Ca sĩ Ngọc Lan: Nghìn trùng con gió bay

Giọng hát Ngọc Lan được ví như giọng của loài chim họa mi, đẹp thanh khiết, trong trẻo, da diết, luôn ẩn chứa những nỗi niềm, như một tiếng thở dài của số phận của chị.

Ngay ở những tiết tấu vui tươi, tiếng hát Ngọc Lan vẫn phảng phất nét buồn mơ hồ, hoang hoải, man mác. Cộng với đôi mắt của Ngọc Lan lúc nào cũng buồn bã u sầu, giọng hát Ngọc Lan đem lại cho người nghe một cảm giác xao xuyến run rẩy...

Tinh khôi giọng hát Họa My

Ngay từ khi còn nhỏ, Lê Thanh Lan (tên khai sinh của ca sĩ sinh năm 1956 Ngọc Lan) đi hát thánh ca ở nhà thờ đã gây ấn tượng đặc biệt với bà con giáo dân ở Nha Trang. Một giọng hát trong vắt thánh thót như tiếng chim Họa My mỗi sớm mai.

Với sự quyến rũ đặc biệt, qua tiếng nói và giọng hát ngọt ngào cùng nhan sắc rực rỡ của tuổi mới lớn, Lê Thanh Lan đã được không ít chàng trai ngỏ lời. Một mối tình thơ mộng đã nảy sinh ở tuổi 17 khi Ngọc Lan yêu chân thành và say đắm một người bạn trai. Nhưng mọi ước mơ tan vỡ khi chàng trai bất ngờ bỏ đi. Cuộc tình nhanh chóng bị chôn vùi theo kỷ niệm.

Ca sỹ Ngọc Lan thuở ban đầu rực rỡ.
Ca sỹ Ngọc Lan thuở ban đầu rực rỡ.

Thất vọng và nỗi buồn ám ảnh tâm hồn non trẻ của Lê Thanh Lan. Từ đó giọng hát ngây thơ của Lê Thanh Lan đã ẩn chứa nỗi niềm mất mát và cả sự đắng cay của tình yêu. Bản tính trở nên trầm lắng, Maria Lê Thanh Lan dồn hết tâm trí qua những bài thánh ca, hát về những ước vọng của thân phận con người. 

Nhưng rồi mọi sự đổi thay khi Lê Thanh Lan theo gia đình định cư ở Nam California (Mỹ) vào năm 1980. Lê Thanh Lan bắt đầu cuộc sống mới. Cô vừa phụ giúp mẹ bán bánh hamburger vừa đi hát thêm ở một quán cà phê do ca sĩ Duy Quang giới thiệu. Ở quán cà phê đầu tiên, Thanh Lan chỉ được trả 35 USD trong ba đêm hát. Ai cũng chú ý cô gái lạ mới nhập cư này có giọng hát ngọt ngào và mê hoặc lòng người.

Tiếng lành đồn xa, ông chủ quán cà phê Ngọc Chánh ở khu phố khác sang nghe thăm dò. Ngay lập tức, ông gạ Thanh Lan sang hát với giá 250 USD một tuần và ký giao kèo luôn. Nhưng ông đã đổi tên cô thành nghệ danh Ngọc Lan, bởi Thanh Lan trùng tên với một ca sĩ và diễn viên điện ảnh nối tiếng từ trước đó.

Một năm sau, cái tên Ngọc Lan được đồn thổi đến tai những trung tâm ca nhạc lớn trên đất Mỹ. Họ bắt đầu tìm đến quán cà phê Ngọc Chánh. Người đầu tiên gặp Ngọc Lan là nhà thơ kiêm nhạc sĩ Nguyên Sa. Ông ngỡ ngàng với giọng hát thiên phú hết sức hồn nhiên của Ngọc Lan. Một giọng hát lạ, hiếm có với âm thanh trong vắt và óng ả như tơ lụa vậy. Ông đã khuyên Ngọc Lan hãy dẹp mọi việc gia đình, chuyển hẳn sang làm ca sĩ chuyên nghiệp. 

Quả nhiên một số trung tâm sản xuất băng đĩa đã tới ký hợp đồng với Ngọc Lan. Nhạc sĩ Từ Công Phụng nhận định giọng hát Ngọc Lan không hề phô diễn kỹ thuật nhưng sẽ đánh gục hàng triệu trái tim yêu nhạc tình ca.

