Vấn nạn tin giả

Tin giả có lẽ không còn là điều gì quá xa lạ nữa đối với nhiều người dùng mạng xã hội hiện nay. Nhưng điều cũng không quá xa lạ khác, và lại đáng lo ngại hết mức, chính là việc người dùng ngày càng dễ dàng tin vào tin giả... 

Và ở vào thời đại công nghệ phát triển chóng mặt như hôm nay, đối phó với tin giả ngày càng khó khăn hơn bởi sự tinh vi của công nghệ, mà đặc biệt là trí tuệ nhân tạo.

Mới đây, OpenAI, một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận được hậu thuẫn bởi tỷ phú Elon Musk cho biết, họ đã phát triển được một phần mềm kiến tạo văn bản bởi trí tuệ nhân tạo mà độ nguy hiểm của nó buộc họ phải ngưng dự án và không cho lưu hành phần mềm này.

Đầu tiên, họ chỉ định tạo nên một phần mềm đoán biết từ kế tiếp dựa trên văn phong của người viết nhưng trí tuệ nhân tạo đã làm được điều vượt quá kỳ vọng của họ. Đó là thay vì chỉ đoán biết một từ kế tiếp, nó có thể hoàn thành cả đoạn văn theo đúng văn phong của người viết.

Cụ thể, khi nhập một câu từ bài báo của tờ The Guardian có nội dung là "Brexit đã bắt nền kinh tế Anh trả giá lên tới 80 tỷ bảng Anh kể từ sau cuộc trưng cầu rời EU", phần mềm kể trên đã cho hoàn thành luôn một bản tin dài gần 300 chữ với lối hành văn sắc bén, trau chuốt, có tu từ đàng hoàng đủ khiến ai cũng nghĩ rằng đó là một bản tin được viết bởi một ký giả thực sự. Chỉ có điều đáng ngại duy nhất: Nội dung bản tin ấy chẳng có chút nào là sự thật cả.

Ví dụ kiểu này đã khiến OpanAI và cả Elan Musk lo ngại. Họ đánh giá rằng phần mềm này có thể đưa ra những câu chuyện dối trá khó ngờ. Chính vì lẽ đó, sợ rằng phần mềm sẽ được sử dụng trái mục đích, OpenAI đã quyết định không đưa nó ra giới thiệu sử dụng như một sản phẩm.

Song song với câu chuyện kể trên của OpenAI, ở cuộc bầu cử diễn ra vào ngày 16-2 vừa rồi tại Nigeria, tin giả đã lộng hành đến mức đáng lo ngại. Chính phủ của quốc gia châu Phi đông dân này đã phải ra rả công bố trên các phương tiện truyền thông đại chúng cùng đường dây nóng để đối phó với tin giả bởi các tin tức giả được chia sẻ chóng mặt đã gây ra những thương vong thực sự ở miền Trung nước này.

Và chúng ta hãy hình dung, giả sử góp phần vào việc tạo ra các nguồn tin giả kiểu truyền thống còn có cả phần của trí tuệ nhân tạo như phần mềm của OpenAI kể trên thì hậu quả sẽ còn đáng ngại đến nhường nào.

Song, việc OpenAI không tung phần mềm đáng ngại kia ra thị trường chưa hẳn đã có nghĩa là không thể có những phần mềm khác tương tự được tung ra trong tương lai. Nên nhớ, cách đây 3 năm, Sony đã nghiên cứu thành công phần mềm sáng tác nhạc bằng trí tuệ nhân tạo có tên "Flow Machines" và kể từ đó đến nay, số lượng sản phẩm âm nhạc được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo cũng nhiều hơn.

Điều đó cho thấy trí tuệ nhân tạo có thể tinh vi đến mức nào và có rất nhiều công ty, tổ chức có khả năng nghiên cứu, phát triển trí tuệ nhân tạo trên thế giới. Và chắc chắn, một khi các sản phẩm ấy được mang ra sử dụng, chúng sẽ phục vụ rất đắc lực lợi ích của một nhóm người cụ thể và tạo ra tác động tiêu cực đến kinh hoàng với xã hội.

Đối phó với tin giả sẽ ngày một khó khăn hơn và có lẽ, chỉ còn cách người dùng tìm hiểu kỹ, quan tâm ưu tiên hàng đầu tới các nguồn tin chính thống và truyền thống, thì may ra mới có thể thoát khỏi thiên la địa võng của tin giả trên mạng xã hội, mà cụ thể là twitter, facebook… những nền tảng hiện nay đang được cho rằng "cần phải cải thiện để tốt đẹp hơn, hoặc chính người dùng phải thúc đẩy để cạnh tranh tạo ra những nền tảng được kiểm soát an toàn hơn".

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.