Châu Mỹ năm 2024: Không chỉ xoay quanh ông Trump và chính trị Mỹ

Kể từ khi ông Donald Trump giành chiến thắng quyết định, phần lớn giới quan sát chính trị thế giới đã chuyển hướng tập trung vào việc phân tích những gì Tổng thống đắc cử Mỹ đã lên kế hoạch cho nhiệm kỳ thứ hai của mình, dự kiến ​​bắt đầu vào tháng 1.

Tuy nhiên, năm 2024 không chỉ xoay quanh ông Trump và chính trị Mỹ.

Năm qua đã chứng kiến ​​một loạt các diễn biến quan trọng ở các quốc gia trên khắp thế giới, từ cuộc chiến của Israel tại Dải Gaza cho đến chiến tranh tàn khốc ở Sudan và vụ lật đổ Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Ở khu vực Châu Mỹ, năm 2024 được đánh dấu bằng sự thay đổi về bối cảnh chính trị, bạo lực chết người và tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng trầm trọng. Dưới đây là những sự kiện, vấn đề lớn nhất tại khu vực châu Mỹ theo bình chọn của hãng tin Al Jazeera. 

Bạo lực băng đảng ở Haiti đáng báo động

Trong 12 tháng qua, Haiti đã trải qua một cuộc khủng hoảng chính trị, an ninh và nhân đạo ngày càng sâu sắc khi chính quyền phải vật lộn để ngăn chặn làn sóng bạo lực băng đảng trỗi dậy.

Vào cuối tháng 2, tình hình trở nên tồi tệ hơn khi các nhóm vũ trang hùng mạnh phát động các cuộc tấn công phối hợp vào các nhà tù và các cơ quan nhà nước khác tại thủ đô Port-au-Prince. Các thủ lĩnh băng đảng yêu cầu Thủ tướng Ariel Henry từ chức.

Ông Henry sau đó đã từ chức vào tháng 3 và một hội đồng tổng thống chuyển tiếp được thành lập với mục tiêu lãnh đạo quá trình chuyển đổi chính trị của Haiti và tổ chức các cuộc bầu cử. Sau đó, hội đồng đã bổ nhiệm Thủ tướng lâm thời là ông Garry Conille, vào tháng 5.

Dù vậy, bạo lực vẫn tiếp diễn trên khắp Port-au-Prince, buộc hàng chục nghìn người Haiti phải rời bỏ nhà cửa để tìm nơi an toàn. Việc tiếp cận đủ thực phẩm, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ khác bị hạn chế nghiêm trọng và các báo cáo về các vụ thảm sát, hiếp dâm và các vụ bạo lực khác xảy ra thường xuyên.

Việc triển khai một phái bộ cảnh sát do Kenya đứng đầu và được Liên hợp quốc hậu thuẫn đã không ngăn chặn được các băng đảng, hiện được cho là kiểm soát khoảng 85% thủ đô Haiti. Các nhà quan sát cho biết đợt triển khai này thiếu nhân sự và thiếu nguồn lực.

Trong khi đó, cuộc đấu đá chính trị giữa hội đồng chuyển tiếp và chính phủ lâm thời của ông Conille đã dẫn đến việc Thủ tướng bị lật đổ vào tháng 11. Thủ tướng lâm thời, Alix Didier Fils-Aime, đã được bổ nhiệm thay thế ông.

Cựu Tổng thống Brazil bị cáo buộc có liên quan đến âm mưu đảo chính

Vào tháng 11, cảnh sát Brazil đã công bố cáo buộc gây chấn động đối với cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Vụ án tập trung vào một âm mưu nhằm lật ngược thất bại sít sao của ông Bolsonaro trong cuộc bầu cử năm 2022.

Theo đó, cảnh sát cáo buộc cựu Tổng thống tham gia vào một âm mưu thất bại nhằm ngăn chặn đối thủ của mình, Tổng thống đương nhiệm Luiz Inacio Lula da Silva, nhậm chức sau cuộc đua sát nút vào năm 2022.

Phía cảnh sát tuyên bố rằng ông Bolsonaro và 36 người khác, bao gồm một số trợ lý của cựu Tổng thống và các cựu bộ trưởng chính phủ, đã lên kế hoạch “lật đổ nhà nước dân chủ bằng bạo lực”.

Về phần mình, ông Bolsonaro, từng giữ chức Tổng thống từ năm 2019 đến năm 2022, đã phủ nhận mọi hành vi sai trái và cho biết ông là nạn nhân của một cuộc “săn lùng phù thủy chính trị”. Ông đã hứa sẽ tiến hành một cuộc chiến pháp lý để bảo vệ mình.

Bạo lực băng đảng ma túy tại Mexico gia tăng sau khi trùm băng đảng bị bắt

2024 là một năm quan trọng trong nền chính trị Mexico, khi đất nước này tổ chức cuộc bầu cử lớn nhất trong lịch sử và bà Claudia Sheinbaum trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của đất nước.

Tuy nhiên, đây lại một trong những cuộc bầu cử đẫm máu nhất của Mexico, một phần là do ảnh hưởng của các băng đảng buôn lậu ma túy khét tiếng của đất nước.

