Tuyển dụng và chuẩn hóa công chức, viên chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ rằng, công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. Để xây dựng được một đội ngũ cán bộ đủ cả đức - tài thì vừa phải kết hợp việc tuyển dụng cán bộ có chất lượng với quy trình chuẩn hóa công chức viên chức nhà nước để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển, hội nhập toàn diện của đất nước ta hiện nay.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định muốn xây dựng thành công CNXH thì trước hết phải hoàn thiện được con người XHCN: “Là con người có đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng". Trong bộ máy hành chính nhà nước, những con người XHCN tiên phong, gương mẫu phục vụ Tổ quốc và Nhân dân chính là cán bộ công chức, viên chức nên Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng cán bộ là tiền vốn của đoàn thể - là cái gốc của mọi công việc, người cán bộ mẫu mực phải có cả đức và tài, lấy đức làm gốc. Cán bộ phải khắc phục mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, xa rời quần chúng, hống hách kiểu quan cách mạng, tham nhũng, thiếu trách nhiệm dẫn đến chia rẽ, cục bộ địa phương, bè phái và kết quả tất yếu làm hỏng việc.

4-1.jpg -0
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng chụp ảnh với cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ, cán bộ văn phòng Phủ Chủ tịch nhân dịp năm mới Nhâm Dần (1/1962).

Quan điểm về cán bộ của Người bao gồm các tiêu chí về đạo đức, tri thức, năng lực và lối sống, thể hiện sinh động sự phát triển tất yếu của con người mới XHCN. Khi nước ta vừa giành được độc lập, Chủ tịch Chính phủ lâm thời Hồ Chí Minh đã kêu gọi: "Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm nhiều".

Sau khi thành lập Chính phủ liên hiệp kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh thông báo tìm người tài giỏi ra giúp dân, giúp nước: "Nước ta cần kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài... E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bực tài đức không thể xuất thân. Khuyết điểm đó tôi xin thừa nhận. Nay muốn sửa đổi điều đó và trọng dụng những kẻ hiền năng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo ngay cho Chính phủ biết".

Trong những năm trường kỳ kháng chiến, để sửa đổi lối làm việc, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục quan tâm chọn lựa cán bộ công chức đủ tiêu chuẩn vào làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước. Các kỳ thi tuyển công chức vào ngạch, bậc của nền hành chính quốc gia đã được thực hiện theo quy định chung.

Ngày 29/5/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 188-SL sửa đổi lại chế độ công chức nhằm mục đích cải thiện đời sống công chức và đơn giản hóa chế độ công chức, theo các nguyên tắc: Ổn định mức sinh hoạt tối thiểu; Trọng dụng thành tích, tài năng; Chú ý đến tình trạng gia đình; Nâng đỡ phụ nữ và đồng bào miền núi làm công chức; Thống nhất ngạch và cấp bậc. Ngày 20/5/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 76-SL ban hành bản Quy chế công chức Việt Nam. Thể lệ và chương trình thi vào biên chế nhà nước mỗi ngạch sẽ do nghị định Bộ sở quản ấn định.

Đây là thời kỳ cả nước đang tiến hành kháng chiến cam go và quyết liệt, nội dung thi tuyển này là phù hợp, đáp ứng nhu cầu bổ sung, hoàn thiện đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, đến bây giờ, trong lúc chúng ta đang thực hiện cải cách hành chính triệt để thì chương trình thi tuyển này vẫn còn nguyên ý nghĩa và giá trị thực tế, dù cần có một số điều chỉnh để tương thích với một xã hội hiện đại và phát triển. Mục tiêu là phải tuyển dụng những công chức, viên chức đủ trí tuệ, kiến thức, năng lực, nắm được khoa học công nghệ và có trách nhiệm trong công tác.

4-2.jpg -0
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lớp học văn hóa và kỹ thuật ngoài giờ của công nhân nhà máy ô tô 1-5 (12/1963).

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: Muốn làm tròn nhiệm vụ của mình thì cán bộ phải luôn luôn cố gắng học tập, cố gắng vươn lên để không ngừng tiến bộ. Người thường xuyên nhắc nhở cán bộ muốn cải tạo xã hội, cải tạo thế giới thì trước hết phải tự cải tạo bản thân, nâng cao hiểu biết hằng ngày. Đây là công việc dễ thấy, dễ hiểu nhưng lại khó làm vì thay đổi ý thức, tư duy rất khó khăn, phức tạp: "Đó là một cuộc cách mạng trong bản thân của mỗi người".

