Ấn tượng từ triển lãm thơ: “Còn hôm nay ta còn mãi mãi”

"Còn hôm nay ta còn mãi mãi" được coi là triển lãm chuyên nghiệp đầu tiên dành cho thơ ở Việt Nam. Không chỉ công chúng, mà chính những người làm thơ cũng rất bất ngờ và xúc động khi họ có được một không gian nghệ thuật đúng nghĩa để thơ "bay lên"...

Lâu nay, thơ nếu có được triển lãm thì chỉ một vài dịp ở ngày thơ Việt Nam hoặc lễ hội văn hóa đọc. Không gian triển lãm vẫn theo lối cũ. Nghĩa là thơ được in trên khung giấy và cứ thế xếp hàng lần lượt ở không gian trưng bày. Người đọc sẽ thấy khá nhàm chán, đơn điệu. Vậy nhưng không gian nhàm chán, đơn điệu ấy cũng hiếm gặp trong thường nhật. So với triển lãm tranh, triển lãm ảnh… thì triển lãm thơ có gì đó xa lạ. Thế nên khi triển lãm thơ với hình thái sắp đặt, đa phương tiện "Còn hôm nay ta còn mãi mãi" mới "nhá hàng", rất nhiều độc giả nôn nao, háo hức tự hỏi: không gian đẫm chất thơ sẽ như thế nào? Ngày 4-6 vừa qua, tại studio quận 3, TP Hồ Chí Minh, họ đã có câu trả lời.

1 nha tho.jpeg -0
Từ trái qua: Rapper Táo, các nhà thơ: Nam Thi, Vi Thùy Linh, Nguyễn Phong Việt, Ngô Thị Hạnh tại triển lãm.

Triển lãm quy tụ bốn gương mặt nổi tiếng của dòng chảy thơ đương đại gồm Vi Thùy Linh, Ngô Thị Hạnh, Nguyễn Phong Việt, Nam Thi. Riêng rapper Táo là điểm nhấn đặc biệt của chương trình khi những bản rap của anh đều thấm đẫm chất thơ. Mỗi nhà thơ mang đến triển lãm một tác phẩm tiêu biểu, đại diện cho cá tính của mình. Nếu Ngô Thị Hạnh mang đến "Khoảnh khắc vĩnh cửu" thì Nguyễn Phong Việt là không gian giàu hoài niệm với "Cảm ơn một hơi thở". Nam Thi có "Huy hoàng", còn Táo là "Nhộng".

Thông điệp chính của triển lãm nằm ở bài thơ "Châu thổ giấc mơ" của Vi Thùy Linh. Đây là tác phẩm mới nhất chị sáng tác dành cho cuộc tái ngộ khán giả phương Nam ở triển lãm lần này. Có thể coi đó như một trường ca về tình yêu, nỗi giằng xé, đau xót khôn nguôi mà tác giả dành cho TP Hồ Chí Minh khi chứng kiến nỗi mất mát của thành phố giữa những ngày đại dịch COVID hoành hành: "(…) Sài Gòn đau thương, Sài Gòn mất ngủ/ Cả nước chung tay, cả nước hướng về/ Năm 2021 bão táp không ngờ, đã qua rồi/ Ai đoán biết hết bi kịch đại dịch kéo dài/ Thành phố tiên phong cả khi đương đầu mất mát, chia lìa, đau khổ (…)/ Được thức dậy mỗi ngày, hít thở an bình dưới mặt trời là may mắn/ Còn hôm nay ta còn mãi mãi…".

Khác với các triển lãm thơ thông thường, để làm nổi bật tinh thần của mỗi bài thơ và thông điệp "trân trọng những khoảnh khắc của hiện tại và sống trọn vẹn mỗi ngày", ekip phụ trách nội dung đã sử dụng nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật thị giác cùng các loại hình nghệ thuật đa phương tiện cho mỗi không gian tác phẩm. 

Không gian studio rộng 600 mét vuông được các nghệ sĩ sắp đặt, đồ họa 3D và ánh sáng biến hóa thành không gian của giấc mơ thơ với những vần thơ treo cao, bay bổng trên nền trời đêm. Đó là ánh trăng rọi chiếu mặt nước ở khu vực thơ Nam Thi, lóng lánh những vần thơ nghiêng mình trong ánh ngà, trên bờ lau trắng: "Khi bốn bề trăng soi tráng lệ/ Trăng cúi đầu tụng một cành hoa/ Khi bốn bề thấm đẫm phôi pha/ Tôn mong manh thành niềm tha thiết nhất/ Xin nhìn nghiêng cho thời gian lật ngược/ Thấy không gian không phân biệt cao sâu/ Ngọn ở đâu và đáy ở đâu?/ Ở một giây trong vị trà sau cuối/ Ở một giây quên mất mình bao tuổi/ Và trăng lên ngút ngàn buổi tàn hoa…".

Đó là những chiếc tivi, catset cũ kỹ thập niên 90 chậm rãi hiện lên dòng thơ Nguyễn Phong Việt; là phù sa bồi đắp bờ bãi phương Nam với những chiếc nệm êm để người đọc thưởng lãm "Châu thổ giấc mơ" của Vi Thùy Linh… Đó là chiếc kén, là hàng rào gỗ kìm chân để người ta hiểu nỗi niềm Táo ký thác trong "Nhộng": "Và tôi biết được bình minh là lúc ngày bắt đầu/ Ánh nắng xuyên qua cửa sổ đã bị chấn song sắt cắt sâu/ Có khi nó lại chỉ trôi qua như cái cách mà nó đã đi mất/ Sống với những cơn ác mộng, có khi giả và khi thật/ Là dị tật của loài người/ … Chiếc lá cuối cùng lại lâu rơi/ Nụ cười ơi chờ tao với/ Mày là thứ cuối cùng tao muốn trước khi chạm đất, tay tao với…".

