Theo Reuters, thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah chính thức có hiệu lực từ ngày 19/6. Một quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ rằng thỏa thuận này là kết quả từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nhà đàm phán Mỹ và Qatar, với sự hỗ trợ gián tiếp từ phía Iran, ngay sau một cuộc đấu súng căng thẳng giữa các bên.
Trả lời phỏng vấn trên đài NBC News, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận đã đích thân liên lạc với phía Israel và yêu cầu họ chấp thuận ngừng bắn. “Đôi khi bạn chỉ cần bình tĩnh lại và sử dụng lý trí của mình”, một phóng viên của NBC dẫn lại lời của ông Trump trên mạng xã hội X. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ từ chối tiết lộ cụ thể liệu ông có trực tiếp điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hay không.
Cú "quay xe" ngoạn mục
Trên thực địa, thỏa thuận ngừng bắn đã phải trải qua những giờ phút thử thách đầy cam go trước khi thực sự khiến tiếng súng im bặt. Nguồn tin an ninh từ Lebanon cho biết Israel đã tiến hành hàng chục cuộc không kích ngay trong giờ đầu tiên khi lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực. Rất may mắn, sau đó không có thêm bất kỳ cuộc tấn công nào được ghi nhận.
Thương vong từ đợt leo thang ngắn nhưng khốc liệt này là một con số đáng buồn. Bộ Y tế Lebanon báo cáo rằng các cuộc không kích của Israel từ sau nửa đêm rạng sáng 19/6 đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 47 người và làm 97 người khác bị thương. Trong khi đó, quân đội Israel xác nhận 4 binh sĩ của họ đã thiệt mạng trong một sự cố tại Lebanon, dù không cung cấp thêm chi tiết cụ thể.
Bạo lực leo thang tại Lebanon không chỉ là một cuộc xung đột cục bộ mà còn là rào cản lớn đối với các cuộc đàm phán quy mô lớn hơn giữa Mỹ và Iran. Ngừng chiến tại Lebanon là một trong những điều kiện tiên quyết mang tính sống còn để bản hiệp định quy mô lớn hơn giữa Washington và Tehran có thể được thực thi.
Do những diễn biến căng thẳng tại Lebanon, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã phải hủy bỏ kế hoạch tham dự các cuộc đàm phán quan trọng với Iran. Việc ông Vance vắng mặt đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về số phận của các cuộc thương lượng mang tính quyết định nhằm mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, khoảng trống ngoại giao nhanh chóng được lấp đầy. Theo nguồn tin từ Axios, Đặc phái viên của Tổng thống Trump, ông Steve Witkoff đang trên đường tới Thụy Sĩ, chính thức khởi động vòng đàm phán đầu tiên với Iran về một thỏa thuận hạt nhân tiềm năng.
Công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán mang tính kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng trên vùng núi Buergenstock của Thụy Sĩ đã đạt được nhiều bước tiến đáng kể trước khi Nhà Trắng thông báo về sự vắng mặt của ông Vance. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các cuộc đàm phán chính thức đã được tạm hoãn, nhưng Thụy Sĩ vẫn luôn sẵn sàng đóng vai trò trung gian hỗ trợ, và các công việc chuẩn bị liên quan vẫn đang được tiếp tục một cách khẩn trương.
Trọng tâm của những nỗ lực ngoại giao hiện tại xoay quanh một Biên bản ghi nhớ (MoU) vừa được ký kết trong tuần này giữa Tổng thống Iran và Tổng thống Mỹ. Bản thỏa thuận tạm thời này tạo ra một khung thời gian 60 ngày quý giá để các bên tiến tới thỏa thuận lâu dài, hoặc ít nhất là gia hạn thỏa thuận tạm thời. Mặc dù vậy, những vấn đề gai góc nhất, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran và các bất đồng sâu sắc khác, đã tạm thời được gác lại để thảo luận sau.
Khung thỏa thuận tạm thời này yêu cầu Mỹ, Iran và tất cả các đồng minh của họ phải tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả chiến trường Lebanon.
Trong một diễn biến phản ánh tính chất mong manh của thỏa thuận, Israel – quốc gia không được mời tham gia vào các vòng đàm phán này – tuyên bố họ không phải là một bên của thỏa thuận và không bị ràng buộc bởi nó. Ngược lại, Ngoại trưởng Iran, ông Abbas Araqchi, trong một cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan, đã nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho bất kỳ sự vi phạm cam kết nào theo thỏa thuận, bao gồm cả việc đảm bảo chấm dứt giao tranh tại Lebanon.
