Trung Đông: Khi chiến thắng là một cái bẫy sinh tồn

Nghịch lý này không xuất phát từ thiện chí nhân nhượng mà từ những tính toán địa chính trị thực dụng và lạnh lùng nhất.

Quên đi câu chuyện “ai khai hỏa trước”, bài toán thực sự tại Trung Đông lúc này là: Đánh đến đâu thì phải dừng? Mỹ, Israel và Cộng hòa Hồi giáo Iran đang lún sâu vào một 'vũ điệu bên bờ vực' đầy nghịch lý: tấn công trong sự ghìm nhịp, tung đòn đủ mạnh để răn đe nhưng tuyệt đối né tránh một chiến thắng trọn vẹn. Bởi tại bàn cờ này, một thắng lợi tuyệt đối không còn là vinh quang, mà chính là kíp nổ cho một cuộc phản ứng dây chuyền thiêu rụi mọi sự kiểm soát. Nghịch lý này không xuất phát từ thiện chí nhân nhượng, mà từ những tính toán địa chính trị thực dụng và lạnh lùng nhất.

Khi chiến thắng là một cái bẫy sinh tồn -0
Hiện trường một cuộc tấn công nhằm vào đồn cảnh sát tại Tehran, Iran. Ảnh: Reuters

Đối với Mỹ, cái bóng của sự sa lầy luôn thường trực trong mọi quyết sách. Họ hiểu rõ rằng Iran không phải là một bóng ma quá khứ như Iraq hay Afghanistan để có thể dễ dàng giải quyết bằng một chiến dịch quân sự truyền thống.

Một đòn đánh hủy diệt vào Tehran sẽ ngay lập tức kích hoạt một “phản ứng dây chuyền” tàn khốc khắp vùng Vịnh. Khi đó, các căn cứ quân sự của Mỹ tại khu vực sẽ biến thành bia đỡ đạn trực tiếp, và eo biển Hormuz – yết hầu năng lượng của toàn cầu – sẽ bị bóp nghẹt. Đối với Mỹ lúc này, răn đe là sự lựa chọn khôn ngoan duy nhất, còn chiến thắng trọn vẹn chỉ là một sự xa xỉ đầy rủi ro mà họ không thể đánh đổi bằng sự ổn định của hệ thống kinh tế thế giới.

Ở phía bên kia, Israel đang chơi một ván bài ngửa với thời gian. Dù sở hữu công nghệ quốc phòng hàng đầu thế giới, nhưng thực tế nghiệt ngã cho thấy không một “vòm sắt” nào có thể đứng vững vĩnh viễn trước những cơn mưa tên lửa dồn dập từ mạng lưới ủy nhiệm dày đặc của Iran. Israel hiểu rằng chiến thắng tuyệt đối trước Iran là một kịch bản không tưởng, trừ khi họ sẵn sàng nhìn thấy nền kinh tế và cấu trúc xã hội của mình bị nghiền nát trong một cuộc chiến tổng lực tiêu hao. Sự mong manh của “bức tường thép” buộc Israel phải chọn con đường kiềm chế trong sự giận dữ, chấp nhận một trạng thái bất an kéo dài thay vì một cuộc đối đầu xóa sổ.

Về phía Cộng hòa Hồi giáo Iran, họ đang trình diễn một thứ nghệ thuật chính trị nguy hiểm: leo thang trong bóng tối. Iran không tìm kiếm sự hủy diệt đơn thuần, họ tìm kiếm sự tôn trọng thông qua nỗi sợ hãi. Chiến lược của Tehran giống như một lưỡi dao sắc bén: đủ để khiến đối phương đau đớn và phải dè chừng, nhưng tuyệt đối không đủ để kích hoạt một cuộc tổng tấn công xóa sổ từ liên minh phương Tây. Trong tư duy của những nhà chiến lược tại Tehran, một chiến thắng quá lớn, quá rầm rộ, đôi khi lại chính là bản án tử hình cho sự tồn vong của chế độ. Họ thà chọn một cuộc đối đầu âm ỉ còn hơn là một vinh quang ngắn ngủi dẫn đến sự sụp đổ.

Trong kỷ nguyên hạt nhân và tên lửa hành trình, khái niệm chiến thắng đã bị biến dạng hoàn toàn. Các bên không còn tìm cách tiêu diệt đối phương theo lối mòn truyền thống; thay vào đó, họ tìm cách sống sót cạnh nhau trong một trạng thái hận thù ổn định. Bi kịch nằm ở chỗ: chỉ cần một sai số nhỏ trong phép tính răn đe, một bước đi sai lầm trong sự kiêu hãnh, cả khu vực sẽ rơi vào vực thẳm mà không một bên nào kịp hãm phanh. Khi chiến thắng trở thành một cái bẫy, thì sự kiềm chế – dù đau đớn – lại chính là vũ khí tối thượng cuối cùng.

Khổng Hà

Các tin khác

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.

Tìm lời giải cho khoảng trống thực thi tại COP17

Tìm lời giải cho khoảng trống thực thi tại COP17

Hội nghị lần thứ 17 các bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (COP17) tại Yerevan, Armenia, mở ra cuộc rà soát toàn cầu đầu tiên về tiến độ thực hiện Khung đa dạng sinh học Côn Minh – Montreal. Khi thời hạn năm 2030 đang đến gần, hội nghị được kỳ vọng sẽ thúc đẩy những giải pháp thiết thực để đưa các cam kết vào cuộc sống.