Bất ổn leo thang tại Kazakhstan

Kazakhstan đang trải qua tình trạng hỗn loạn tồi tệ nhất trong vòng 3 thập kỷ qua khi người biểu tình tràn xuống phố, đụng độ với cảnh sát và phóng hỏa nhiều tòa nhà chính quyền, khiến các nước láng giềng và trên thế giới quan ngại.

Nằm ở khu vực Trung Á, Kazakhstan là một đất nước rộng lớn và giàu tài nguyên, từ dầu mỏ, khí đốt đến uranium hay kim loại quý. Điều kiện tự nhiên ưu đãi đã "nuôi sống" tầng lớp trung lưu và cả một bộ phận các ông trùm siêu giàu của nước này. Tuy nhiên, Kazakhstan vẫn đối mặt với nhiều vấn đề kinh tế, tài chính. Mức lương trung bình của người dân trên toàn quốc chưa đến 600 USD/tháng, hệ thống ngân hàng khủng hoảng sâu do nợ xấu cũng như nạn tham nhũng vặt tràn lan, theo AP. 

2.jpg -0
Người biểu tình đứng bên ngoài Văn phòng Thị trưởng Almaty đang bốc cháy dữ dội ngày 5/1.Ảnh: Reuters.

Làn sóng biểu tình tại nước này khởi phát từ tình trạng giá nhiên liệu tăng đột biến tại một thị trấn vùng xa ở phía Tây đất nước có tên Zhanaozen. Sự tức giận của dư luận tại đây xuất phát từ việc mặc dù là khu vực giàu có về tài nguyên, tuy nhiên, người dân lại không được hưởng lợi công bằng từ sự ưu đãi của thiên nhiên. Đáng chú ý, với việc Chính phủ Kazakhstan chấm dứt chính sách trợ giá khí hóa lỏng (LPG), một nhiên liệu carbon thấp mà nhiều người Kazakhstan sử dụng cho ôtô thay xăng, giá của loại nhiên liệu này tăng gấp đôi hôm 1/1. Từ năm 2019, chính phủ nước này dần giảm trợ cấp cho LPG, với mục đích để thị trường tự điều tiết giá nhiên liệu này. Sự kiên nhẫn bị cơn tức giận thế chỗ. Cư dân ở nhiều thành phố lân cận cũng nhanh chóng tham gia vào các cuộc biểu tình, và chỉ trong vài ngày ngắn ngủi đầu năm 2022, làn sóng biểu tình lan ra khắp đất nước.

Phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước ngày 5/1, Tổng thống Kazakhstan Kassym Jomart Tokaiev cáo buộc các phần tử khủng bố được đào tạo ở nước ngoài đứng đằng sau tình trạng hỗn loạn. Trước đó, Tổng thống Kazakhstan đã thông báo giải tán chính phủ nhằm xoa dịu tình hình, đồng thời triển khai một loạt biện pháp bình ổn tình hình kinh tế xã hội, bao gồm ban hành quy định về giá nhiên liệu kéo dài trong 180 ngày, cấm tăng một số loại thuế và trợ cấp tiền thuê nhà cho một số đối tượng dễ bị tổn thương. Ông Tokaiev nhấn mạnh, chính quyền sẽ làm mọi điều có thể để bảo vệ lợi ích của người dân: "Tôi một lần nữa yêu cầu tất cả người dân Kazakhstan thể hiện sự lý trí trước những hành động khiêu khích cả từ bên trong lẫn bên ngoài đất nước, cũng như không tham gia các hành động vô pháp luật. Những lời kêu gọi tấn công chính phủ và các tòa nhà công quyền là hoàn toàn bất hợp pháp. Đây là một tội ác có thể bị trừng phạt. Chính ta cần sự tin tưởng và đối thoại hơn là xung đột".