Bên cạnh việc tuyển dụng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nghiêm khắc phê phán những cán bộ có phương pháp phấn đấu hình thức, sai lệch: những kiểu lý luận suông, sách vở sáo rỗng, quanh co bao biện, phi thực tế; học vì những toan tính cá nhân như để lấy danh hiệu, để trang sức, để đem lòe thiên hạ hoặc tạo cho mình một vốn liếng bằng cấp, sau này đợi cơ hội đưa ra mặc cả với tổ chức. Những công chức, viên chức đó hoàn toàn sa vào chủ nghĩa cá nhân giáo điều, vụ lợi: “Việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể, miễn là mình béo mặc thiên hạ gầy. Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nết xấu như lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, lãng phí tham ô...”.

Xã hội hiện nay cho thấy giữa cơ cấu kinh tế thị trường đa dạng nhiều thành phần, không ít công chức lãnh đạo, viên chức quản lý đang yên vị-đắc ý trong biên chế nhà nước. Khi về nghỉ thì hưởng chế độ lương hưu, khi đang nhiệm kỳ công tác thì tranh thủ cơ hội kiếm chác, mặc hậu quả gây ra cho xã hội và kệ trách nhiệm thuộc về những người đi sau. Chính bởi tư duy chộp giật, ăn xổi, tham lam, phi đạo đức như thế nên trong nhiều cơ quan hành chính sự nghiệp còn hiện tượng quan liêu, tham nhũng, người làm thật thì ít, người chơi thật thì nhiều hoặc có làm cũng không hiệu quả, gây lãng phí thời gian, tiền bạc của Nhà nước.

Hội nghị Trung ương 8, Khóa XIII đã quyết định lộ trình thực hiện chế độ tiền lương mới đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và cả người lao động. Nội dung này cũng từng được nêu ra để thực hiện trong Sắc lệnh 188-SL năm 1948 (chia ngạch lương thành 5 hạng tùy theo trình độ và bằng cấp). Nay, tiền lương đang bắt đầu trở thành nguồn thu nhập bảo đảm đời sống người lao động, tạo động lực cho sức sản xuất, năng suất và hiệu quả làm việc. Cải cách tiền lương sẽ góp phần nâng cao chất lượng, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, đồng thời làm trong sạch và củng cố sức mạnh của hệ thống chính trị, ổn định nguồn nhân lực có khả năng và trình độ trong khu vực hành chính công, đặc biệt đây cũng là một biện pháp căn cơ để phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Với những tiêu chuẩn Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đặt ra cho cán bộ và sự quan tâm của Đảng, Chính phủ, đội ngũ công chức viên chức trong các cơ quan nhà nước cần phải được củng cố và hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Để góp phần thực hiện thành công tiến trình cải cách hành chính của Đảng và Nhà nước, công chức, viên chức cần ghi nhớ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Luôn luôn ra sức phấn đấu, ra sức làm việc, cố gắng học tập để nâng cao trình độ văn hóa, tri thức và chính trị của mình. Luôn luôn giữ gìn kỷ luật. Luôn luôn xứng đáng là một người cán bộ, một người đảng viên".

Tháng 6/1950, Bộ Nội vụ ban hành Chương trình thi tham sự hành chính. Đây là văn bản pháp quy đầu tiên về thi tuyển dụng công chức của Nhà nước. Các phần thi được quy định rõ gồm: Phần 1: Một bài luận về văn chương, công dân giáo dục và pháp luật thường thức; Phần 2: Một bài địa lý và sử ký (theo chương trình trung học phổ thông); Phần 3: Một bài về tổ chức bộ máy chính quyền, hội đồng nhân dân tỉnh, xã và ủy ban kháng chiến hành chính các cấp; Phần 4: Một bài đánh máy chữ; Phần 5: Một bài tốc ký (nếu thí sinh tình nguyện) và một giờ dịch ngoại ngữ ra tiếng Việt; đồng thời giới hạn nội dung cụ thể cho từng phần thi và quy định thang điểm là 20. Thí sinh phải đạt 12/20 điểm mới trúng tuyển.

