Châu Âu siết nhập cư: Khi "giá trị" phải mặc áo "an ninh"

Trong tuần thứ hai của tháng 12/2025, Liên minh châu Âu (EU) đã tiến thêm một bước quan trọng trong tiến trình cải tổ chính sách nhập cư và tị nạn, khi các nước thành viên đạt được đồng thuận chính trị sơ bộ về việc tăng cường hồi hương người nhập cư không đủ điều kiện cư trú, trong đó có phương án xây dựng các "return hubs" - trung tâm hồi hương đặt ngoài lãnh thổ EU.

Đây không phải là một động thái đơn lẻ, mà là dấu mốc mới nhất trong chuỗi điều chỉnh chính sách kéo dài suốt hai năm qua, phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của châu Âu: từ ưu tiên nhân đạo sang đặt nặng an ninh và kiểm soát.

Châu Âu siết nhập cư: Khi
Người di cư trên biển Địa Trung Hải, phía Nam đảo Lampedusa. Ảnh: Reuters

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh áp lực nhập cư vào EU tiếp tục ở mức cao. Theo số liệu của Cơ quan Biên phòng và Bảo vệ bờ biển châu Âu (Frontex), trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025, số lượt vượt biên trái phép vào EU dù giảm so với đỉnh điểm năm 2023 nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước đại dịch. Trong khi đó, tỷ lệ hồi hương những người bị từ chối tị nạn vẫn ở mức thấp, chỉ khoảng 20-25%, khiến hệ thống tiếp nhận quá tải và làm gia tăng bức xúc trong dư luận tại nhiều quốc gia thành viên.

Chính từ thực tế này, từ cuối năm 2023, Ủy ban châu Âu (EC) đã khởi động tiến trình cải cách sâu rộng cơ chế hồi hương, song phải tới năm 2025, các đề xuất mới thực sự được đẩy nhanh. Tháng 6/2025, Hội đồng châu Âu lần đầu thảo luận nghiêm túc về khả năng lập các trung tâm xử lý và hồi hương người nhập cư tại các nước thứ ba. Đến tháng 10/2025, một số quốc gia như Italy, Hà Lan, Đan Mạch công khai ủng hộ mô hình này, coi đây là "giải pháp thực tế" để giảm áp lực trong nước. Và tới đầu tháng 12/2025, sự đồng thuận chính trị đã hình thành, dù chi tiết pháp lý vẫn đang được tiếp tục đàm phán.

Sự chuyển hướng của EU không thể tách rời bối cảnh chính trị nội bộ. Trong hai năm qua, làn sóng cánh hữu và dân túy tiếp tục gia tăng ảnh hưởng tại nhiều nước châu Âu, từ Bắc Âu tới Nam Âu. Nhập cư trở thành chủ đề trung tâm của các chiến dịch tranh cử, thường được gắn trực tiếp với tội phạm, an ninh và bản sắc quốc gia. Các chính phủ trung dung, vốn từng thận trọng với các biện pháp cứng rắn, ngày càng bị đẩy vào thế phải "chứng minh năng lực kiểm soát", nếu không muốn đánh mất sự ủng hộ của cử tri. Song, không chỉ có áp lực chính trị.

Những lo ngại an ninh, dù không phải lúc nào cũng dựa trên số liệu thống kê rõ ràng, đã tác động mạnh tới cách hoạch định chính sách. Các vụ tấn công khủng bố đơn lẻ, bạo loạn tại một số khu ngoại ô, hay các vụ việc hình sự liên quan người nhập cư bị truyền thông khai thác dày đặc đã tạo ra cảm giác bất an lan rộng. Trong bối cảnh đó, việc siết nhập cư được xem như "biện pháp trấn an" hữu hiệu, bất kể hiệu quả thực tế còn gây tranh cãi.

Tuy nhiên, chính tại đây, mâu thuẫn lớn nhất của chính sách mới lộ diện. Trong nhiều thập niên, EU luôn tự định vị mình là không gian của các giá trị phổ quát: tôn trọng nhân quyền, bảo vệ người tị nạn và thượng tôn pháp luật quốc tế. Công ước Geneva về người tị nạn năm 1951 và các văn kiện nhân quyền của Liên hợp quốc không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là nền tảng đạo lý mà châu Âu thường xuyên nhấn mạnh trong đối thoại quốc tế. Việc chuyển người xin tị nạn sang các trung tâm ngoài EU để xử lý và hồi hương, theo các tổ chức nhân quyền, tiềm ẩn nguy cơ "xuất khẩu trách nhiệm" và làm suy yếu các cơ chế bảo vệ vốn có.

