Ấn tượng Tam Kỳ và ngôi làng bích họa độc đáo

Người ta hình dung thành phố Tam Kỳ hiện lên với ba ngọn núi mỗi khi dong thuyền đánh cá trở về. Một trong ba ngọn núi của Tam Kỳ bất ngờ hiện lên một công trình kiến trúc lịch sử kỳ lạ nhất mà không nơi nào sánh được. Đó là Khu công viên Tượng đài “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”. Nhiều người khó ngờ những nhà hoạch định khi tạo nên bước ngoặt cho thị xã mới được nâng cấp lên thành phố loại hai này.

Đây là khu kiến trúc tượng đài lớn nhất khu vực Đông Nam Á, với diện tích rộng 15ha trên đỉnh núi Cấm (cách trung tâm thành phố 5km). Khu tượng đài “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” gây ngạc nhiên cho bất cứ ai đến đây bởi quy mô đồ sộ của nó. Hình tượng bà mẹ anh hùng được làm bằng đá sa thạch có chiều cao 18,5m, rộng 84,7m và dài 117m.

Đây là tác phẩm điêu khắc, tạo hình từ nguyên mẫu bà mẹ anh hùng Nguyễn Thị Thứ, quê ở xã Điện Thắng, Điện Bàn, Quảng Nam. Mẹ Thứ có tới 11 người con, cháu đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc, và là “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” tiêu biểu nhất trong cả nước. Công trình được khởi công từ năm 2009. Nhưng sau nhiều khó khăn về kinh tế và tiến độ thi công, cho tới tháng 3-2015 công trình mới được coi là hoàn thành cơ bản các hạng mục.

Từ đó chân dung khổng lồ “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” trở thành điểm nhấn của thành phố Tam Kỳ và khu đài tưởng niệm được công nhận là “Công trình Văn hóa cấp quốc gia”. Đáng chú ý, bên trong Nhà tưởng niệm có hàng trăm bia ghi danh gần 50.000 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp cả nước.

Bãi biển Tam Thanh rất đẹp, thu hút nhiều du khách.
Bãi biển Tam Thanh rất đẹp, thu hút nhiều du khách.

Đặc biệt, phía trước khối tượng đài khổng lồ, là quảng trường có 30 ô thảm cỏ xanh, tượng trưng cho 30 năm trường kỳ kháng chiến, 30 năm các mẹ chờ đợi những người con chiến thắng trở về. Đây là bố cục thể hiện tư tưởng và linh hồn của khu đài tưởng niệm mà nhà điêu khắc, họa sĩ Đinh Gia Thắng đã trao gửi vào tác phẩm: “Mẹ sinh ra mảnh đất anh hùng, rồi sinh ra những người con anh hùng và sẽ lại hóa thân vào đất, vào non nước Việt Nam. Mẹ sẽ sống mãi ngàn đời, vẫn tiếp thêm nguồn sức mạnh cho các thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Khu tượng đài “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” không còn sự khô cứng khi hòa nhập vào khu công viên rộng lớn với những hàng cây và cột đá, cùng những vườn hoa được trang trí nhiều họa tiết tượng trưng cho 54 dân tộc sống trên khắp đất nước.

Ngay trước mặt khối tượng đài là một hồ nước rộng hơn 1.000 mét vuông. Riêng những cột trụ huyền thoại cao 9m, được sắp đặt phía trước tượng đài, tạo ấn tượng uy nghiêm nhưng hài hòa làm nên cảnh quan hấp dẫn về những khối đá tạo hình kỳ thú. Đây là những cột đá lớn khắc ghi công lao to lớn của các bà mẹ anh hùng, cùng những chân dung phác họa hồn hậu, ấm áp tình người.

Song song với nghệ thuật khắc họa tạo hình bên ngoài, không gian phía trong khối tượng còn dành diện tích 1.800 mét vuông trưng bày hàng vạn tư liệu, hình ảnh và hiện vật về các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tiêu biểu trong cả nước. Toàn bộ công trình điêu khắc này đã trở thành quảng trường chính cho thành phố tổ chức các lễ hội và sự kiện lớn hằng năm.

Khu tượng đài trên núi Cấm đã trở thành một công viên và một quảng trường văn hóa đậm dấu ấn lịch sử đầu tiên và lớn nhất trong cả nước mà thành phố Tam Kỳ lấy làm tự hào. Và đó cũng chính là điểm nhấn cho một thành phố lớn đang hình thành trong tương lai.

Trước đây nói đến thành phố Tam Kỳ là ai cũng nhớ đến bãi biển Tam Thanh, cách núi Cấm chừng 3 cây số. Cho dù dọc bờ biển kéo dài từ Đà Nẵng đến Tam Kỳ có nhiều bãi biển nổi tiếng, nhưng Tam Thanh lại nổi trội hơn cả ở độ cát mịn nhỏ đi giữa nắng không bỏng chân và sóng vỗ hiền hòa.

Làng biển Tam Thanh bị kẹp giữa con sông và biển nên được coi là cồn đảo xinh xắn với bãi cát trắng kéo dài gần 10 cây số. Cho dù nơi đây đã có khu nghỉ dưỡng cao cấp kế bên nhưng bãi biển Tam Thanh vẫn còn “xưa cũ” ẩn giấu tiềm năng du lịch trong tương lai. Đặc biệt mới đây làng chài Tam Thanh lại nổi bật với những sắc màu trên các tường nhà. Làng như được khoác tấm áo mới, có thêm sức thu hút với du khách, mỗi khi đến thành phố trẻ Tam Kỳ.

