5 Tổng thống Mỹ giành ghế dù không thắng phiếu phổ thông

Trong số 58 cuộc bầu cử tổng thống trong lịch sử của Mỹ, 53 trong số những người chiến thắng đã giành được cả Cử tri đoàn và phổ thông đầu phiếu. Nhưng trong 5 cuộc bầu cử cực kỳ sát sao người chiến thắng nhờ đa số Đại cử tri đoàn lại không giành được nhiều phiếu phổ thông hơn đối thủ.

Vị trí Tổng thống và Phó tổng thống Mỹ không được bầu bằng cách bỏ phiếu phổ thông trực tiếp. Thay vào đó, Điều II, phần I của Hiến pháp quy định việc bầu cử gián tiếp các vị trí này do một nhóm "đại cử tri" của các bang chỉ định. Gọi chung, nhóm này được gọi là Cử tri đoàn.

Để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống hiện đại, một ứng cử viên cần giành được 270 trong tổng số 538 phiếu đại cử tri. Các bang được phân bổ phiếu đại cử tri dựa trên số lượng đại diện mà họ có trong Hạ viện cộng với hai thượng nghị sĩ của họ. Các đại cử tri được phân bổ theo dân số của mỗi bang, nhưng ngay cả những bang ít dân nhất cũng được bảo đảm theo hiến pháp là tối thiểu ba đại cử tri.

Trong lịch sử Mỹ, từng có 5 người thắng cử mà không giành đa số phiếu phổ thông.

John Quincy Adams (1824)

Trở lại năm 1824, có bốn ứng cử viên tranh cử tổng thống, tất cả đều là thành viên của cùng một đảng Dân chủ-Cộng hòa: Andrew Jackson, John Quincy Adams, William Crawford và Henry Clay.

Ông John Quincy Adams, Tổng thống thứ 6 của Mỹ. Ảnh Getty Images.
Ông John Quincy Adams, Tổng thống thứ 6 của Mỹ. Ảnh Getty Images. 

Khi các phiếu bầu được thống kê, Andrew Jackson đã giành được đa số phiếu cả phổ thông và Đại cử tri đoàn. Nhưng để giành được chức tổng thống, để giành chiến thắng thì “đa số” chưa đủ mà phải là “quá bán”, và ông Jackson chỉ giành 32 phiếu đại cử tri.

Trong trường hợp không có ứng cử viên tổng thống nào giành được đa số phiếu đại cử tri, theo Hiến pháp, Hạ viện sẽ bỏ phiếu. Theo Tu chính án thứ 12, Hạ viện chỉ có thể bỏ phiếu cho ba người có số phiếu cao nhất, vì vậy, ông Clay bị loại khỏi cuộc tranh cử. Tuy nhiên, ông Clay với tư cách là Chủ tịch Hạ viện lúc bấy giờ vẫn dối mặt cáo buộc “lạm dụng quyền lực”.

Hạ viện đã bỏ phiếu để đưa ông Adams lên làm tổng thống, mặc dù ông Jackson có đến 99 phiếu đại cử tri, hơn 84 phiếu của ông Adams. Adams nhậm chức và bổ nhiệm ông Clay làm Ngoại trưởng, khiến ông Jackson hết sức tức giận, đã cáo buộc đối thủ của mình gian lận trong cuộc bầu cử.

Rutherford B. Hayes (1876)

Tương tự như năm 1824, cuộc bầu cử năm 1876 không do cử tri quyết định mà do Quốc hội quyết định. Tuy nhiên, lần này, cuộc khủng hoảng bầu cử không được giải quyết bằng Hiến pháp.

Rutherford B. Hayes, Tổng thống thứ 19 của Mỹ. Ảnh Getty Images.

Rutherford B. Hayes, Tổng thống thứ 19 của Mỹ. Ảnh Getty Images. 

Cuộc đua năm 1876 diễn ra giữa ứng viên đảng Cộng hòa Rutherford B. Hayes và ứng viên đảng Dân chủ Samuel Tilden. Ông Tilden đã giành được 184 phiếu đại cử tri, thiếu đúng một phiếu để giành chiến thắng theo quy định thời đó. Ông Hayes chỉ giành được 165 phiếu, nhưng vẫn còn 20 phiếu đại cử tri nữa vẫn đang tranh chấp.

Đảng Cộng hòa phản đối kết quả từ Florida, Louisiana và Nam Carolina, vì cả hai đảng đều tuyên bố ứng cử viên của họ đã thắng ở các bang này. Hiến pháp Mỹ có một kế hoạch dự phòng nếu không có ứng cử viên nào giành được đa số phiếu đại cử tri, nhưng không có quy trình để giải quyết tranh chấp.

Vì vậy Quốc hội đã lập ra một Ủy ban bầu cử liên bang lưỡng đảng bao gồm hạ nghị sĩ viện, thượng nghị sĩ và thẩm phán Tòa án tối cao. Ủy ban đã bỏ phiếu và trao tất cả 20 phiếu đại cử tri tranh chấp cho ông Hayes, người đã thắng cuộc bầu cử với tỷ số chênh lệch thấp nhất: 185 và 184 phiếu.

