Tuyển dụng và chuẩn hóa công chức, viên chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ rằng, công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém. Để xây dựng được một đội ngũ cán bộ đủ cả đức - tài thì vừa phải kết hợp việc tuyển dụng cán bộ có chất lượng với quy trình chuẩn hóa công chức viên chức nhà nước để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển, hội nhập toàn diện của đất nước ta hiện nay.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định muốn xây dựng thành công CNXH thì trước hết phải hoàn thiện được con người XHCN: “Là con người có đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng". Trong bộ máy hành chính nhà nước, những con người XHCN tiên phong, gương mẫu phục vụ Tổ quốc và Nhân dân chính là cán bộ công chức, viên chức nên Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng cán bộ là tiền vốn của đoàn thể - là cái gốc của mọi công việc, người cán bộ mẫu mực phải có cả đức và tài, lấy đức làm gốc. Cán bộ phải khắc phục mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, xa rời quần chúng, hống hách kiểu quan cách mạng, tham nhũng, thiếu trách nhiệm dẫn đến chia rẽ, cục bộ địa phương, bè phái và kết quả tất yếu làm hỏng việc.

4-1.jpg -0
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng chụp ảnh với cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ, cán bộ văn phòng Phủ Chủ tịch nhân dịp năm mới Nhâm Dần (1/1962).

Quan điểm về cán bộ của Người bao gồm các tiêu chí về đạo đức, tri thức, năng lực và lối sống, thể hiện sinh động sự phát triển tất yếu của con người mới XHCN. Khi nước ta vừa giành được độc lập, Chủ tịch Chính phủ lâm thời Hồ Chí Minh đã kêu gọi: "Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm nhiều".

Sau khi thành lập Chính phủ liên hiệp kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh thông báo tìm người tài giỏi ra giúp dân, giúp nước: "Nước ta cần kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài... E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bực tài đức không thể xuất thân. Khuyết điểm đó tôi xin thừa nhận. Nay muốn sửa đổi điều đó và trọng dụng những kẻ hiền năng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo ngay cho Chính phủ biết".

Trong những năm trường kỳ kháng chiến, để sửa đổi lối làm việc, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục quan tâm chọn lựa cán bộ công chức đủ tiêu chuẩn vào làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước. Các kỳ thi tuyển công chức vào ngạch, bậc của nền hành chính quốc gia đã được thực hiện theo quy định chung.

Ngày 29/5/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 188-SL sửa đổi lại chế độ công chức nhằm mục đích cải thiện đời sống công chức và đơn giản hóa chế độ công chức, theo các nguyên tắc: Ổn định mức sinh hoạt tối thiểu; Trọng dụng thành tích, tài năng; Chú ý đến tình trạng gia đình; Nâng đỡ phụ nữ và đồng bào miền núi làm công chức; Thống nhất ngạch và cấp bậc. Ngày 20/5/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 76-SL ban hành bản Quy chế công chức Việt Nam. Thể lệ và chương trình thi vào biên chế nhà nước mỗi ngạch sẽ do nghị định Bộ sở quản ấn định.

Đây là thời kỳ cả nước đang tiến hành kháng chiến cam go và quyết liệt, nội dung thi tuyển này là phù hợp, đáp ứng nhu cầu bổ sung, hoàn thiện đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, đến bây giờ, trong lúc chúng ta đang thực hiện cải cách hành chính triệt để thì chương trình thi tuyển này vẫn còn nguyên ý nghĩa và giá trị thực tế, dù cần có một số điều chỉnh để tương thích với một xã hội hiện đại và phát triển. Mục tiêu là phải tuyển dụng những công chức, viên chức đủ trí tuệ, kiến thức, năng lực, nắm được khoa học công nghệ và có trách nhiệm trong công tác.

4-2.jpg -0
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lớp học văn hóa và kỹ thuật ngoài giờ của công nhân nhà máy ô tô 1-5 (12/1963).

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: Muốn làm tròn nhiệm vụ của mình thì cán bộ phải luôn luôn cố gắng học tập, cố gắng vươn lên để không ngừng tiến bộ. Người thường xuyên nhắc nhở cán bộ muốn cải tạo xã hội, cải tạo thế giới thì trước hết phải tự cải tạo bản thân, nâng cao hiểu biết hằng ngày. Đây là công việc dễ thấy, dễ hiểu nhưng lại khó làm vì thay đổi ý thức, tư duy rất khó khăn, phức tạp: "Đó là một cuộc cách mạng trong bản thân của mỗi người".

Bên cạnh việc tuyển dụng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nghiêm khắc phê phán những cán bộ có phương pháp phấn đấu hình thức, sai lệch: những kiểu lý luận suông, sách vở sáo rỗng, quanh co bao biện, phi thực tế; học vì những toan tính cá nhân như để lấy danh hiệu, để trang sức, để đem lòe thiên hạ hoặc tạo cho mình một vốn liếng bằng cấp, sau này đợi cơ hội đưa ra mặc cả với tổ chức. Những công chức, viên chức đó hoàn toàn sa vào chủ nghĩa cá nhân giáo điều, vụ lợi: “Việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể, miễn là mình béo mặc thiên hạ gầy. Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nết xấu như lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, lãng phí tham ô...”.

Xã hội hiện nay cho thấy giữa cơ cấu kinh tế thị trường đa dạng nhiều thành phần, không ít công chức lãnh đạo, viên chức quản lý đang yên vị-đắc ý trong biên chế nhà nước. Khi về nghỉ thì hưởng chế độ lương hưu, khi đang nhiệm kỳ công tác thì tranh thủ cơ hội kiếm chác, mặc hậu quả gây ra cho xã hội và kệ trách nhiệm thuộc về những người đi sau. Chính bởi tư duy chộp giật, ăn xổi, tham lam, phi đạo đức như thế nên trong nhiều cơ quan hành chính sự nghiệp còn hiện tượng quan liêu, tham nhũng, người làm thật thì ít, người chơi thật thì nhiều hoặc có làm cũng không hiệu quả, gây lãng phí thời gian, tiền bạc của Nhà nước.

