Trước thềm năm mới Mậu Tuất:

Cảm thương phận...chó!

Thôi thì, tôi thầm an ủi: Nó ngủ được cũng là một cách giải thoát cho nó, bằng không thì khổ lắm! Suốt một ngày dài dặc vậy, với đoạn xích ngắn chỉ đủ cho nó đứng lên, nằm xuống; rồi hết ngày này sang ngày khác; có lẽ sẽ hết năm này sang năm khác, họa tới lúc chết nó mới thoát cảnh đầy đọa! Người còn biết lấy rượu làm say để quên đi nhọc nhằn, buồn tủi. Thậm chí cùng cực, u uất quá thì biết buộc đá nhảy sông tự vẫn. Với giống chó thì biết làm sao?...

1. Có lần trực báo muộn. Vợ thì ở quê chưa lên. Tối, sốt ruột gọi về cho ông con trai. Điện thoại vừa thông, chưa kịp cất lời nó đã "chém" ngay một câu: "Chắc bố hỏi về việc cho chó ăn chứ gì! Con cho ăn rồi, ăn no rồi, bố ạ". Rồi nó buông lời "bình loạn" trước khi buông máy: "Con cái thì không hỏi ăn uống thế nào, chỉ quan tâm đến…chó".

Các bạn, chắc nghe ông con nhà tôi "bật" lại vậy, thấy có vẻ…đúng. Kỳ thực, không phải mình không quan tâm đến con, mà vấn đề là con lớn rồi, hơn hai mươi rồi, tiền bố mẹ cho, thích ăn gì hoàn toàn có thể tự mua, tự lo được. Còn con chó, nó là động vật, nó hoàn toàn phụ thuộc vào con người; cho sống được sống, bắt chết phải chết; nhất là khi nó bị xích, bị nhốt trong chuồng, chỉ cần con người sơ sểnh "lãng quên" một chút thôi, cứ gọi là…lãnh đủ!

Thì Báo Thanh niên onnile  (ngày 11/10/2017) chẳng đã đưa tin: Sau vụ rò rỉ khí amoniac khiến 4 người nhập viện và làm phơi bụng hàng loạt gia súc, gia cầm xảy ra tại một trạm chiết gas ở xã An Phú, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh; một người phụ nữ vừa cuống cuồng đổ nước đường vào miệng chú chó (loại chó ta) bị nhiễm độc vừa khẩn nài trong nước mắt: "Sủa đi con, mọi ngày mày sủa nhiều lắm mà". "Đáp lại" sự ân cần như một người mẹ của người phụ nữ, chú chó có tấm thân dài ngoằng, bộ lông đen kịt "chỉ trừng đôi mắt mờ đục, vô hồn, thở dốc từng cơn khó nhọc. Miệng chú chó thỉnh thoảng lại ứa dòng máu tươi". 

Rồi thì sau đó chú chó đã tắt thở ngay trên tay người phụ nữ, khiến chị này khóc nghẹn. Nhìn cảnh chị nọ ôm rịt lấy xác chú chó, ấp đầu nó với cái mõm nhếch lên vẻ đau đớn vào bộ ngực đồ sộ của mình, đủ hiểu chị yêu thương nó như thế nào. Ngoài sự yêu thương như thể của người mẹ khi mất một đứa con, theo tôi nghĩ, còn là sự day dứt, ân hận của chị vì hôm ấy đã trót xích nó lại, để khi xảy ra sự cố, dù vùng vẫy đến mấy nó cũng không thể thoát ra khỏi khu vực nguy hiểm.

"Lúc này, gas từ nhà xưởng đã nhanh chóng tỏa ra cả khu vực nên ai cũng hoảng loạn chạy ra đường. Sau khi sơ cứu và gọi xe đưa hai nhân viên đi cấp cứu xong, tôi mới sực nhớ con chó đang xích gần cửa phòng" - Chị Bùi Thị Huệ (tên người phụ nữ) nghẹn ngào kể. 

Theo chị Huệ, vì khí amoniac đã tràn ngập khu trọ khiến chị không thể nào vào cứu chó được: "Vừa chạy vào cổng, mắt đã cay xè, tôi thở không nổi đành chạy ngược ra. Vài phút sau, cảnh sát Phòng cháy chữa cháy tới xử lý độc xong, tôi mới chạy vào ôm nó ra, lúc này nó chỉ còn thở thoi thóp".

Hình ảnh con chó nằm ngủ trong tư thế cổ bị xích, mõm bị rọ như thế này khiến người qua đường không khỏi thương cảm.
Hình ảnh con chó nằm ngủ trong tư thế cổ bị xích, mõm bị rọ như thế này khiến người qua đường không khỏi thương cảm.