Còn nhạc sĩ kiêm ca sĩ Trần Thiện Thanh vừa nghe xong chương trình của Ngọc Lan đã vui mừng nói giọng hát của cô sẽ mở ra một trường phái mới cho nền tân nhạc ở hải ngoại. Ông cho rằng với làn hơi rất mong manh sương khói thả hồn vào từng câu chữ của Ngọc Lan đã hình thành một phong cách rất riêng.

Chỉ ba năm sau, băng video Tiếng hát Ngọc Lan 1 (có tựa đề "Như anh đã yêu em"  - 1989) đã gây chấn động làng âm nhạc hải ngoại. Hai năm sau, hãng Mây Production lại phát hành tiếp video thứ hai "Mặt trời bên kia mùa hạ" (Tiếng hát Ngọc Lan 2-1992). Giới chuyên môn đánh giá cho đến nay, đây là hai video rất có giá trị về nghệ thuật.

Những câu hát bằng nước mắt

Sự thành công ngoài sức tưởng tượng đối với Ngọc Lan. Từ đó cô xuất hiện liên tục trên các sàn diễn và trung tâm ca nhạc lớn ở nhiều nước. Khán giả luôn luôn nhớ đến các bài hát hết sức ấn tượng của Ngọc Lan như: "Mưa trên biển vắng", "Hạnh phúc nơi nào", "Người yêu dấu"; hay đó là những bản tình ca "Cho người tình lỡ", "Nỗi sầu", "Tuổi thần tiên"; hoặc "Lại gần hôn em", "Tình nhớ"…

Đặc biệt, ca sĩ Ngọc Lan còn là một trong những ca sĩ hát tiếng Pháp cực chuẩn. Lối hát rõ lời thể hiện nội tâm man mác sầu tư của Ngọc Lan luôn ám ảnh lòng người. Cô có một lối hát như mơ, khác hẳn với những lớp ca sĩ chuyên hát nhạc Bolero trước đó.

Buổi trình diễn cuối cùng của ca sỹ Ngọc Lan năm 1998.
Buổi trình diễn cuối cùng của ca sỹ Ngọc Lan năm 1998.

Ngọc Lan hiện diện với một thanh sắc không màu mè và duyên dáng tựa như ánh nắng ban mai. Cô hát không hề phô trương kỹ thuật luyến láy hoặc rung hơi khoe giọng mà hát như buông từng lời tâm tình. Hiếm có ca sĩ nào hát tự nhiên như Ngọc Lan. Giọng hát của cô mềm ướt ngọt như rót mật vào tai. Giới chuyên môn đánh giá Ngọc Lan đã khoác lên mình một tấm áo mới cho nền tân nhạc với lối hát hướng nội tự nhiên như cuộc đời.

Hơn nữa, nói đến Ngọc Lan là nói đến "đặc sản" riêng trong giọng hát đó là nét bâng khuâng buồn bã. Âm sắc buồn cố hữu ấy đã làm nên thương hiệu Ngọc Lan và cô rất thành công ở những bản tình ca. Nhiều người đã từng khẳng định khó ai vượt được Ngọc Lan khi hát những bài "Mưa trên biển vắng", "Tuyết rơi", "Mùa hè năm ấy"… Đó là những nỗi buồn thánh thiện tinh khôi chứ không để lại cảm giác sầu não thê lương.

Nhưng thật trớ trêu cho một nhan sắc kỳ tài. Một căn bệnh âm thầm ấp ủ đã hủy hoại người con gái tài sắc. Một khối u trong não mà Ngọc Lan không hề biết. Đôi mắt Ngọc Lan mờ dần. Trong nhiều đêm diễn, Ngọc Lan phải có người trợ giúp dẫn ra sân khấu. Nét đượm buồn trên gương mặt xinh đẹp Ngọc Lan càng u uẩn hơn. Cô gắng gỏi hát và trao gửi tâm hồn mình cho khán giả. Hàng trăm ca khúc đã đi vào lòng người với nỗi buồn sa mạc Ngọc Lan.

