Căn cứ pháp lý và thực tiễn phản bác luận điệu xuyên tạc tự do báo chí ở Việt Nam

Vừa qua, sau khi Quốc hội thông qua Luật An ninh mạng (12-6-2018) cùng việc trước đó, Bộ Thông tin và Truyền thông làm việc với đại diện Google, Facebook, nhiều đối tượng đã hoạt động ráo riết, tuyên truyền rằng: Việt Nam dùng Luật An ninh mạng, tìm cách liên minh với “hai ông chủ mạng lớn” bóp nghẹt tự do ngôn luận, báo chí, Internet.

Trong dịp chúng ta kỷ niệm 93 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, các đối tượng tung nhiều bài viết nói xấu tình hình tự do báo chí ở Việt Nam, tung ra những luận điệu như: Đảng “bóp nghẹt” báo chí; báo chí Việt Nam không được hoạt động đúng nghĩa vì bị “bịt mồm”; khái niệm tự do báo chí ở Việt Nam là xa xỉ…

Vậy vì sao các thế lực thù địch, những kẻ xấu lại tập trung xuyên tạc, bóp méo tình hình báo chí? Thủ đoạn của chúng như thế nào? Quyền tự do ngôn luận báo chí Việt Nam hiện nay ra sao?

Thứ nhất, trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, phương thức dùng chiến tranh xâm lược để thống trị một dân tộc là điều không dễ. Hơn nữa, với Việt Nam - một dân tộc đã từng đánh bại những cường quốc quân sự hàng đầu thế giới thì phương thức đó chẳng bao giờ có thể giành chiến thắng.

Chiến lược của các thế lực thù địch, của những kẻ có hận thù với cách mạng Việt Nam trong và ngoài nước hiện nay chỉ có thể dùng thủ đoạn chính trị “mềm” - dùng chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đấy những phần tử thoái hóa về chính trị, tư tưởng, đạo đức lối sống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Vì vậy, xuyên tạc tình hình chính trị, kinh tế, xã hội Việt Nam là một hướng tấn công chủ yếu hiện nay của chúng. Tiền đề và điều kiện thực hiện được chiến lược đó là xuyên tạc, vu cáo Việt Nam vi phạm quyền tự do ngôn luận báo chí. 

Mục tiêu của chúng nhằm “cởi trói” cho những kẻ đã và đang dùng Internet, mạng xã hội để chống phá chế độ xã hội, Nhà nước Việt Nam.

Những vụ án liên quan đến việc sử dụng Internet, mạng xã hội trong thời gian qua cho thấy điều đó. Tại phiên tòa xét xử Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, cáo trạng cho biết, từ năm 2010 cho đến khi bị bắt, Nguyễn Ngọc Như Quỳnh lập tài khoản facebook “Mẹ Nấm”, viết gần 1.200 trang tài liệu, trong đó Quỳnh đã xuyên tạc sự thật, đả kích, nói xấu Đảng và Nhà nước Việt Nam, xuyên tạc lịch sử cách mạng Việt Nam...

Trong số tài liệu đó, có tập tài liệu: “Stop police killing civilians” (tạm dịch: Phải chấm dứt việc cảnh sát giết dân thường). 

Quỳnh còn là người sáng lập, điều hành “mạng lưới blogger Việt Nam”, đồng khởi xướng, kêu gọi người dân trong nước và ngoài nước tham gia “chiến dịch tranh đấu cho tự do - dân chủ - nhân quyền, 2015”.

Chiến dịch này nhằm xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cho rằng dưới sự lãnh đạo của Đảng, “đất nước đối diện nguy cơ nghèo khổ, bị đe dọa sự tồn vong, biến Việt Nam thành vùng tự trị của nước ngoài”.

