Xử lý nghiêm sai phạm trong việc đóng, hưởng các chế độ bảo hiểm

Hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm y tế (BHYT) với mức xử phạt có thể lên tới 3 tỷ đồng hoặc 10 năm tù. Liệu mức xử phạt mới này có đủ sức răn đe, đảm bảo thực hiện đúng pháp luật về BHXH, BHYT? 

LTS: Mới đây, một doanh nghiệp tại TP Hồ Chí Minh đã bị cơ quan  Bảo hiểm xã hội (BHXH)  đề nghị Công an vào cuộc điều tra, xử lý hình sự về nợ đọng, trốn đóng BHXH. Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1-1-2018, trong đó có quy định xử lý hình sự với hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm y tế (BHYT) với mức xử phạt có thể lên tới 3 tỷ đồng hoặc 10 năm tù. Liệu mức xử phạt mới này có đủ sức răn đe, đảm bảo thực hiện đúng pháp luật về BHXH, BHYT? Ông Trần Đức Long, Vụ trưởng Vụ Thanh tra - Kiểm tra BHXH Việt Nam đã trao đổi với PV Báo CAND về vấn đề này.

PV- Ông có thể cho biết tại sao những hành vi gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT lại được đưa vào Luật Hình sự?

Ông Trần Đức Long: Trước khi Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành thì cơ quan BHXH đã thực hiện với các chế tài dân sự, khởi kiện ra tòa đối với các doanh nghiệp (DN) trốn đóng và nợ đóng BHXH.

Từ 1-6-2016, BHXH Việt Nam được giao thực hiện chức năng thanh tra đóng nên chúng tôi đã có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, tuy nhiên, mức xử phạt vi phạm hành chính hiện nay chưa đủ sức răn đe.

Mức xử phạt cá nhân tối đa là 75 triệu đồng và mức xử phạt với tổ chức, đơn vị gấp đôi là 150 triệu đồng cũng không đủ sức răn đe. Một số DN vẫn cố tình vi phạm cần xử lý ở mức cao hơn, vì thế việc đưa vào luật hình sự để xử lý các vi phạm trong tham gia đóng và thực hiện chính sách BHXH là cần thiết.

Nhiều đại diện như tổ chức công đoàn đã khởi kiện doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội để bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Ảnh minh họa
Nhiều đại diện như tổ chức công đoàn đã khởi kiện doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội để bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Ảnh minh họa

PV- Thực tế ngay cả việc khởi kiện nợ BHXH của tổ chức công đoàn được quy định trong luật nhưng vẫn khó thực hiện, vậy thì việc hình sự hóa các hành vi gian lận, trốn đóng bảo hiểm thật sự khả thi, thưa ông?

Ông Trần Đức Long: Việc khởi kiện trước đây, như tôi đã nói thì giao cho cơ quan BHXH thực hiện là có hiệu quả. Tuy nhiên, sau khi chuyển giao việc thực hiện khởi kiện sang tổ chức công đoàn thì vướng mắc bởi một số quy định của Luật Công đoàn và của các tổ chức công đoàn cho nên việc khởi kiện của các tổ chức công đoàn thực sự khó khăn. Chính vì thế việc hình sự hóa các hành vi gian lận trong thu nộp, đóng BHXH, BHYT, BHTN là cần thiết và hy vọng rằng, với việc hình sự hóa này sẽ phát huy hiệu quả trong thời gian tới.

PV- Chế tài xử phạt lên tới 3 tỷ đồng hoặc phạt tù lên tới 10 năm liệu có đủ sức răn đe đối với các doanh nghiệp?

Ông Trần Đức Long: Với hình thức xử phạt có thể lên tới 3 tỷ đồng và phạt tù lên tới 10 năm thì tôi hy vọng rằng sẽ đủ sức răn đe với các hành vi gian lận BHXH, BHYT và hành vi trốn đóng, đặc biệt đối với các DN cố tình chây ì.

Tuy nhiên, để thực hiện có hiệu quả thì chúng ta cũng phải lường đến các tình huống mà DN sẽ tìm cách để lách luật và gây khó khăn trong quá trình áp dụng các hình thức xử phạt. Để  thực hiện được, theo tôi cần xây dựng được một quy trình phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật, cơ quan BHXH phải chuẩn bị hồ sơ ban đầu cho các cơ quan pháp luật một cách chu đáo, đầy đủ và sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan pháp luật.

PV- Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện những sai phạm gì, thưa ông?