Có lần Ngọc Lan hát trong nỗi đau dội lên trong óc và quỵ xuống dưới những câu nhạc cuối cùng. Cô muốn tận hiến cho người nghe. Từ đó Ngọc Lan đã phải rời sân khấu vì đôi mắt đã bị lòa cùng nỗi đau thể xác (1993).

Tuy vậy ca sĩ Ngọc Lan đâu có cam chịu số phận nghiệt ngã. Cô gắng chữa bệnh và cùng chồng mới cưới (nhạc sĩ Mai Đăng Khoa) tập luyện tiếp tục biểu diễn. Năm 1994 rồi tới 1996 và 1998, Ngọc Lan vẫn trở lại sân khấu với hình ảnh nữ hoàng tình ca. Hình ảnh cuối cùng của Ngọc Lan được ghi lại trong video "Khóc cho một dòng sông" (Đức Huy) như một sự chia tay tiếc nuối. Căn bệnh quái ác đã cướp đi niềm say mê âm nhạc của Ngọc Lan.

Ba năm sau, nữ hoàng tình ca đã ra đi, để lại 800 ca khúc và 40 album ca nhạc mà người nghe yêu mến. Khán giả luôn nhớ đến hình ảnh Ngọc Lan trình diễn, với hàng chục ngàn người nghe trong đêm ở Sydney và Melbourne (Úc). Hàng trăm khán giả không có vé đã đứng bên ngoài sân khấu ngóng chờ nữ hoàng xinh đẹp để xin chữ ký. Ít ca sĩ nào được khán giả mến mộ như Ngọc Lan.

Với bản tính nhút nhát, khiêm tốn cùng những giọt nước mắt rơi trong từng câu hát, Ngọc Lan đã neo vào trái tim người nghe những giai điệu khắc khoải khó quên.

Hoài cảm

Sau khi Ngọc Lan mất (2001), liên tục 18 năm qua những bài hát của Ngọc Lan vẫn được phát hành và được khán giả yêu mến. Cô là một hiện tượng với sự nghiệp ở đỉnh cao và được coi là nữ hoàng nhạc tình buồn ở hải ngoại. Ngọc Lan ra đi đúng vào thời điểm sung sức và thăng hoa nhất trong sự nghiệp (55 tuổi).

Có không ít nhạc sĩ đã sáng tác ca khúc tưởng nhớ Ngọc Lan. Trong số đó có những nhạc sĩ nổi tiếng như Nhật Ngân với "Tiếng hát mong manh"; nhạc sĩ Trần Thịnh với "Gãy cánh thiên hương"; hoặc nhạc sĩ Trần Thiện Thanh đã viết bài "Huyền thoại Ngọc Lan"… Đây cũng là trường hợp hiếm có. Một ca sĩ mất đi đã được bạn bè đồng nghiệp tôn vinh như một tượng đài. Đó chỉ có thể là Ngọc Lan.

Đặc biệt, nhạc sĩ Anh Bằng đã thương xót cho người đẹp tài hoa bạc mệnh qua ca khúc "Vĩnh biệt một loài hoa". Ông đã miêu tả Ngọc Lan rất sinh động với cảm xúc chân thực: "Người con gái ấy mang tên một loài hoa. Mắt biếc suối trong, mi cong ngọc ngà. Loài hoa yêu ấy bây giờ đã xa, bây giờ đã xa… Ôi tiếng kinh cầu hồn như tiếng ai ca thật buồn…".

Còn đâu đó trong một quán cà phê nơi ngõ phố vẫn văng vẳng giọng hát Ngọc Lan thánh thót qua bản nhạc bâng khuâng: "Ngày ra đi với gió/ Ta nghe tình đổi mùa/ Rừng đông rơi chiếc lá/ Ta cười với âm u/ Trên quê hương còn lại/ Ta đi qua nửa đời/ Chưa thấy được ngày vui/ Đường trần rồi khăn gói/ Mai kia chào cuộc đời/ Nghìn trùng con gió bay" (Những con mắt trần gian - Trịnh Công Sơn).

Bội Kỳ

Các tin khác

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

Gần đây, nhiều hoạt động lan tỏa và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, di sản mang đậm sắc màu dân tộc như vẻ đẹp của tranh Đông Hồ đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ...

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ CAND với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.