng với nhiều bài báo viết về những chiến sĩ tự vệ. Trong đó nổi lên tấm gương của đồng chí Phạm Thị Viễn, đầu quấn khăn tang vẫn ngồi trên bệ pháo bắn máy bay Mỹ. Sau này hình ảnh đó đã được nhiều nhà văn, nhà báo khai thác, tạo nên sức rung cảm lớn. Còn số phận của chiếc máy bay F-111A, nó bay đến tỉnh Hòa Bình mới chịu rơi, đường bay của nó như thế nào người ta không hình dung nổi, song phi công cũng kịp nhảy dù và bị du kích bắt sống 3 ngày sau đó. Xác chiếc F-111A này đến giờ vẫn được trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, trong đống xác máy bay chất đống sau cột cờ Hà Nội.

Mới đây, tại một cuộc triển lãm ảnh bên hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, Ban Tổ chức trưng bày tấm hình của cô Phạm Thị Viễn thời trẻ, đang ôm khẩu súng K44. Tấm hình được chú thích là: “Nữ chiến sĩ Phạm Thị Viễn, liên đội tự vệ Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng bắn rơi máy bay F-111A của Mỹ đêm 22/12/1972”. Có bạn trẻ tò mò, chụp lại, đưa lên mạng hỏi, lập tức tạo ra một cuộc tranh luận nhỏ. Nhiều “cư dân dân mạng” thắc mắc bằng những câu hỏi hết sức ngộ: “Làm sao biết được cô này bắn chiếc máy bay đấy?”. “Trên viên đạn có chữ ký của cô ấy đâu?”. Hay, “súng K44 làm sao bắn rơi được máy bay phản lực?”. Rồi lại có “cư dân mạng” khác vào trả lời kiểu rất “xỏ lá”: Người ta lấy ná nỏ bắn rơi máy bay; Máy bay còn phục kích trong mây… tại sao không bắn được. Đọc những bình luận này dễ thấy một sự cợt nhả không hề nhẹ. Có người do vô tình, có kẻ cố tình lợi dụng để bôi nhọ lịch sử.

Tiện đây cũng xin nói rõ, việc xác định chiếc máy bay F-111A bị liên đội tự vệ Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng bắn hạ đã được Quân chủng Phòng không Không quân xác định ngay sau sự kiện diễn ra. Thực ra việc xác định đơn vị nào bắn rơi cũng không khó, đó là căn cứ theo đường bay của địch, các chốt chặn của ta, thời điểm nổ súng, độ cao của máy bay lúc bị bắn cháy; thêm nữa nay trên thân máy bay cũng tìm được vết đạn…

Về việc cô Phạm Thị Viễn lại đại diện cho cả liên đội nhận vinh dự, điều này cũng hoàn toàn dễ hiểu. Mặc dù chỉ là người tham gia trong Liên đội nhưng cô đã vượt qua đau thương riêng của gia đình để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ nên được tập thể tuyên dương là hoàn toàn xứng đáng. Bên cạnh đó, việc cô Viễn có người thân bị bom Mỹ giết hại đã bắn rơi máy bay Mỹ để trả thù là một câu chuyện có sức lay động, thuyết phục và tố cáo tội ác của giặc. Cuối cùng, “đoàn kết hiệp đồng, lập công tập thể” là một truyền thống tốt đẹp của quân đội ta, trong nhiều chiến công vẫn cần có những điển hình để chiến công được nhiều người biết tới.

Đông Lê

Các tin khác

Lớp học thời chiến - Những ký ức không quên

Lớp học thời chiến - Những ký ức không quên

Từ những lớp học dưới lòng đất, ánh đèn dầu, trang vở giấy đen đến bữa cơm độn mỳ trong những năm sơ tán, những câu chuyện tưởng đã lùi xa nay trở lại trong buổi tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội. Đó không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa những người từng trải qua chiến tranh, mà còn là hành trình trở về quá khứ qua ký ức của những người trong cuộc, giúp chúng ta hình dung rõ hơn cuộc sống của người dân Hà Nội trong những năm tháng gian khó.