Một tiểu bang nơi bạo lực vẫn tiếp tục hoành hành là Sinaloa, ở phía Tây Bắc của đất nước này. Tại đó, các đối thủ trong băng đảng Sinaloa đã đấu tranh để lấp đầy khoảng trống quyền lực còn lại sau khi ông trùm Ismael El Mayo Zambada Garcia bị bắt.

Cơ quan chức năng của Mỹ đã bắt giữ ông trùm Zambada vào ngày 25/7 cùng với Joaquin Guzman Lopez, một trong những con trai của một người đồng sáng lập khác của băng đảng, Joaquin El Chapo Guzman.

Zambada cho biết ông ta đã bị bắt cóc và bị đưa đến Mỹ, đồng thời không nhận tội đối với một loạt các tội danh hình sự, bao gồm giết người và buôn bán ma túy.

Tình hình xấu đi ở Sinaloa đã đặt ra một trong những thách thức lớn đầu tiên đối với bà Sheinbaum kể từ khi nhậm chức vào đầu tháng 10, kế nhiệm người cố vấn và cũng là lãnh đạo đảng Morena Andres Manuel Lopez Obrador.

Khủng hoảng năng lượng tại Ecuador, Cuba

Ecuador, quốc gia từ lâu đã vật lộn với tình trạng bạo lực gia tăng liên quan đến buôn bán ma túy, đã phải đối mặt với một mối đe dọa nguy hiểm khác trong năm nay: tác động của biến đổi khí hậu.

Hạn hán tại khu vực Mỹ Latinh đã trở nên tồi tệ hơn do hiện tượng thời tiết El Nino, buộc Colombia phải cắt điện xuất khẩu sang láng giềng này vào tháng 4, gây ra cuộc khủng hoảng cho Tổng thống Ecuador Daniel Noboa.

Tình hình xấu đi khi các vụ cháy rừng bùng phát gần thủ đô Quito cũng như ở các khu vực khác của đất nước. Vào tháng 11, Ecuador đã ban bố tình trạng khẩn cấp trong 60 ngày để huy động tiền ứng phó với các vụ cháy rừng.

Đợt hạn hán này được coi là tồi tệ nhất từng xảy ra ở Ecuador trong nhiều thập kỷ, đã khiến các đập thủy điện gặp khó trong việc cung cấp điện cho phần lớn đất nước. Chính quyền đã ra lệnh cắt điện hàng giờ mỗi ngày và kêu gọi người dân tiết kiệm điện.

Một cuộc khủng hoảng tương tự đã diễn ra ở Cuba, nơi chính quyền đã áp dụng lệnh cắt điện luân phiên hàng ngày nhằm nỗ lực củng cố nguồn cung cấp điện đang cạn kiệt trên quốc đảo Caribe.

Lưới điện quốc gia của Cuba đã sụp đổ nhiều lần vào năm 2024, dẫn đến một số vụ mất điện trên toàn quốc trong nhiều tuần từ tháng 10 đến đầu tháng 12.

Các nhà máy điện của đất nước không còn đáp ứng được nhu cầu và chính quyền Cuba đã phải vật lộn để có đủ dầu để duy trì hoạt động trong bối cảnh lượng nhập khẩu từ Nga, Venezuela và Mexico đang giảm.

Những cơn bão mạnh cũng đã làm sập lưới điện vào tháng 10 và tháng 11 khi quét qua Cuba bằng gió mạnh và sóng lớn.

Canada căng thẳng ngoại giao với Ấn Độ

Căng thẳng ngoại giao giữa Canada và Ấn Độ đã bùng phát trở lại vào tháng 10 khi các quan chức Canada cho biết họ có bằng chứng cho thấy phía Ấn Độ đã tham gia vào các hoạt động đe dọa đến an ninh quốc gia Canada.

Theo Cảnh sát Hoàng gia Canada, họ đã tìm thấy bằng chứng các điệp viên Ấn Độ đã tham gia “vào hoạt động tội phạm nghiêm trọng ở Canada”, có liên quan đến “các vụ giết người và hành vi bạo lực” cũng như can thiệp vào các tiến trình dân chủ, cùng nhiều hành vi khác.

Mối quan hệ giữa Ottawa và New Delhi trở nên tồi tệ vào năm 2023 sau khi Thủ tướng Justin Trudeau tuyên bố Canada đang điều tra mối quan hệ có thể có giữa Ấn Độ và vụ giết hại một nhà lãnh đạo ly khai Sikh tại Canada.

New Delhi bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc.

Sau khi những cáo buộc mới nhất được công khai vào tháng 10, Canada đã ra lệnh trục xuất 6 nhân viên ngoại giao và lãnh sự Ấn Độ. Trong một động thái trả đũa, chính phủ Ấn Độ cũng đã ra lệnh cho 6 nhân viên lãnh sự quán Canada rời đi.

Tỷ lệ nghèo đói ở Argentina tăng vọt

Nghèo đói trở thành vấn nạn lớn nhất ở Argentina trong năm qua khi Tổng thống Javier Milei tuyên thệ nhậm chức vào cuối năm 2023, theo đuổi chương trình nghị sự kinh tế tự do và cắt giảm các chương trình của chính phủ.

Các cải cách cứng rắn của ông Milei đã gây ra các cuộc biểu tình lớn trên toàn quốc, với hàng nghìn người xuống đường vào tháng 6 để phản đối các biện pháp thắt lưng buộc bụng đã được lên kế hoạch.