Ông Trần Đức Long: Năm 2017, cơ quan BHXH đã tiến hành thanh tra, kiểm tra 15.903 doanh nghiệp và đơn vị sử dụng lao động; phát hiện hàng loạt sai phạm trong việc đóng, hưởng các chế độ BHXH, BHYT, BHTN. Kết quả thực hiện thanh tra, kiểm tra đã phát hiện 42.263 lao động chưa được tham gia BHXH hoặc tham gia chưa đầy đủ với số tiền 88,2 tỷ đồng; 3.102 lao động đóng không đúng đối tượng với số tiền 9,04 tỷ đồng; 50.734 lao động đóng không đúng mức quy định với số tiền truy đóng 47,3 tỷ đồng. Lập biên bản vi phạm hành chính 505 doanh nghiệp và xử phạt hành chính với số tiền phạt lên tới 7,9 tỷ đồng.

Trước khi thanh tra, kiểm tra số tiền doanh nghiệp nợ các loại bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế là hơn 2.776,3 tỷ đồng, qua quá trình thanh tra, kiểm tra, các doanh nghiệp đã nộp 1.464 tỷ đồng. Con số nợ đóng vừa nêu trên mới là số nợ mà doanh nghiệp báo với cơ quan BHXH chứ thực trạng thì con số trốn đóng và đóng thấp hơn mức lương thực tế là rất lớn.

Trong năm 2017, Vụ Thanh tra - Kiểm tra đã phối hợp với Cục Cảnh sát kinh tế Bộ Công an kiểm tra đột xuất theo chuyên đề về BHYT tại 4 địa phương gồm: Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng. Kết quả, không chấp nhận thanh toán chi phí KCB BHYT do chi sai quy định là 56,95 tỷ đồng; không chấp nhận thanh toán vượt trần vượt quỹ do nguyên nhân chủ quan là 14,8 tỷ đồng; ngoài ra, còn giao BHXH các tỉnh tiếp tục rà soát, thẩm định lại số liệu theo những sai sót mà Đoàn kiểm tra đã chỉ ra là 152,9  tỷ triệu đồng…

PV- Vậy Vụ thanh tra - Kiểm tra BHXH Việt Nam sẽ làm gì để nâng cao hiệu quả công tác được giao trong việc xử lý các DN chây ì, nợ đọng BHXH thời gian tới?

Ông Trần Đức Long: Năm 2018, BHXH sẽ phối hợp với các đơn vị chức năng thanh tra các DN có số nợ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp lớn; kịp thời xử lý và kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm pháp luật BHXH, BHYT. Kết quả thanh tra của Ngành BHXH sẽ là những căn cứ đầu tiên để xử lý hình sự những vi phạm đối với các DN cố tình chây ì và vi phạm trong lĩnh vực này.

Mới đây, BHXH TP Hồ Chí Minh đã chuyển cơ quan điều tra đề nghị xử lý hình sự với doanh nghiệp trốn đóng BHXH. Hiện nay, danh sách các đơn vị, doanh nghiệp nợ đọng BHXH cũng dã được nhiều tỉnh, thành phố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đây cũng là một giải pháp kịp thời trong công tác phối hợp triển khai thực hiện Bộ luật Hình sự sửa đổi.

Xin trân trọng cảm ơn ông Trần Đức Long!

Anh Hiếu (thực hiện)

Các tin khác

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Giữ niềm tin vào đội ngũ thầy thuốc

Những vụ án xảy ra trong lĩnh vực y tế thời gian qua đặt ra một câu hỏi khó, nhưng không thể né tránh: vì sao những lớp kiểm soát được thiết kế để ngăn ngừa sai phạm lại có thể bị xuyên qua?

Nhà cao tầng mọc theo tuyến Metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên.

Kỳ 1: "Mở khóa" không gian bầu trời và lòng đất

Trong quá trình mở rộng không gian phát triển, TP Hồ Chí Minh đang chuyển từ tư duy khai thác quỹ đất theo chiều ngang sang tổ chức lại cả không gian trên mặt đất và dưới lòng đất. Với cơ chế TOD gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng, cùng chính sách quản lý, khai thác không gian ngầm, thành phố đang từng bước mở thêm dư địa cho hạ tầng, giao thông và các hoạt động kinh tế.

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Hãy xây dựng “lá chắn số” cho chính mình

Để tránh bị sập... "bẫy lừa", các chuyên gia khuyến cáo nên vận dụng nguyên tắc: “Dừng - Kiểm tra - Xác minh”. Cụ thể, "Dừng" là dừng lại trước những yêu cầu bất thường; "Kiểm tra" là kiểm tra thông tin, người liên hệ và đường link; "Xác minh" là xác minh qua kênh chính thức trước khi cung cấp dữ liệu hoặc chuyển tiền. Cùng với đó, phải thực hiện tốt nguyên tắc “Ba không - Ba có”,...

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân đối với công tác tư tưởng trong bối cảnh mới

Triển khai đồng bộ, quyết liệt các định hướng chiến lược mới về công tác tư tưởng không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt, mà còn là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng nhằm củng cố vững chắc nền tảng chính trị - tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và lực lượng Công an nhân dân.