Ngoài ra, ông Kassym-Jomart Tokayev kêu gọi người đứng đầu các nước thuộc Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), một liên minh quân sự gồm 6 nước Nga, Belarus, Kazakhstan, Tajikistan, Armenia và Kyrgyzstan, hỗ trợ Kazakhstan vượt qua "mối đe dọa khủng bố này". Đáp lại lời kêu gọi của Tổng thống Kazakhstan, Thủ tướng Nikol Pashinyan của Armenia, nước chủ tịch luân phiên của CSTO, cho biết liên minh đã thống nhất về việc triển khai lực lượng gìn giữ hoà bình đến Kazakhstan "trong một thời gian nhất định". 

Đến ngày 6/1, tình hình vẫn chưa có dấu hiệu "giảm nhiệt". Bất chấp sự xuất hiện của lực lượng chức năng, rất đông người biểu tình vẫn tụ tập tại quảng trường tại Almaty, thành phố lớn nhất của Kazakhstan. Người phát ngôn Cảnh sát Kazakhstan, Saltanet Azirbek, cho biết cảnh sát nước này đã "vô hiệu hóa" hàng chục thành phần biểu tình quá khích cố gắng xâm phạm các tòa nhà chính phủ, theo Al Jazeera. Thậm chí, một số "đối tượng cực đoan" còn tấn công vào Sở Cảnh sát Almaty. Trước đó, nhiều người biểu tình đã đổ bộ và phóng hỏa tại Dinh Tổng thống và Văn phòng Thị trưởng Almaty, một nhóm người khác cũng xâm phạm sân bay của thành phố này khiến nhiều chuyến bay bị hủy. Bộ Nội vụ Kazakhstan ngày 6/1 thông báo ít nhất 8 sĩ quan cảnh sát và binh sĩ vệ binh quốc gia đã thiệt mạng, cùng với đó là hơn 300 người bị thương trong các cuộc biểu tình. Trong khi đó, hãng thông tấn TASS của Nga trích dẫn nguồn tin từ Bộ Y tế Kazakhstan đưa ra con số hơn 1.000 người bị thương trong các cuộc biểu tình, hơn 400 người phải nhập viện. 

Tình trạng bất ổn ở Kazakhstan khiến một số nước láng giềng và quốc tế "đứng ngồi không yên". Liên hợp quốc bày tỏ lo ngại về tình hình bất ổn leo thang tại Kazakhstan, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế. Ông Stephane Dujarric, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh: "Liên hợp quốc đang theo dõi sát tình hình ở Kazakhstan. Điều rất quan trọng là tất cả các bên cần thể hiện sự kiềm chế và thúc đẩy đối thoại nhằm giải quyết mọi vấn đề". 

Chính phủ Nga ngày 5/1 cũng kêu gọi khôi phục ổn định tại Kazakhstan, đồng thời khẳng định, Nga ủng hộ một giải pháp hòa bình cho tất cả các vấn đề trong khuôn khổ luật pháp và hiến pháp cũng như thông qua đối thoại, chứ không phải thông qua bạo loạn đường phố và vi phạm pháp luật. Theo các chuyên gia, Nga luôn xem Kazakhstan là một đồng minh quan trọng và là một phần trong phạm vi ảnh hưởng của quốc gia này tại Trung Á. Bởi vậy, Điện Kremlin có thể coi phong trào biểu tình là một thách thức với chế độ thân thiện ở quốc gia láng giềng. Bộ Ngoại giao Kyrgyztan cùng ngày cho rằng bạo lực đang diễn ra ở Kazakhstan không những không giải quyết được các vấn đề cấp bách của người dân mà còn khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn. Kyrgyztan sẵn sàng cung cấp "sự hỗ trợ toàn diện" cho Kazakhstan nếu cần thiết.

Tiến Dũng

Các tin khác

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.

Tìm lời giải cho khoảng trống thực thi tại COP17

Tìm lời giải cho khoảng trống thực thi tại COP17

Hội nghị lần thứ 17 các bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (COP17) tại Yerevan, Armenia, mở ra cuộc rà soát toàn cầu đầu tiên về tiến độ thực hiện Khung đa dạng sinh học Côn Minh – Montreal. Khi thời hạn năm 2030 đang đến gần, hội nghị được kỳ vọng sẽ thúc đẩy những giải pháp thiết thực để đưa các cam kết vào cuộc sống.