Thí sinh không được mang sách vở, tài liệu vào phòng thi. Nếu bị bắt quả tang, thí sinh sẽ bị đình chỉ thi. Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính liên khu ra đề thi và lập Hội đồng giám thị. Đề thi được bỏ vào phong bì gắn xi niêm phong.

Khi thi bài nào thì Chủ tịch Hội đồng giám thị sẽ mở trước mặt thí sinh. Hội đồng giám khảo gồm: 1- Chủ tịch hoặc Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính liên khu: Chủ khảo; 2- Một hoặc hai giáo sư trung học phổ thông: Ủy viên; 3- Một hoặc hai kiểm sự hoặc tham sự hành chính: Ủy viên; Một cán sự hành chính: Thư ký (không được chấm bài). Niêm yết công khai danh sách điểm và thí sinh trúng tuyển.

Đỗ Hoàng Linh

Các tin khác

 Bài 1: Trường kỳ mai phục - Bí ẩn Chuyên án C30

Bài 1: Trường kỳ mai phục - Bí ẩn Chuyên án C30

Ngày 22/8/1954, 16 người rời Hải Phòng. Họ xuống tàu ra vịnh Hạ Long, lên chiến hạm 125 của Pháp, nhìn bờ biển Việt Nam nhạt dần phía sau mạn tàu. Một tuần trên biển. Rồi đảo Okinawa, nơi nhân viên tình báo Mỹ chờ sẵn để khám sức khỏe, lấy lý lịch, loại bớt 3 người không đủ tiêu chuẩn. Số còn lại lên máy bay chở thẳng đến đảo Guam ngoài khơi Thái Bình Dương.

Những hồ sơ cùng được giải mã

Những hồ sơ cùng được giải mã

Trung tuần tháng 3/2025, Mỹ đã công bố những tài liệu cuối cùng liên quan đến vụ ám sát Tổng thống John F. Kennedy tại Dallas năm 1963. Nhân sự kiện trên, tạp chí Chuyện xứ người (ODC) Mỹ cập nhật nhiều hồ sơ còn “thú vị hơn” cả vụ ám sát JKF đã được CIA giải mã “toàn tập”.

Ngăn chặn ma túy ngay từ cơ sở

Ngăn chặn ma túy ngay từ cơ sở

Vừa tiếp giáp với trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước đó là TP Hồ Chí Minh, lại có gần 369km đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Campuchia nên Tây Ninh luôn tiềm ẩn phức tạp do các đối tượng tội phạm luôn rình rập tuồn ma túy qua biên giới để tiêu thụ tại chỗ và trung chuyển đến các tỉnh thành lân cận tiêu thụ.

Những thi thể trong vườn táo nhà Bender…

Những thi thể trong vườn táo nhà Bender…

Mùa xuân năm 1873, một nhóm người dân ở hạt Labette, Kansas, kéo đến khu đất bỏ hoang của gia đình Bender, mang theo cuốc, xẻng và những dự cảm chẳng lành. Họ xới tung mảnh vườn táo phía sau căn nhà gỗ bỏ hoang, nơi gia đình Bender từng mở quán trọ ven đường, đón khách vào ăn uống, nghỉ ngơi rồi biến mất.

“Dùng người và phương tiện của địch để đánh lại địch” (bài cuối)

“Dùng người và phương tiện của địch để đánh lại địch” (bài cuối)

Cách mạng Tháng Tám thành công, lực lượng an ninh, dù mới thành lập, nhưng đã liên tiếp lập nhiều chiến công. Không chỉ trấn áp, triệt phá, xóa sổ hàng chục ổ nhóm, băng đảng, tổ chức câu kết với thực dân Pháp hoạt động chống phá cách mạng, lực lượng An ninh nói chung và lực lượng phản gián nói riêng đã tương kế tựu kế, sử dụng điệp viên do Pháp huấn luyện để đánh lại chính tổ chức của chúng.