Hay như vụ TAND tỉnh Hà Nam xét xử Trần Thị Nga ngày 27-7-2017 cũng cho thấy, bị cáo đã lợi dụng Internet, mạng xã hội để tuyên truyền chống phá Nhà nước CHXHCN Việt Nam…

Thứ hai, thủ đoạn mà các thế lực thù địch sử dụng để xuyên tạc tự do báo chí ở Việt Nam chủ yếu là vu cáo Việt Nam: “Không có tự do ngôn luận, tự do báo chí”;“Việt Nam kiểm soát và bóp nghẹt quyền tự do báo chí, tự do internet”; “bắt bớ nhiều blogger”…

Đứng đầu cho hành vi xuyên tạc, bóp méo tình hình dân chủ, nhân quyền Việt Nam nói chung, tự do ngôn luận, báo chí nói riêng là các bản phúc trình thường niên của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Phúc trình về tình hình nhân quyền thế giới năm 2017, phần về Việt Nam có đoạn nhận định như sau: Mặc dù pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận, nhưng “Nhà nước Việt Nam hạn chế các quyền tự do ngôn luận, hội họp, lập hội, quyền đi lại và quyền tự do tôn giáo, gồm các biện pháp như kiểm duyệt báo chí gắt gao, giới hạn quyền tự do Internet…”.

Về thủ đoạn, chúng cố tình làm cho người đọc, người sử dụng Internet, mạng xã hội hiểu sai về quyền tự do ngôn luận, báo chí. Rằng đó là một quyền tuyệt đối, nghĩa là người dùng có thể muốn viết gì, nói gì cũng được. Chúng còn viện dẫn các quy định của luật pháp quốc tế và luật pháp Việt Nam về quyền tự do báo chí, cố tình bỏ qua, che giấu những điều khoản quy định về nghĩa vụ người sử dụng Internet, mạng xã hội.

Và bằng nhiều phương thức, chúng cổ súy các phần tử bất mãn, các đối tượng chống đối lợi dụng quyền tự do báo chí chống phá chế độ xã hội, Nhà nước ta quyết liệt hơn. 

Chúng gọi những kẻ phạm tội tuyên truyền chống Nhà nước là “Tù nhân lương tâm”, là “anh hùng”; bằng nhiều phương thức chúng cung cấp tài chính, mời chào tham gia hội nghị, hội thảo, tọa đàm trực tuyến trên sóng BBC; phong tặng trao giải thưởng báo chí cho những phần tử chống phá chế độ xã hội quyết liệt nhất…

Thứ ba, thực tế cho thấy, Việt Nam đã đạt được thành tựu to lớn trong việc bảo đảm quyền tự do báo chí. Theo thống kê, tính đến năm 2016, cả nước có 857 cơ quan báo chí, gồm: 199 cơ quan báo chí in, 658 tạp chí (trong đó có 105 báo, tạp chí điện tử); 1 hãng thông tấn quốc gia; 67 cơ quan phát thanh truyền hình. Hầu hết các bộ, ban, ngành, đoàn thể chính trị, tổ chức xã hội đều có báo, tạp chí hoặc trang thông tin, báo điện tử.

Hiện nay, không chỉ người dân Việt Nam mà cư dân nước ngoài sinh sống, làm việc ở Việt Nam có thể truy cập để có thông tin từ những hãng thông tấn báo chí lớn. Ở Việt Nam hiện nay có tới 75 kênh truyền hình nước ngoài online, trong đó có các kênh lớn như: CNN, BBC, TV5, NHK, DW, Australia Network, KBS, Bloomberg...

Hiện có hơn 20 cơ quan báo chí nước ngoài đã có phóng viên thường trú tại Việt Nam, nhiều báo, tạp chí in bằng nhiều thứ tiếng nước ngoài được phát hành rộng rãi. Qua Internet, người dân Việt Nam có thể tiếp cận tin tức, bài vở của các cơ quan thông tấn, báo chí lớn trên thế giới, như: AFP, AP, BBC, VOA, Reuters, Kyodo, Economist, Financial Times...

Nhiều chuyên gia đánh giá Việt Nam là quốc gia có tốc độ phát triển Internet hàng đầu khu vực, đặc biệt là mạng Facebook. Trong cuộc gặp bà Monika Bickert đai diện của Facebook, Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết, hiện Việt Nam có hơn 92 triệu dân thì có 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 45 triệu người có tài khoản Facebook.

Chính phủ Việt Nam không ngăn cản Facebook cũng như các mạng xã hội khác phát triển mà tuân thủ các quy định pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.