Tia hy vọng chấm dứt vòng xoáy xung đột
Lebanon đã bị cuốn sâu vào vòng xoáy của cuộc chiến tranh khu vực khi lực lượng Hezbollah nổ súng vào Israel vào ngày 2/3 vừa qua. Hành động này đã châm ngòi cho chiến dịch tấn công đáp trả và cuộc tiến quân vào miền nam Lebanon từ phía quân đội Israel.
Phản ứng trước tình hình hiện tại, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công mới nhất của Israel. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo này vẫn giữ vững lập trường lạc quan khi tuyên bố rằng những diễn biến leo thang sẽ không thể cản trở nỗ lực hướng tới một lệnh ngừng bắn toàn diện.
Về phía Washington, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Ngoại trưởng Marco Rubio đã có cuộc điện đàm trực tiếp với Tổng thống Aoun. Trong cuộc trò chuyện, ông Rubio tái khẳng định lập trường của Mỹ về sự cần thiết phải tước vũ khí của lực lượng Hezbollah, đồng thời nhấn mạnh sự ủng hộ của Mỹ đối với một nhà nước Lebanon “hoàn toàn có chủ quyền”.
Một tia sáng tích cực cho tiến trình hòa bình là việc hai bên đã thảo luận về việc tổ chức vòng đàm phán tiếp theo giữa Israel và Lebanon. Theo kế hoạch dự kiến, các cuộc đàm phán này sẽ diễn ra tại thủ đô Washington D.C. từ ngày 23 đến ngày 25/6 tới đây. Phủ Tổng thống Lebanon khẳng định rõ ràng rằng một lệnh ngừng bắn toàn diện và bền vững chính là trụ cột nền tảng bắt buộc để các cuộc đàm phán này có thể diễn ra thành công.
Cuộc chiến giữa liên minh Mỹ - Israel với Iran, bắt đầu từ cuối tháng 2/2026, đã để lại những hậu quả tàn khốc. Cuộc chiến này đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 7.000 người, chủ yếu tại Iran và Lebanon. Sự bất ổn ở khu vực giàu dầu mỏ này đã đẩy giá năng lượng tăng vọt, châm ngòi cho lạm phát trên quy mô toàn cầu.
Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn tại Lebanon và những tín hiệu tích cực từ thỏa thuận Mỹ - Iran đã lập tức “hạ nhiệt” thị trường. Giá dầu thô Brent dù có nhích nhẹ trong ngày 19/6, nhưng tính chung cả tuần đã ghi nhận mức giảm khoảng 8%. Tính đến đầu giờ chiều 20/6, giá dầu Brent ở mức 78 USD/thùng. Đáng chú ý nhất, hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz đã bắt đầu nhộn nhịp trở lại sau khi thỏa thuận tạm thời được ký kết.
Biên bản ghi nhớ mang lại cho Iran những lợi thế to lớn về mặt kinh tế. Các biện pháp này bao gồm việc nới lỏng lệnh trừng phạt, giải tỏa các tài sản bị đóng băng trị giá hàng chục tỷ USD, và ngay lập tức cấp cho Iran quyền miễn trừ từ Mỹ để quốc gia này có thể tiếp tục xuất khẩu dầu mỏ. Hơn thế nữa, thỏa thuận còn bao gồm một quỹ tái thiết khổng lồ trị giá 300 tỷ USD dành cho Iran cùng hàng loạt các ưu đãi tài chính khác.
Những nhượng bộ tài chính đáng kể dành cho Tehran đã vấp phải sự chỉ trích dữ dội tại Washington. Nhiều đồng minh của Tổng thống Trump thuộc đảng Cộng hòa tại Quốc hội đã đặt câu hỏi gay gắt rằng liệu ông có đang nhượng bộ quá nhiều chỉ để kết thúc một cuộc chiến vốn không được lòng phần lớn công chúng Mỹ, nhất là khi cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 đang đến gần.
Thế giới hiện đang nín thở theo dõi từng diễn biến tại Trung Đông. Dù chỉ là một điểm dừng chân 60 ngày trên một hành trình dài đầy trắc trở, lệnh ngừng bắn tại Lebanon và các nỗ lực ngoại giao con thoi ở Thụy Sĩ đang thắp lên niềm hy vọng mong manh về một lối thoát cho cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất khu vực trong nhiều năm qua.