Tại sao Ủy ban lại quyết định trao chiến thắng cho ông Hayes, người đã thua cả phiếu phổ thông và đại cử tri? Hầu hết các nhà sử học tin rằng đã có một thỏa thuận trung gian giữa hai bên. Đảng Dân chủ, thành trì là miền Nam, đã đồng ý để ông Hayes làm tổng thống để đổi lấy việc đảng Cộng hòa hứa sẽ kéo tất cả quân đội liên bang khỏi các bang thuộc Liên minh cũ. Đó là một trong những lý do chính khiến công việc Tái thiết bị bỏ dở vào năm 1877.

Benjamin Harrison (1888)

Cuộc chạy đua năm 1888 giữa Tổng thống đương nhiệm của đảng Dân chủ Grover Cleveland và đối thủ đến từ đảng Cộng hòa Benjamin Harrison được cho là đầy rẫy tham nhũng. Cả hai bên đều cáo buộc bên kia trả tiền để cử tri bỏ phiếu cho ứng cử viên của họ. Thời điểm này có những cử tri không có lòng trung thành với bất kỳ đảng phái nào và lá phiếu của họ có thể bị “bán” cho người trả giá cao nhất.

Ông Benjamin Harrison. Ảnh Getty Images.
Ông Benjamin Harrison. Ảnh Getty Images. 

Tại Indiana, một bức thư xuất hiện được cho là tố cáo đảng Cộng hòa âm mưu mua chuộc cử tri và phá vỡ nỗ lực hối lộ của chính phe đối lập. Trong khi đó, các đảng viên đảng Dân chủ miền Nam đã làm mọi thứ trong khả năng của họ để trấn áp cuộc bỏ phiếu của người da màu, hầu hết trong số họ liên kết với đảng Cộng hòa hay “đảng của Lincoln”.

Khi cuộc đua hết sức khó chịu này kết thúc, ông Cleveland và đảng Dân chủ đã chiếm toàn bộ những khu vực miền Nam trong khi ứng viên Harrison giành chiến thắng ở miền Bắc và miền Tây, bao gồm cả bang Indiana quê hương của ông Cleveland với tỷ số cách biệt. Khi càn quét các bang miền Nam, ông Cleveland đã giành được nhiều phiếu phổ thông hơn, khoảng 90.000 phiếu bầu, nhưng ông vẫn thua số phiếu đại cử tri.

Bốn năm sau, ông Cleveland trở lại và đánh bại ông Harrison, trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên và duy nhất tại vị hai nhiệm kỳ không liên tiếp.

George W. Bush (2000)

Trong 112 năm tiếp theo, kết quả bầu cử đã trở lại bình thường khi người chiến thắng đa số phiếu Cử tri đoàn đồng thời cũng giành đa số phiếu phổ thông. Tuy vậy, ngay sau đó là cuộc bầu cử tổng thống đầy tranh cãi năm 2000, cuối cùng phải giải quyết tại Tòa án Tối cao.

Hai ông Bush và Gore. Ảnh Getty Images.
Hai ông Bush và Gore. Ảnh Getty Images. 

Cuộc đua giữa George W. Bush từ đảng Cộng hòa, con trai của cựu Tổng thống George H. W. Bush, và Al Gore từ đảng Dân chủ, người từng là Phó Tổng thống dưới thời Tổng thống Bill Clinton. Vào đêm bầu cử, kết quả quá sít sao ở ba tiểu bang: Oregon, New Mexico và Florida. Ông Al Gore cuối cùng đã thắng Oregon và New Mexico. Lúc này, Florida là bang quyết định cục diện.

Sau đó, ông Bush được công bố là người chiến thắng với cách biệt 537 phiếu bầu, ông Gore đã khởi kiện.

Tòa án tối cao Florida đứng về phía ông Gore, nhưng ông Bush đã kháng cáo lên Tòa án tối cao Mỹ, cuối cùng đã bỏ phiếu đảo ngược quyết định của tòa án Florida và tạm dừng kiểm phiếu lại. Với chiến thắng tại Florida, ông Bush đã giành được 271 phiếu đại cử tri, trong khi đó, ông Gore giành nhiều hơn đến 500.000 phiếu phổ thông.

Donald Trump (2016)

Trong một chiến thắng bất ngờ bất chấp hầu hết các cuộc thăm dò trước bầu cử, ứng cử viên đảng Cộng hòa Donald Trump đã đánh bại ứng cử viên đảng Dân chủ Hillary Clinton, vợ của cựu tổng thống Bill Clinton, bất chấp cả việc bà Hillary Clinton nhận được hơn ông 2,8 triệu phiếu phổ thông, con số chênh lệch chưa từng thấy.

Hai ứng viên tranh cử năm 2016.
Hai ứng viên tranh cử năm 2016. 

Bà Clinton đã thể hiện rất tốt ở các thành phố lớn và các bang đông dân như California và New York, nơi bà đánh bại ông Trump lần lượt 30 điểm phần trăm và 22,5 điểm phần trăm. Nhưng ông Trump đã có những chiến thắng sít sao ở các bang chiến trường như Wisconsin (0,8%), Pennsylvania (0,7%) và Michigan (0,2%).

Cuối cùng, dù để thua hàng triệu phiếu phổ thông, nhưng ông đã chiến thắng Đại cử tri đoàn một cách thuyết phục với 304 phiếu đại cử tri so với 227 phiếu đại cử tri của bà Clinton.

Theo History.com

Duy Tiến

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.