Trong bài viết nói trên, mặc dù tác giả còn đề cập tới trường hợp hai nhân viên Trạm chiết gas bị thương, phải nhập viện cấp cứu, song các comment dưới bài hầu hết lại chỉ là thể hiện sự thương xót chú chó vô tội. Một độc giả ký tên Cô Ba viết: "Đang sống yên lành, tự nhiên chó cưng lăn ra chết tức tưởi như vậy thì chủ nào không đau. Tội nghiệp cho các con quá. A Di Đà Phật, thôi thì các con mau hóa kiếp nhé".

Một độc giả khác - ký tên HX - chia sẻ: "Tội nghiệp quá. Chó nhà tôi mà chết bất thình lình như vậy chắc tôi cũng chẳng khác nào chị Huệ. Chó là người bạn hết sức trung thành, hết sức dễ thương và thân thiết. Xin chia buồn với chị Huệ". Rõ ràng, nhiều người nhìn chú chó ở đây không đơn thuần là một con vật. Và họ thương xót là vì cái chết oan ức của nó, do sự vô ý của con người gây nên.

Cũng liên quan tới việc xích chó, một chuyện hãi hùng đã xảy ra ngay tại căn nhà hai tầng kế bên nhà tôi. Lần ấy, mới nghe tiếng xe tắt máy, rồi tiếng ông hàng xóm (còn trẻ, tầm 40 tuổi) mở cổng vào nhà thì chỉ mấy giây sau, tôi đã thấy tiếng anh này la toáng lên. Rồi cứ thế, anh ta chửi ầm ĩ. 

Tôi lấy làm lạ. Nhà chỉ có hai vợ chồng, mà anh này vốn dĩ rất cưng nựng vợ. Chị vợ lại đang mang bầu kễnh càng. Tò mò, tôi bảo bà xã chạy ra ngó xem chuyện gì. Một lát, bà xã bổ về, mặt cắt không còn giọt máu, hổn hển thông báo việc "con Vàng bị dây xích quấn cổ chết".

Sau này, tôi được chủ nhà (sau khi xem lại camera), kể cho biết: Hôm ấy, con Vàng bị xích dưới chân cầu thang. Nằm cả ngày, cuồng chân, nó cố lần lên cầu thang (trên gác có bà chủ) nhưng được mấy bước thì dây xích quấn cổ. Nó hoảng, lộn quanh, càng lộn thì dây xích càng quấn chặt và điều đen đủi nhất là trong lúc vùng vẫy, nó lọt khe tay vịn cầu thang, rớt xuống. Mặc dù khoảng cách từ "điểm rơi" xuống sàn tầng một chỉ tầm hơn mét, nhưng dây xích ngắn nên con Vàng cứ thế lơ lửng, quằn quại giữa khoảng không và chết trong tình trạng bị… treo cổ! 

Điều này bà chủ bụng mang dạ chửa ở trên lầu không hay biết. Phải tới khi ông chồng về mới phát hiện... Nghe  chuyện, tôi bần thần mất mấy ngày. Không gì thì con Vàng cũng là bạn với con Ki nhà tôi, dù rằng mỗi ngày chúng cũng chỉ được hai ông chủ bà chủ quý hóa cho "chào nhau" ít phút bằng cách ghé mõm qua khe cổng sắt mà hít hà, bày tỏ tình cảm với nhau. Chỉ thế mà thôi…

2. Tôi không biết con chó ấy thuộc giống chó gì. Chỉ chắc chắn một điều, nó là dòng chó Tây, có thể dùng làm chó nghiệp vụ, săn lùng tội phạm. Nghĩa là giống chó rất khôn, có thể huấn luyện được. Tôi cũng không biết chủ nhân của nó là ai, nuôi nó vào việc gì. Chỉ biết là, có những hôm tôi có việc phải đến cơ quan từ rất sớm, khi trời đất còn nhá nhem, bóng sương chưa tan. Vậy mà tôi đã thấy nó nằm bơ phờ trên một mô xi măng lởm khởm, vẫn trong giấc ngủ. Thân bị cột vào một gốc cây xà cừ khá to trước cửa ngôi nhà số 84. 

Rồi thì có ngày, thậm chí nhiều ngày, tôi trở về trong cảnh đêm hôm khuya khoắt, khi đi qua gốc cây nọ, theo phản xạ, trong tôi nảy lên một câu hỏi: Không biết con chó đã được đưa vào nhà? Tôi cố căng mắt nhìn vào chỗ con chó vẫn nằm mọi khi thì xót xa vô cùng, vẫn thấy bóng mờ mờ của nó. Có hôm, tôi thấy nó ngồi chồm hỗm, mắt nhìn trân trân vào khoảng đêm đen vô tận, không biết nghĩ gì! Nhưng đa phần là tôi thấy nó trong tư thế ngủ. Ngủ mê ngủ mệt, ngủ bất cần đời, mặc dòng người - xe cuồn cuộn chảy qua.