Hồi sinh Sa Huỳnh

Hồi sinh Sa Huỳnh

Từng cây non được trồng xuống dưới bùn lầy ngập mặn, cánh rừng đưng nơi mép biển Sa Huỳnh đang dần sống lại, gọi bầy chim và tôm cá trở về.

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Bị kẻ khủng bố sát hại mà không xác định được danh tính. Bị hành hạ đến chết trong trại tập trung của phát xít Đức. Bị các tay súng Hamas sát hại dã man. Đó là những số phận mà họa sĩ pháp y Gil Jibli phải đối diện trong công việc của mình. Từ ký ức của các nhân chứng, người thân và những hình ảnh ít ỏi còn sót lại, ông từng bước tái hiện diện mạo những người đã khuất, giúp xác định danh tính của họ và lưu giữ ký ức về họ trước sự xóa nhòa của thời gian.

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Lần lượt ra đời trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh bắt đầu định hình trật tự an ninh thế giới, Tupolev Tu-95 của Liên Xô và Boeing B-52 của Mỹ cùng được thiết kế cho một bài toán chiến lược là đưa vũ khí hạt nhân tới các mục tiêu liên lục địa. Hơn 70 năm sau, hai "cựu binh" vẫn hiện diện trên bầu trời, liên tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu mới và duy trì vai trò trong lực lượng hàng không chiến lược.

Lãnh đạo Công an Khu Tây Bắc và các trinh sát xác định tọa độ truy bắt gián điệp biệt kích nhảy dù

Kỳ cuối: Cuộc chiến 10 năm và những chuyện không có trong hồ sơ

Năm 1961, khi bắt đầu mở hai Chuyên án BK63 và PY27, có lẽ không ai nghĩ từ hai chuyên án gốc, đã mở ra hàng chục chuyên án khác. Suốt 10 năm, cuộc chiến âm thầm nhưng vô cùng khó khăn, gian khổ trên các địa bàn rừng núi, với những cán bộ tham gia từ ngày đầu là thời gian không thể nào quên. Còn với lực lượng CAND, thắng lợi của cuộc chiến chống gián điệp biệt kích đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý, góp phần tổng kết thành lý luận nghiệp vụ phản gián.

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Kế hoạch về một cây cầu mới bắc qua sông Thames, giữa Westminster và Blackfriars, Anh đã được nhóm Strand Bridge Company đề xuất. Trước khi Cầu Strand được hoàn thành, một đạo luật của quốc hội Anh đã ra quyết định đổi tên thành cầu Waterloo như là "Một chứng tích ghi lại chiến thắng rực rỡ mà Lực lượng của Nữ hoàng Anh cùng các Lực lượng Đồng minh đã đạt được khi đánh bại quân Pháp".

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Từ một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Liên Xô, ngành công nghiệp Ukraine đã trải qua hơn 3 thập niên nhiều biến động. Giờ đây, khi tính đến ngày chiến sự kết thúc, Kiev không chỉ phải tính chuyện dựng lại những nhà máy đã mất, mà còn phải đưa ra quyết định mang tính chiến lược: khôi phục nền công nghiệp cũ hay xây dựng một nền công nghiệp khác.

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

Tháng 7/1996, John Joubert, 33 tuổi, đã bị tử hình vì giết hại 3 người. Y được mệnh danh là kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ - khuynh hướng tàn bạo đầu tiên của y đã bộc lộ từ năm 13 tuổi. Năm 20 tuổi, y đã gây ra ba vụ giết người. 12 năm sau khi bị bắt, y bị xử tử bằng ghế điện. Cái chết đau đớn của y đã trở thành nguyên nhân khiến nhiều tiểu bang của Mỹ bãi bỏ hình thức tử hình bằng ghế điện.

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Voi luôn là biểu tượng của sức mạnh, sự hiền hòa và mối quan hệ gắn kết giữa con người với thiên nhiên. Sự nỗ lực bảo tồn của các cấp ngành và người dân suốt nhiều năm đang giúp hồi sinh biểu tượng của một vùng đất nhiều huyền thoại.