Những chuyên án lật ngược thế cờ (bài 2)

Những chuyên án lật ngược thế cờ (bài 2)

Như bài trước chúng tôi đã đề cập, lợi dụng tình hình cách mạng mới thành lập còn non trẻ, bọn phản cách mạng trong nước đua nhau ngóc đầu dậy chống phá chính quyền. Hàng chục tổ chức và đảng phái phản động vừa có thực lực, vừa được các đội quân xâm lược nuôi dưỡng, chỉ đạo, âm mưu cướp chính quyền, trong đó phải kể đến các cá nhân, tổ chức làm việc cho địch nhưng đã tìm cách chui vào nội bộ của ta để hoạt động gián điệp.

Chiến công phá vụ án nhà số 7 phố Ôn Như Hầu (bài 1)

Chiến công phá vụ án nhà số 7 phố Ôn Như Hầu (bài 1)

Vụ án số 7 phố Ôn Như Hầu ngày 12/7/1946 là chiến công xuất sắc, minh chứng tiêu biểu nhất về những đóng góp của lực lượng An ninh trong những thời khắc lịch sử giành và giữ chính quyền non trẻ của dân tộc, là mốc son chói lọi thể hiện vai trò hết sức to lớn của lực lượng An ninh nhân dân.

Bí mật về đội cận vệ trinh nữ của vua Xiêm

Bí mật về đội cận vệ trinh nữ của vua Xiêm

Huyền thoại về các nữ chiến binh Amazon dũng mãnh đã trở thành một phần của văn hóa thế giới từ thời cổ đại. Những câu chuyện này không ngừng kích thích trí tưởng tượng của các nhà nghiên cứu và giới nghệ sĩ, là tâm điểm của các cuộc tranh luận học thuật. Tuy nhiên, ẩn sau các truyền thuyết nổi tiếng là một trang sử hoàn toàn có thật. Đó là đội nữ cận vệ đã hàng thế kỷ bảo vệ các vị vua Xiêm La - tiền thân của Thái Lan ngày nay.

Vụ bê bối tên lửa Titan của Mỹ năm 1980

Vụ bê bối tên lửa Titan của Mỹ năm 1980

Trong số những sự cố tên lửa tai hại vì sơ suất của con người trong lịch sử khí tài của nhân loại, có sự cố vũ khí hạt nhân ở Damascus năm 1980. Rất may, chưa gây nổ đầu đạn, nếu không sẽ là “thảm họa Chernobyl nước Mỹ”.

Vó ngựa của Hoàng đế Quang Trung

Vó ngựa của Hoàng đế Quang Trung

Nhắc đến vị vua anh hùng Quang Trung, hậu thế nhớ ngay đến hình ảnh oai hùng vẫn được miêu tả khi nhà vua ngồi trên bành voi, trực tiếp chỉ huy binh sĩ đánh đồn Ngọc Hồi hay hạ thành Thăng Long mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789. Nói đến ngựa với nhà vua, người ta lại nhớ đến giai thoại về việc nhà vua sai ngựa trạm đem một cành đào Nhật Tân gửi về Phú Xuân tặng Hoàng hậu Ngọc Hân.

Mã định danh liệu có minh bạch thị trường bất động sản?

Mã định danh liệu có minh bạch thị trường bất động sản?

Từ ngày 1/3/2026, mỗi bất động sản tại Việt Nam sẽ có một “căn cước” riêng dưới dạng mã định danh điện tử. Chủ trương này được kỳ vọng tạo ra bước ngoặt về minh bạch hóa thị trường, kiểm soát dòng tiền và hạn chế đầu cơ.

Điện Kính Thiên: Thêm những bí ẩn khai mở từ lòng đất

Điện Kính Thiên: Thêm những bí ẩn khai mở từ lòng đất

Những bí mật quanh điện Kính Thiên - biểu tượng quyền lực tối cao của nhiều triều đại Việt Nam bất ngờ tiếp tục được khai mở vào những ngày cuối cùng của năm 2025, khi Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả khai quật khảo cổ mới nhất tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

Trận địa mới trên bản đồ chiến tranh hiện đại

Trận địa mới trên bản đồ chiến tranh hiện đại

“Trận địa mới trên bản đồ chiến tranh hiện đại” không còn nằm ở biên giới địa lý hay không gian mạng, mà đang dịch chuyển thẳng vào vùng lãnh thổ bí ẩn nhất của con người: bộ não. Khi các cường quốc đồng loạt đầu tư vào công nghệ thần kinh mang tính lưỡng dụng, từ giao diện não - máy tính đến kỹ thuật điều biến nhận thức, ranh giới giữa điều trị và kiểm soát, giữa tiến bộ và vũ khí hóa trở nên mong manh chưa từng có. Bản chất con người đang đứng trước một phép thử mới, nơi chiến tranh không chỉ nhắm vào cơ thể, mà nhắm vào chính ý chí và bản sắc của mỗi cá nhân.