Tranh luận càng gay gắt hơn khi EU bàn tới việc mở rộng danh sách "quốc gia an toàn", qua đó rút ngắn quy trình xét duyệt và hạn chế quyền kháng cáo. Giới phê bình cho rằng khái niệm "an toàn" trong nhiều trường hợp mang tính chính trị hơn là phản ánh thực tế, đặc biệt với các quốc gia có hồ sơ nhân quyền phức tạp. Ngược lại, các chính phủ ủng hộ cải cách lập luận rằng hệ thống hiện tại đã bị lợi dụng, kéo dài thời gian xử lý và làm suy giảm niềm tin của người dân vào chính sách tị nạn nói chung.

Điều đáng chú ý là ngay trong nội bộ EU, sự đồng thuận vẫn chưa hoàn toàn. Đức và Pháp, dù không phản đối cải cách, vẫn tỏ ra thận trọng với mô hình "return hubs", yêu cầu phải có bảo đảm pháp lý rõ ràng và cơ chế giám sát độc lập. Trong khi đó, các nước tuyến đầu như Italy, Hy Lạp hay Tây Ban Nha nhấn mạnh tính cấp bách của giải pháp, cho rằng châu Âu không thể tiếp tục duy trì một hệ thống "nhân đạo trên giấy" nhưng thiếu khả năng thực thi. Nhìn rộng hơn, lựa chọn của EU đang tạo ra tiền lệ quan trọng đối với quản trị di cư toàn cầu. Nếu mô hình hồi hương ngoài lãnh thổ được triển khai trơn tru, không loại trừ khả năng các quốc gia phát triển khác sẽ học theo, từ Mỹ tới Australia.

Ngược lại, nếu vấp phải rào cản pháp lý hoặc phản ứng dữ dội từ xã hội dân sự, EU có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng uy tín mới, không chỉ trong nội bộ mà cả trên trường quốc tế. Đối với các quốc gia bên ngoài EU, đặc biệt là những nước được lựa chọn làm địa điểm đặt "return hubs", câu chuyện còn phức tạp hơn. Việc tiếp nhận người nhập cư bị hồi hương đòi hỏi nguồn lực lớn, cơ sở hạ tầng và khả năng bảo đảm an ninh - những điều không phải nước nào cũng sẵn sàng hoặc đủ năng lực đáp ứng.

Nếu thiếu các thỏa thuận minh bạch và hỗ trợ tài chính rõ ràng, các trung tâm này có nguy cơ trở thành những "vùng xám" pháp lý, nơi quyền lợi của người di cư bị đặt vào tình trạng bấp bênh. Từ góc nhìn dài hạn, câu hỏi cốt lõi mà châu Âu đang đối diện không chỉ là làm thế nào để giảm số người nhập cư, mà là làm thế nào để cân bằng giữa kiểm soát và giá trị. Không một chính sách nhập cư nào có thể tồn tại bền vững nếu đi ngược lại hoàn toàn tâm lý xã hội, nhưng cũng không một liên minh nào có thể duy trì vị thế đạo lý nếu sẵn sàng hy sinh các nguyên tắc cốt lõi khi gặp khó khăn.

Việc EU siết nhập cư trong giai đoạn 2024-2025 có thể được lý giải bằng áp lực thực tế và tính toán chính trị. Nhưng cách thức thực hiện, mức độ minh bạch và các bảo đảm pháp lý đi kèm sẽ quyết định liệu đây là một sự điều chỉnh cần thiết, hay là bước trượt dài làm xói mòn chính những giá trị mà châu Âu từng coi là bản sắc của mình. Trong thế giới ngày càng bất ổn, "an ninh" có thể trở thành ngôn ngữ chung của chính sách, nhưng câu hỏi lớn vẫn còn đó: an ninh được xây dựng để bảo vệ con người, hay để bảo vệ nỗi sợ của chính xã hội?

Khổng Hà

Các tin khác

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.