Trước đó, trong cuộc gặp với đại diện của mạng lưu trữ và tìm kiến số 1 thế giới Google, đại diện bà Ann Lavin, Bộ Thông tin và Truyền thông ghi nhận, đánh giá cao những hợp tác bước đầu của Google với Việt Nam, nhất là Google (tính đến hết năm 2017) đã ngăn chặn và gỡ bỏ gần 6.500/7.500 video clip khỏi Youtube, 6 trò chơi khỏi Google play có nội dung xấu, vi phạm pháp luật Việt Nam

Thứ tư, ở Việt Nam, báo chí đã tạo ra đồng thuận xã hội, thúc đẩy công cuộc xây dựng, phát triển đất nước; là phương tiện để người dân kiểm tra, giám sát thực thi pháp luật và đóng góp ý kiến phản biện đối với các chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là trên lĩnh vực phòng, chống tham nhũng.

Chẳng hạn vụ Trịnh Xuân Thanh mở đầu từ bài báo: “Xe tư nhân gắn biển số xanh và “di sản” của Phó Chủ tịch Hậu Giang”, sau đó đồng chí Tổng Bí thư giao Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Nội chính, Ban Tổ chức Trung ương, Bộ Công an… khẩn trương kiểm tra, xem xét, kết luận. Kết quả đã dẫn đến phát hiện một chuỗi các vụ việc tham nhũng, nhiều cán bộ cao cấp, những “đại gia” tưởng như những bức tường thành không bao giờ đổ đã vào tù.

Thử hỏi những người đang xuyên tạc, bóp méo tình hình báo chí Việt Nam: Nếu Việt Nam không có tự do báo chí, tự do ngôn luận thì làm sao có được những tác phẩm báo chí sống động, đem đến hiệu quả xã hội lớn như vậy?

Cũng giống như các nước khác trên thế giới, hiện nay khung pháp luật về quyền tự do ngôn luận, báo chí Việt Nam đã hoàn thiện. Đó là nhiều quy định trong Bộ luật Hình sự, Luật Báo chí, Luật Tiếp cận thông tin, các nghị định của Chính phủ như Nghị định về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet…

Điều đáng chú ý là những quy định về quyền tự do ngôn luận báo chí hiện nay cho thấy tư duy chính trị, pháp lý mới của Đảng và Nhà nước ta. Đó là phòng chống hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời tôn trọng và bảo đảm quyền con người.

Điều 13, Luật Báo chí năm 2016 quy định trách nhiệm của Nhà nước đối với quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân: “1. Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí… 2. Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ. Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân. 3. Báo chí không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phát sóng”.

Điều 11, Luật tiếp cận thông tin 2013 quy định các hành vi bị nghiêm cấm như cung cấp hoặc sử dụng thông tin để chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; cung cấp hoặc sử dụng thông tin nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín, gây kỳ thị về giới, gây thiệt hại về tài sản của cá nhân, cơ quan, tổ chức… Điều 5, Nghị định năm 2013 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng cũng quy định rõ các hành vi bị cấm.

Thời đại ngày nay, không có bất cứ chế độ xã hội, nhà nước hiện đại nào lại không tôn trọng, bảo vệ quyền tự do ngôn luận báo chí, tự do sử dung Internet, mạng xã hội. Vì đây là một điều kiện cho sự phát triển của đất nước. Đối với Đảng và Nhà nước ta thì quyền tự do ngôn luận, báo chí, tự do Internet không chỉ là quyền cần phải bảo đảm hơn nữa mà được xem là một động lực cho sự phát triển của xã hội.

Song để bảo vệ chế độ xã hội, Nhà nước, quyền và lợi ích của người dân, pháp luật của tất cả quốc gia, không phân biệt hệ tư tưởng, trình độ phát triển đều phải có những chế tài nghiêm khắc đối với những kẻ lợi dụng quyền tự do ngôn luận, báo chí, Internet, mạng xã hội là điều tất nhiên.

TS Cao Đức Thái (Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quyền con người)

Các tin khác

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công, cùng với giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt là nguyên nhân khiến công tác giải ngân kế hoạch đầu tư công gặp khó.