2 khong gian tao va ngo thi hanh.jpg -0
Không gian triển lãm của nhà thơ Ngô Thị Hạnh và rapper Táo.

Ngoài không gian triển lãm, các nhà thơ còn giao lưu với độc giả và trình diễn thơ với âm nhạc và ánh sáng. Nhạc sĩ Châu Đăng Khoa, nghệ sĩ violin Tăng Thành Nam… cùng góp mặt trong các phần trình diễn của mỗi nhà thơ để nâng thơ bay cao, chạm vào cảm xúc của khán giả. Đến với triển lãm, công chúng có thể đứng đọc, ngồi đọc, thậm chí nằm đọc. Sự thú vị của không gian thơ đặc biệt đã thu hút hơn 2.000 lượt khán giả đến tham quan và thưởng thức.

Làm nên bữa tiệc thơ đa giác quan này có sự đóng góp rất lớn của Nam Thi. Bên cạnh vai trò là một nhà thơ tham gia triển lãm, Nam Thi còn đóng vai trò giám tuyển nội dung cho chương trình. Anh chia sẻ:  "Tôi luôn tự hỏi: Tại sao âm nhạc, hội họa hay nghệ thuật thị giác nói chung có thể đi vào rất nhiều hình thái khác nhau mà ngôn ngữ, thi ca lại không làm được điều đó? Rõ ràng thi ca thừa sức làm được điều đó vì chất thơ xuất hiện trong tất cả các môn nghệ thuật. Thế nên tôi quyết định làm không gian triển lãm giúp mọi người vừa đọc được, vừa ngắm được, nghe được, sờ được.... Chúng ta không còn đọc thơ trên mặt giấy nữa mà chúng ta đón nhận thơ bằng tất cả các giác quan và thưởng thức nó một cách trọn vẹn. Đó là cách để dòng chảy thơ được chuyển động không ngừng".

Chứng kiến sự đón nhận nồng nhiệt của khán giả, các nhà thơ rất xúc động. Nhà thơ Nguyễn Phong Việt thừa nhận đây là lần đầu tiên thơ mình được xuất hiện ở một không gian sắp đặt giàu chất nghệ thuật đến vậy. Riêng nhà thơ Vi Thùy Linh thì vô cùng ấn tượng với những vần thơ được ban tổ chức treo trên cao. "Tôi coi thơ không phải là một cuộc chơi mà là một lý tưởng sống để lao động tiếng Việt, để khuếch tán vẻ đẹp tiếng Việt. Sự thượng tầng nghệ thuật của thơ đã được triển lãm tôn vinh bằng cách treo cao. Điều đó buộc người đọc phải ngước lên thơ. Cái ngước lên về mặt cơ học vật lý này giống như chúng ta đến nhà thờ và ngước lên thánh đường. Đó là điều thiêng liêng, trân trọng" - chị đánh giá.

Triển lãm "Còn hôm nay ta còn mãi mãi" không chỉ tôn vinh thơ mà quan trọng hơn đã mở ra một hướng tiếp cận mới của thơ đến độc giả. Nhà thơ nào cũng ao ước tổ chức một cuộc triển lãm chuyên nghiệp như thế. Nhưng "cơm áo không đùa với khách thơ". Nam Thi thú thật: "Nếu không có công ty Sun Life đứng ra tổ chức cho các nhà thơ, chẳng biết đến bao giờ chúng tôi mới có được một không gian thơ hoành tráng, đỉnh cao như thế này. Bản thân chúng tôi đều rất hạnh phúc khi chứng kiến không gian đậm chất nghệ thuật dành cho riêng mình. Ngày trước, văn chương chữ nghĩa thường đặt ở ngôi cao. Còn với thời đại Internet và sống nhanh như hiện nay, thi ca đang tạm lùi về phía sau. Nhưng tôi tin vị thế và vai trò của thơ trong đời sống chưa bao giờ mất đi. Công chúng yêu thơ vẫn còn đó. Chỉ là cách chúng ta tiếp cận với họ thế nào".

Đồng quan điểm, nhà thơ Vi Thùy Linh cho rằng, ngày nay thi ca không phải là một cuộc đọc tuyến tính với cái cách người ta gọi là gối đầu giường. Thi ca cũng không phải là cuộc loan báo như thằng mõ loan tin trong làng. Trong thời đại công nghiệp 4.0, thi ca cần phải được khuếch tán, lan tỏa bằng các phương tiện thông tin hiệu quả và nhanh nhạy. Do đó độc giả có quyền đòi hỏi sự đổi mới, sự chuyển động của các thi sĩ trong việc tích hợp các ngôn ngữ nghệ thuật, trong việc sử dụng đa phương tiện để biểu đạt ngôn ngữ. Triển lãm "Còn hôm nay ta còn mãi mãi" là một minh chứng điển hình cho sự đổi mới, tích hợp đó.

Mai Quỳnh Nga

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.