Con đường đi ra bãi biển Tam Thanh giờ được hòa sắc với những bức tranh sơn dầu chạy dọc khắp làng. Khi chúng tôi đến Tam Thanh đúng dịp thành phố tổ chức cuộc thi ảnh về làng chài này. Những tấm ảnh về người lao động nơi đây được bày dọc  đường đi. Chúng được bày bên những bức tranh màu vẽ trên tường nhà, bên hàng rào, hay trên những chiếc thuyền thúng trên bãi cát.

Nhiều bức tranh sinh động về chính những người dân và học sinh của làng. Những chân dung thật, giống như ngoài đời, cùng với con thuyền hay quầy bánh của họ vẫn bày bán hằng ngày. Đó là những nụ cười chào đón chúng tôi khi mới bước chân đến làng. Một không khí khác lạ, bởi mới chỉ cách đây hơn một năm thôi, con đường nhỏ của làng vắng hoe, với những đôi mắt trẻ con buồn ngơ ngác…

Giờ đây người ta gọi Tam Thanh là làng bích họa duy nhất trong cả nước, với hơn 100 tác phẩm được các họa sĩ Hàn Quốc và Việt Nam vẽ lên các tường nhà dân, hoặc trên các xóm ngõ bãi thuyền bỏ hoang. Tuy không có độ lớn khổng lồ về cầu trúc như khu tượng đài “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” nhưng làng bích họa lại có diện tích rộng không kém. Những bức họa khổ lớn chạy khắp đường làng ngõ xóm tạo nên khu văn hóa mỹ thuật làng độc đáo của thành phố Tam Kỳ.

Đây là dự án được triển khai từ cuối tháng 6-2016, sau một năm khánh thành khu tượng đài mẹ anh hùng, và trở thành cuộc giao lưu mỹ thuật quốc tế tại Tam Thanh. Đặc biệt những chiếc thuyền thúng cũ hay rách nát được huy động xếp thành con đường dẫn ra bãi biển. Các họa sĩ đã vẽ lên những chiếc thuyền đó những hình họa thân quen. Đó là những cây xanh hay những tấm lưới và đàn cá nhảy dưới ánh nắng xôn xao.

Đây là con đường thuyền thúng lạ mắt hấp dẫn du khách bên cạnh những chân dung hiền lành chất phác của làng chài nghèo. Một công trình nghệ thuật “Làng bích họa” được hình thành nhanh chóng trong thời gian vài tháng nhưng lại được đánh giá là sản phẩm du lịch có một không hai ở nước ta.

Tác giả bên bức họa trên tường trong ngôi làng bích họa.
Tác giả bên bức họa trên tường trong ngôi làng bích họa.

Cách đây không lâu, ngôi nhà của ông Nguyễn Hồng Thanh bị hỏng và phải xây dựng lại, nhưng ông đã giữ lại bức tường đã có tranh vẽ để làm kỷ niệm, ngôi nhà mới được xây lui vào phía trong. Đó chính là bức tranh trẻ em trong xóm chơi bóng và một bức tranh con chó đúng của gia đình chủ nhân cũng được gìn giữ như một kỷ vật khá độc đáo trong ngôi làng này. Những tác phẩm hội họa và nhiếp ảnh đã hòa vào bản nhạc quê hương nơi đây, với dòng sông yên bình êm ả và sóng biển rì rào suốt ngày đêm. Đó chính là những bản tình ca nơi xứ biển Tam Kỳ.

Từ xa xưa, Quảng Nam nổi tiếng với trò chơi ca nhạc Bài Chòi. Đất biển Tam Thanh, thành phố Tam Kỳ cũng là nơi chơi ca Bài Chòi thứ thiệt. Chúng tôi đang đi dọc đường làng thì tại ngôi nhà văn hóa xã, những người dẫn trò đang tập luyện để tối ra đình làng tổ chức cuộc chơi.

Thực tế đây là trò hát về con người và những sinh hoạt văn hóa, lao động cộng đồng khắp miền Trung Nam Bộ. Bên cạnh đó dùng lời hát về con bài để dụ người chơi nhập cuộc, học lại những điều nhân nghĩa, lẽ sống đã được ông cha truyền lại trong dân gian bao đời nay.

Bên cạnh đó, người chơi tập trung nghe hát mà tìm ra vận may với lá bài của mình, thông qua lời ca để lĩnh thưởng đầu năm. Màu sắc văn hóa ca nhạc, mang ý nghĩa nhân văn trong trò chơi ca Bài Chòi, đã trở thành Di sản văn hóa phi vật thể nhân loại được thế giới công nhận.

Chúng tôi nghe tiếng đàn sáo rộn ràng, hòa lẫn làn sóng biển xôn xao, với cảm giác bâng khuâng một buổi chiều xuân. Con đường nghệ thuật của làng như được tấu lên những điệu hò, điệu lý ân cần về lẽ sống tình yêu và hạnh phúc lứa đôi. Câu hát về con bài “Bảy Liễu” cứ văng vẳng đâu đây như một lời nhắn nhủ sự đời: “Em nghe anh tỏ lời này. Em đòi để bỏ chuyện rày sao nên. Tào khang nghĩa ở cho bền. Liễu mai hòa hợp đôi bên thuận hòa”. Đó chính là lời người dân Tam Kỳ gửi lại cho mỗi du khách đến đây, với những sắc màu và giai điệu biển thơ mộng, êm đềm.

Vương Tâm

Các tin khác

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.