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kéo dài suốt 10 năm với rất nhiều công sức chuẩn bị, đầu tư con người, trang bị vũ khí tối tân nhất, tuy nhiên, CIA chỉ nhận được những bản báo cáo giả; chi viện lực lượng, vũ khí theo kế hoạch của an ninh miền Bắc.

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Thắng lợi của Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử là thắng lợi vĩ đại nhất, trọn vẹn nhất, kết thúc chặng đường 21 trường kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Góp phần đặc biệt quan trọng làm nên thành công đó phải kể đến những đóng góp thầm lặng của CBCS Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam - Đơn vị tiền thân của Phòng Bảo vệ 180 (Phòng Cảnh vệ miền Nam), Bộ Tư lệnh Cảnh vệ ngày nay.

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

10 năm chịu đòn tra tấn trong ngục tù, 10 năm chờ đợi một tình yêu, đất nước được giải phóng, họ nên duyên vợ chồng. Đó là câu chuyện về một thế hệ yêu nhau thủy chung trong gian khó. Tình yêu của họ chưa bao giờ tách rời tình yêu Tổ quốc...

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Phòng quản lý xuất, nhập cảnh Công an tỉnh Tây Ninh phối hợp chặt chẽ với Phòng An ninh điều tra và Công an các xã (đặc biệt là tuyến biên giới), đồn biên phòng siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu, phối hợp tuần tra, kiểm soát. Chỉ trong thời gian từ đầu tháng 5 đến nay, các đơn vị phối hợp đã kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật; khởi tố nhiều băng nhóm tổ chức cho người nước ngoài nhập cảnh và lưu trú trái phép…

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Sau khi khuất phục được toán Castor và Phạm Chuyên, Ban Chuyên án quyết định triển khai “trò chơi nghiệp vụ” khi cho Phạm Chuyên và Lò Văn Piếng lên máy liên lạc vào Nam, một cuộc chiến qua sóng điện đài chính thức bắt đầu.

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi những con suối reo vang hòa cùng tiếng gió ngàn của xã biên giới Avương (Đà Nẵng), có một “ngọn núi lớn” trong lòng đồng bào Cơ Tu. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) Arất Blư. Ở tuổi 88, đôi chân ấy có thể đã chậm, mái đầu đã bạc trắng như sương sớm, nhưng ký ức về một thời hoa lửa và cái tâm sáng của một người Cộng sản vẫn rực cháy như ngọn lửa thiêng giữa nhà Gươl.

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trải qua những trận đánh giữa lòng Sài Gòn, nếm đủ đòn roi tra tấn thảm khốc trong lao tù, ông dường như đã chai sạn trước cái chết. Bản lĩnh của một cựu tù Côn Đảo trở về từ “địa ngục trần gian” giúp ông hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một Trưởng Công an xã những ngày mới giải phóng.

Cổ phục Việt góp phần thu hút khách du lịch, quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Cổ phục Việt - Từ bảo tàng ra phố

Từ những hiện vật lặng lẽ trong bảo tàng đến các không gian văn hóa, di tích và mạng xã hội, cổ phục Việt đang có một hành trình trở lại đầy ấn tượng. Sự hồi sinh ấy đến từ những con người đang biến cổ phục thành chiếc cầu nối với quá khứ, để di sản không dừng lại ở ký ức mà tiếp tục sống trong hiện tại bằng những cách rất mới.

Nước mắt của mẹ và "chìa khóa"... ADN

Nước mắt của mẹ và "chìa khóa"... ADN

Trong những ngày tháng Bảy tri ân, khi cả dân tộc đang hướng về Ngày thương binh - liệt sĩ (27/7) với tấm lòng tri ân sâu sắc trước những hy sinh cao cả của các anh hùng liệt sĩ, tại tỉnh Quảng Ngãi, lực lượng Công an tỉnh đang triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ với tất cả sự khẩn trương, trách nhiệm và lòng thành kính. Những giọt máu, những mẫu sinh phẩm được lấy đi không chỉ là dữ liệu khoa học, mà là niềm hy vọng, nhóm lên ngọn lửa đoàn tụ cho biết bao gia đình mòn mỏi đợi chờ suốt nhiều thập kỷ qua.