Cảm thức mùa Thu

Có lẽ trong chu kỳ thời gian bốn mùa, mùa Thu là mùa nhắc nhớ làm trái tim con người thổn thức, rung động rất nhiều. Thu về, vòm trời như cao hơn, xanh hơn, nắng vàng nhè nhẹ lướt dài trên những mái ngói rêu phong. Gió khẽ khàng mát lành len lỏi vào từng góc phố, từng ô cửa mang theo hương cốm, hương hoa sữa, hương của sự giao mùa.

Mùa thu năm 1945, cả dân tộc Việt Nam đứng lên làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám chấn động địa cầu. Để rồi vào ngày 2/9, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Từ đó, mùa thu không chỉ mang màu sắc thiên nhiên, mà còn trở thành mùa của độc lập, mùa của tự do, mùa của những kỷ niệm thiêng liêng nhất trong tâm hồn dân tộc.

Cảm thức mùa Thu -0

Hôm nay sáng mồng Hai tháng Chín/ Thủ đô hoa vàng nắng Ba Đình/ Muôn triệu Tim chờ, Chim cũng nín/ Bỗng vang lên tiếng hát ân tình/ Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh!!!”. Đọc những câu thơ ấy của nhà thơ Tố Hữu, ta như nghe thấy trong tim mình ngân lên nhịp đập của quá khứ, thấy tự hào hơn về dân tộc, về lịch sử và càng thêm trân trọng giá trị của độc lập hôm nay. Muôn triệu trái tim hân hoan, rạng rỡ để đón chờ giây phút trọng đại, thiêng liêng để được nghe “Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh!!!”.

Tên Người được lặp lại, vang vọng như tiếng gọi từ trái tim, như lời thề son sắt của dân tộc với vị cha già kính yêu. Ở đó có sự thành kính, có niềm hạnh phúc, có cả niềm tự hào và biết ơn sâu nặng. Giọng Bác vang lên giữa Quảng trường Ba Đình lịch sử “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập.” Có lẽ giây phút ấy, bầu trời thu xanh thẳm cũng lắng lại, để lưu giữ khoảnh khắc bất diệt của dân tộc.

Tám mươi năm đã trôi qua kể từ ngày ấy. Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bước vào tuổi 80 trong niềm tự hào, với biết bao máu xương, công sức, trí tuệ của nhiều thế hệ đã gửi gắm. Tám mươi năm - một đời người đã đủ đi qua bao thăng trầm, huống chi một đất nước! Chúng ta vừa trải qua những ngày kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 được tổ chức với Lễ mít tinh, diễu binh, diễu hành diễn ra trang trọng, trang nghiêm tạo nên dấu ấn đặc biệt đáng nhớ trong lòng Nhân dân.

Có lẽ, không mùa thu nào đất nước lại rực rỡ sắc màu như mùa thu kỷ niệm A80 này. Khắp nơi cờ hoa tung bay, giai điệu “Tiến quân ca” vẫn ngân vang, nhưng trong lòng mỗi người Việt, ý nghĩa càng sâu lắng, càng tự hào. Nhưng mùa thu nào cũng nhắc nhở chúng ta về cội nguồn, về giá trị của tự do và hòa bình mà cha ông đã để lại, cần được gìn giữ và phát huy những truyền thống tốt đẹp để xây dựng một Việt Nam hùng cường.

Mùa thu này gắn liền với nỗi đau thầm lặng của biết bao người mẹ khi đất nước đã hòa bình, non sông thống nhất “Ba lần tiễn con đi hai lần khóc thầm lặng lẽ/ Các anh không về mình mẹ lặng im”. Hình ảnh người mẹ lặng im trước bàn thờ nghi ngút khói hương đã trở thành một bản trường ca bi hùng. Lặng im, nhưng ánh mắt chất chứa muôn vàn thương nhớ. Lặng im, nhưng bóng dáng ấy đã hóa thành tượng đài.

Đất nước này lớn lên từ bao nỗi lặng im như thế, từ bao trái tim đã ngừng thở để cho Tổ quốc được hồi sinh. Những người mẹ Việt Nam Anh hùng ấy đã dệt nên tấm thảm đỏ của độc lập, tự do bằng chính máu thịt và nước mắt của mình. Để ngày hôm nay các em được hân hoan đến trường trong ngày khai giảng năm học mới. Khi những tà áo trắng tung bay trong gió thu, tiếng trống khai trường lại vang lên - âm vang vừa trang nghiêm, vừa rộn rã.

Có một sự trùng hợp thiêng liêng Ngày Quốc khánh 2/9 là ngày khai sinh đất nước Việt Nam độc lập, còn ngày khai giảng sau ba ngày là 5/9 - ngày khai mở trí tuệ của muôn triệu học trò. Một đất nước muốn phát triển đi lên, cần một nền độc lập vững bền và những thế hệ tri thức được mài dũa trưởng thành.

Tôi nhớ lại tuổi thơ mình, trong buổi sáng mùa thu trong lành năm ấy, tay run run cầm lá cờ đỏ sao vàng trong bộ quần áo đồng phục mới tinh, bước vào lớp học với niềm hân hoan xen chút bỡ ngỡ. Mùi hương hoa sữa đầu mùa hòa vào tiếng trống trường, thành dư âm ngọt ngào của ký ức. Mỗi mùa khai giảng, ta như thấy lại bóng dáng của một mùa thu năm nào - mùa thu lịch sử - khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới. “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Anh Đức

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.