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Giải bài toán "nợ hạ tầng" mà mỗi mùa mưa đến lại canh cánh nỗi lo

Mưa là chuyện của trời. Ngập là chuyện của người. Đó là điều đầu tiên cần được nói thẳng khi Hà Nội và nhiều tỉnh phía Bắc, Bắc Trung Bộ vừa trải qua những ngày mưa lớn liên tiếp từ 14 đến 17/9: có điểm đo vượt 250 mm, nước sông Bùi tại Yên Duyệt vượt báo động ba, một số đoạn đê thấp bị tràn, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và người dân đắp đê trong đêm, hàng chục nghìn hộ dân ngoại thành bị ảnh hưởng, trường học phải nghỉ hoặc chuyển sang học trực tuyến. Trong nội đô, những tuyến phố quen tên lại ngập đúng vào giờ đi làm.

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Kỳ 1: Pháp lý mở lối cho người dám nghĩ, dám làm

Sự ra đời của Nghị quyết số 37/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (Nghị quyết số 37/2026/QH16) được ví như một “luồng sinh khí mới” giải tỏa áp lực tâm lý nặng nề cho đội ngũ cán bộ, công chức và các doanh nghiệp công nghệ.

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Hoàn thiện pháp luật hình sự về pháp nhân thương mại phù hợp yêu cầu thực tiễn

Việc ghi nhận trách nhiệm hình sự (TNHS) của pháp nhân thương mại (PNTM) trong Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 là bước phát triển quan trọng của pháp luật hình sự Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định hiện hành chưa làm rõ bản chất lỗi của pháp nhân, cơ chế quy kết hành vi của cá nhân cho pháp nhân và mối quan hệ giữa trách nhiệm của hai chủ thể.

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Đà Nẵng siết trekking tự phát, giữ Sơn Trà an toàn

Bán đảo Sơn Trà càng hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp nguyên sơ, hệ sinh thái đặc biệt với núi rừng, biển cả và những đàn voọc chà vá chân nâu quý hiếm, thì yêu cầu bảo vệ nơi đây càng trở nên cấp thiết. Thời gian qua, các tour trekking, du lịch sinh thái, quan sát động vật hoang dã tự phát đã kéo theo nhiều vụ lạc đường, tai nạn, mất tích, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động đến rừng đặc dụng. Đà Nẵng đang siết chặt quản lý, nhưng phía sau câu chuyện “cấm” còn là bài toán lớn hơn: Bảo đảm an toàn cho du khách, bảo vệ hệ sinh thái và tổ chức thế nào để nhu cầu khám phá thiên nhiên được đáp ứng một cách có trách nhiệm.

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Tháo gỡ điểm nghẽn, làm sạch mã số thuế

Chiến dịch làm sạch mã số thuế giúp sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp (DN) “ảo”, DN “ma” để trốn thuế, làm sạch môi trường kinh doanh, chống thất thu ngân sách.

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Từ quản lý thông tin đến dẫn dắt nhận thức xã hội

Dẫn dắt nhận thức không có nghĩa là áp đặt nhận thức. Muốn định hướng hiệu quả, trước hết phải hiểu xã hội đang quan tâm điều gì, băn khoăn điều gì và vì sao một thông tin lại có thể tạo ra những phản ứng mạnh...

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Bảo vệ từ sớm, từ xa nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Nghị quyết số 25-NQ/TW ra đời đã phản ánh sự thích ứng kịp thời, đổi mới tư duy trước những thay đổi của thời đại số, khi không gian mạng trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, mang đến một không gian phát triển mới trong thời đại công nghệ số và AI đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia.

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tăng “sức đề kháng số” trước chiêu trò thao túng thông tin

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Phải coi không gian mạng là địa bàn trọng yếu của công tác tư tưởng và là kênh lắng nghe Nhân dân. Phải phân biệt băn khoăn, phản biện, thông tin chưa đầy đủ với tin giả, xuyên tạc, thao túng có tổ chức; không quy chụp ý kiến khác biệt; không để thông tin giả mạo, độc hại, lệch chuẩn dẫn dắt”.

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay khi hậu quả chưa xảy ra

Mục đích của đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội đối với 13 tội danh tại dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi là nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm ngay từ khi hậu quả chưa xảy ra.

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Từ tiếng trống khai trường đến một nền giáo dục mới

Sáng 5/9, tiếng trống khai trường vang lên cùng lúc trên cả nước, trong khung giờ thống nhất từ 7 giờ 30 đến 8 giờ 30, kết nối trực tiếp ba điểm cầu lớn Lào Cai, Gia Lai, An Giang cùng hàng chục điểm cầu tương tác khác. Hàng triệu học sinh, từ đồng bằng đến biên giới, hải đảo, cùng bước vào năm học mới trong một nghi thức chưa từng đồng bộ đến vậy. Ngày khai giảng, vì thế, không còn là sự kiện riêng của từng nhà trường mà đã trở thành một ngày hội chung của nền giáo dục quốc gia.