Vấn nạn tin giả

Tin giả có lẽ không còn là điều gì quá xa lạ nữa đối với nhiều người dùng mạng xã hội hiện nay. Nhưng điều cũng không quá xa lạ khác, và lại đáng lo ngại hết mức, chính là việc người dùng ngày càng dễ dàng tin vào tin giả... 

Và ở vào thời đại công nghệ phát triển chóng mặt như hôm nay, đối phó với tin giả ngày càng khó khăn hơn bởi sự tinh vi của công nghệ, mà đặc biệt là trí tuệ nhân tạo.

Mới đây, OpenAI, một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận được hậu thuẫn bởi tỷ phú Elon Musk cho biết, họ đã phát triển được một phần mềm kiến tạo văn bản bởi trí tuệ nhân tạo mà độ nguy hiểm của nó buộc họ phải ngưng dự án và không cho lưu hành phần mềm này.

Đầu tiên, họ chỉ định tạo nên một phần mềm đoán biết từ kế tiếp dựa trên văn phong của người viết nhưng trí tuệ nhân tạo đã làm được điều vượt quá kỳ vọng của họ. Đó là thay vì chỉ đoán biết một từ kế tiếp, nó có thể hoàn thành cả đoạn văn theo đúng văn phong của người viết.

Cụ thể, khi nhập một câu từ bài báo của tờ The Guardian có nội dung là "Brexit đã bắt nền kinh tế Anh trả giá lên tới 80 tỷ bảng Anh kể từ sau cuộc trưng cầu rời EU", phần mềm kể trên đã cho hoàn thành luôn một bản tin dài gần 300 chữ với lối hành văn sắc bén, trau chuốt, có tu từ đàng hoàng đủ khiến ai cũng nghĩ rằng đó là một bản tin được viết bởi một ký giả thực sự. Chỉ có điều đáng ngại duy nhất: Nội dung bản tin ấy chẳng có chút nào là sự thật cả.

Ví dụ kiểu này đã khiến OpanAI và cả Elan Musk lo ngại. Họ đánh giá rằng phần mềm này có thể đưa ra những câu chuyện dối trá khó ngờ. Chính vì lẽ đó, sợ rằng phần mềm sẽ được sử dụng trái mục đích, OpenAI đã quyết định không đưa nó ra giới thiệu sử dụng như một sản phẩm.

Song song với câu chuyện kể trên của OpenAI, ở cuộc bầu cử diễn ra vào ngày 16-2 vừa rồi tại Nigeria, tin giả đã lộng hành đến mức đáng lo ngại. Chính phủ của quốc gia châu Phi đông dân này đã phải ra rả công bố trên các phương tiện truyền thông đại chúng cùng đường dây nóng để đối phó với tin giả bởi các tin tức giả được chia sẻ chóng mặt đã gây ra những thương vong thực sự ở miền Trung nước này.

Và chúng ta hãy hình dung, giả sử góp phần vào việc tạo ra các nguồn tin giả kiểu truyền thống còn có cả phần của trí tuệ nhân tạo như phần mềm của OpenAI kể trên thì hậu quả sẽ còn đáng ngại đến nhường nào.

Song, việc OpenAI không tung phần mềm đáng ngại kia ra thị trường chưa hẳn đã có nghĩa là không thể có những phần mềm khác tương tự được tung ra trong tương lai. Nên nhớ, cách đây 3 năm, Sony đã nghiên cứu thành công phần mềm sáng tác nhạc bằng trí tuệ nhân tạo có tên "Flow Machines" và kể từ đó đến nay, số lượng sản phẩm âm nhạc được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo cũng nhiều hơn.

Điều đó cho thấy trí tuệ nhân tạo có thể tinh vi đến mức nào và có rất nhiều công ty, tổ chức có khả năng nghiên cứu, phát triển trí tuệ nhân tạo trên thế giới. Và chắc chắn, một khi các sản phẩm ấy được mang ra sử dụng, chúng sẽ phục vụ rất đắc lực lợi ích của một nhóm người cụ thể và tạo ra tác động tiêu cực đến kinh hoàng với xã hội.

Đối phó với tin giả sẽ ngày một khó khăn hơn và có lẽ, chỉ còn cách người dùng tìm hiểu kỹ, quan tâm ưu tiên hàng đầu tới các nguồn tin chính thống và truyền thống, thì may ra mới có thể thoát khỏi thiên la địa võng của tin giả trên mạng xã hội, mà cụ thể là twitter, facebook… những nền tảng hiện nay đang được cho rằng "cần phải cải thiện để tốt đẹp hơn, hoặc chính người dùng phải thúc đẩy để cạnh tranh tạo ra những nền tảng được kiểm soát an toàn hơn".

Văn Đoàn

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.