Bài cuối: Một gia đình đặc biệt

Bài cuối: Một gia đình đặc biệt

Không chỉ Trần Tử Bình có cuộc đời đặc biệt, mà đồng chí Nguyễn Thị Hưng - người bạn đời của ông cũng vậy. Họ là “đồng chí chồng - đồng chí vợ” gắn bó với nhau và cùng vượt qua những sự kiện quan trọng của một giai đoạn cách mạng hào hùng nhất trong lịch sử dân tộc.

Thiếu tướng Trần Tử Bình: Gan vàng dạ sắt

Thiếu tướng Trần Tử Bình: Gan vàng dạ sắt

Trong 60 năm cuộc đời thì có đến gần 8 năm Thiếu tướng Trần Tử Bình bị tù đày ở các nhà tù Côn Đảo, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hỏa Lò - đều là những địa ngục trần gian. Sự trưởng thành, tôi luyện của người chiến sĩ cách mạng xuyên qua những gông cùm, xiềng xích; tích đọng thành lòng yêu nước, khát vọng tự do và sức mạnh để quên mình chiến đấu trọn đời vì cách mạng.

O Thu - người chèo đò qua dòng sông “mưa đỏ” Thạch Hãn

O Thu - người chèo đò qua dòng sông “mưa đỏ” Thạch Hãn

Có những khoảnh khắc lịch sử, một dòng sông phản chiếu hình ảnh nước Việt Nam can trường trong những năm tháng khói lửa 1972 - sông Thạch Hãn. Giữa mưa bom bão đạn, những mái chèo kiên cường vẫn rẽ sóng, đưa bộ đội sang Thành cổ, chở theo cả niềm tin và ý chí quật cường của đất nước.

Liệt sĩ Hà Nội trong trận đầu Hải quân ta đánh thắng

Liệt sĩ Hà Nội trong trận đầu Hải quân ta đánh thắng

Tôi tình cờ gặp Họa sĩ Ngô Thành Nhân trong một chiều mưa Đà Lạt. Lại tình cờ mà thật thú vị khi biết anh là con trai út của Kiến trúc sư nổi tiếng Ngô Huy Quỳnh. Cũng thật thú vị khi tôi với họa sĩ Ngô Thành Nhân là người cùng quê phường Đường Hào, tỉnh Hưng Yên.

Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy: Huyền thoại của bầu trời

Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy: Huyền thoại của bầu trời

Trong lịch sử không quân Việt Nam, phi công Nguyễn Văn Bảy (1936-2019) là một cái tên huyền thoại khi lái MiG-17 bắn hạ 7 máy bay tối tân của Mỹ. Ông được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân khi vừa bước qua tuổi 30 với quân hàm Thượng úy. Câu chuyện về phi công Nguyễn Văn Bảy thực sự là một huyền thoại của bầu trời và cuộc đời ông như biểu tượng về một “Cánh chim của bầu trời tự do” …

Tấm giấy báo tử và câu chuyện xúc động về làm báo ở chiến trường

Tấm giấy báo tử và câu chuyện xúc động về làm báo ở chiến trường

Trong “kho” hiện vật đồ sộ của Bảo tàng Báo chí Việt Nam, nhất là những hiện vật lớp thế hệ nhà báo đi trước, có một hiện vật rất đặc biệt. Đó là tấm giấy báo tử “nhầm” của nhà báo Kim Toàn. Được trưng bày trang trọng trong tủ trưng bày của Bảo tàng Báo chí Việt Nam, đằng sau tấm giấy báo tử vương màu thời gian này là câu chuyện xúc động không chỉ riêng của nhân vật có tên trên tấm giấy mà còn là về những nhà báo chiến trường, về một thế hệ nhà báo - chiến sĩ trong một thời lửa đạn.