Thôi thì, tôi thầm an ủi: Nó ngủ được cũng là một cách giải thoát cho nó, bằng không thì khổ lắm! Suốt một ngày dài dặc vậy, với đoạn xích ngắn chỉ đủ cho nó đứng lên, nằm xuống; rồi hết ngày này sang ngày khác; có lẽ sẽ hết năm này sang năm khác, họa tới lúc chết nó mới thoát cảnh đầy đọa! Người còn biết lấy rượu làm say để quên đi nhọc nhằn, buồn tủi. Thậm chí cùng cực, u uất quá thì biết buộc đá nhảy sông tự vẫn. Với giống chó thì biết làm sao?

Thường thì nó thức vào tầm trưa nắng nóng. Ấy là khi mùa hè đỏ lửa. "Nắng tháng năm chó già le lưỡi" - Các cụ ta đã đúc kết vậy. Khi mà vạt xi măng dưới bụng nó bị cái nắng mùa hè nung nóng; chiếc xích sắt trên cổ nó bị ánh nắng mặt trời làm cho nóng rực; nó đứng dậy, bần thần lo lắng, lưỡi thè lè, thở hồng hộc. Có lần, tôi dừng xe, nhắc cậu bé ngồi trên chiếc chế nhựa gần đấy: "Này cháu, múc cho nó chậu nước. Đứng mãi thế kia, chết khát". Thằng bé cười lảng: "Chó này không phải chó nhà cháu…".

Lại có hôm trời buốt giá. Ai đó từng "đúc kết": Giống chó "máu nóng", nó chịu rét rất tốt, không như con người. Thì cứ cho là như vậy, song khi ta ngủ trong phòng, đắp bao lần chăn, mặc bao lần áo mà vẫn… rét. Lẽ nào bỏ mặc nó ngoài trời, đánh vật với cái khắc nghiệt của thiên nhiên chỉ bằng bộ lông trời cho?

Nói về sức nhẫn nhịn, chắc chắn loài chó sức nhẫn nhịn lớn hơn con người! Chúng ta đã đọc bao trang sách nói về thân phận người tù trong ngục thất. Có người đã gào thét, đập đầu vào vách xà lim. Vậy mà chưa khi nào tôi thấy con chó lồng lộn, hung dữ, trở thành mối lo cho người đi đường. Hầu hết thời gian mà tôi nhìn thấy, nó đều trong tư thế…ngủ. Ngủ bơ thờ, ngủ bất cần đời, "chim cò" sun lại. Đến khi tỉnh dậy thì buồn thiu nhìn dòng người qua lại, với gương mặt đầy vẻ cam chịu.

Cách đây ít hôm, lần đầu tiên tôi thấy con chó nằm đổi tư thế. Thay vì nằm úp, nằm nghiêng, chân tay co quắp, lần này nó chổng bốn chân, hua hua lên trời. Có lẽ nó ngứa lưng? Khi một cô bé cầm chổi chạy ra thì nó lại quay về vị trí nằm…truyền thống.

Đến hôm nay (21-2-2016), nỗi xa xót và bức xúc trong tôi lên đến đỉnh điểm. Ấy là khi qua gốc cây nọ, tôi thấy con chó nằm ngủ trong tư thế bị…rọ mõm. Không biết nó đã gây ra "tội tình" gì? Hay làm người đi đường lo sợ mà bị vào tình cảnh vậy. Ngủ mà cổ bị xích vào gốc cây, còn mõm thì bị rọ bằng inox.

Chó ơi, có bao giờ ngươi giận dữ gốc cây, thù hằn cái xích sắt không? Có bao giờ ngươi nghĩ rằng cái xích kia cũng thù ngươi? Rằng vì ngươi mà nó suốt đời bị cột vào cái gốc cây ấy. Để rồi cả hai cùng chung số phận bất hạnh?

Cụ Nguyễn Du từng viết "Bỗng dưng lìa cửa lìa nhà tới đây". Chao ôi, con chó này nếu ở "chính quốc" chắc được nâng niu lắm! Chẳng biết nó sang Việt Nam theo "đường" nào? Rất có thể là qua "đường" phối giống.

Một đời cây - một đời người. Một đời chó gắn với người chủ. Người chủ tốt thì nó có phúc; người chủ tồi thì nó sống dở chết dở. Nhiều lúc tôi cứ tự hỏi, không hiểu người chủ của con chó kia là ai? Họ nuôi nó để làm gì? Đã nuôi để làm cảnh sao lại đày đọa nó như vậy. Hay chỉ là để đêm đến, xích nó trong cổng cho nó trông nhà, coi như thay một bộ…chìa khóa. Có bao giờ họ nghĩ, con chó ấy quả là mạt vận khi có người chủ như họ không?

Phạm Khải

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh nghệ thuật với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.