Hội nghị Trung ương 8, Khóa XIII đã quyết định lộ trình thực hiện chế độ tiền lương mới đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và cả người lao động. Nội dung này cũng từng được nêu ra để thực hiện trong Sắc lệnh 188-SL năm 1948 (chia ngạch lương thành 5 hạng tùy theo trình độ và bằng cấp). Nay, tiền lương đang bắt đầu trở thành nguồn thu nhập bảo đảm đời sống người lao động, tạo động lực cho sức sản xuất, năng suất và hiệu quả làm việc. Cải cách tiền lương sẽ góp phần nâng cao chất lượng, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, đồng thời làm trong sạch và củng cố sức mạnh của hệ thống chính trị, ổn định nguồn nhân lực có khả năng và trình độ trong khu vực hành chính công, đặc biệt đây cũng là một biện pháp căn cơ để phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Với những tiêu chuẩn Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đặt ra cho cán bộ và sự quan tâm của Đảng, Chính phủ, đội ngũ công chức viên chức trong các cơ quan nhà nước cần phải được củng cố và hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi trong kỷ nguyên mới của dân tộc.

Để góp phần thực hiện thành công tiến trình cải cách hành chính của Đảng và Nhà nước, công chức, viên chức cần ghi nhớ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Luôn luôn ra sức phấn đấu, ra sức làm việc, cố gắng học tập để nâng cao trình độ văn hóa, tri thức và chính trị của mình. Luôn luôn giữ gìn kỷ luật. Luôn luôn xứng đáng là một người cán bộ, một người đảng viên".

Tháng 6/1950, Bộ Nội vụ ban hành Chương trình thi tham sự hành chính. Đây là văn bản pháp quy đầu tiên về thi tuyển dụng công chức của Nhà nước. Các phần thi được quy định rõ gồm: Phần 1: Một bài luận về văn chương, công dân giáo dục và pháp luật thường thức; Phần 2: Một bài địa lý và sử ký (theo chương trình trung học phổ thông); Phần 3: Một bài về tổ chức bộ máy chính quyền, hội đồng nhân dân tỉnh, xã và ủy ban kháng chiến hành chính các cấp; Phần 4: Một bài đánh máy chữ; Phần 5: Một bài tốc ký (nếu thí sinh tình nguyện) và một giờ dịch ngoại ngữ ra tiếng Việt; đồng thời giới hạn nội dung cụ thể cho từng phần thi và quy định thang điểm là 20. Thí sinh phải đạt 12/20 điểm mới trúng tuyển.

Thí sinh không được mang sách vở, tài liệu vào phòng thi. Nếu bị bắt quả tang, thí sinh sẽ bị đình chỉ thi. Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính liên khu ra đề thi và lập Hội đồng giám thị. Đề thi được bỏ vào phong bì gắn xi niêm phong.

Khi thi bài nào thì Chủ tịch Hội đồng giám thị sẽ mở trước mặt thí sinh. Hội đồng giám khảo gồm: 1- Chủ tịch hoặc Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính liên khu: Chủ khảo; 2- Một hoặc hai giáo sư trung học phổ thông: Ủy viên; 3- Một hoặc hai kiểm sự hoặc tham sự hành chính: Ủy viên; Một cán sự hành chính: Thư ký (không được chấm bài). Niêm yết công khai danh sách điểm và thí sinh trúng tuyển.

Đỗ Hoàng Linh

Các tin khác

Vó ngựa của Hoàng đế Quang Trung

Vó ngựa của Hoàng đế Quang Trung

Nhắc đến vị vua anh hùng Quang Trung, hậu thế nhớ ngay đến hình ảnh oai hùng vẫn được miêu tả khi nhà vua ngồi trên bành voi, trực tiếp chỉ huy binh sĩ đánh đồn Ngọc Hồi hay hạ thành Thăng Long mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789. Nói đến ngựa với nhà vua, người ta lại nhớ đến giai thoại về việc nhà vua sai ngựa trạm đem một cành đào Nhật Tân gửi về Phú Xuân tặng Hoàng hậu Ngọc Hân.

Mã định danh liệu có minh bạch thị trường bất động sản?

Mã định danh liệu có minh bạch thị trường bất động sản?

Từ ngày 1/3/2026, mỗi bất động sản tại Việt Nam sẽ có một “căn cước” riêng dưới dạng mã định danh điện tử. Chủ trương này được kỳ vọng tạo ra bước ngoặt về minh bạch hóa thị trường, kiểm soát dòng tiền và hạn chế đầu cơ.

Điện Kính Thiên: Thêm những bí ẩn khai mở từ lòng đất

Điện Kính Thiên: Thêm những bí ẩn khai mở từ lòng đất

Những bí mật quanh điện Kính Thiên - biểu tượng quyền lực tối cao của nhiều triều đại Việt Nam bất ngờ tiếp tục được khai mở vào những ngày cuối cùng của năm 2025, khi Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả khai quật khảo cổ mới nhất tại Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

Trận địa mới trên bản đồ chiến tranh hiện đại

Trận địa mới trên bản đồ chiến tranh hiện đại

“Trận địa mới trên bản đồ chiến tranh hiện đại” không còn nằm ở biên giới địa lý hay không gian mạng, mà đang dịch chuyển thẳng vào vùng lãnh thổ bí ẩn nhất của con người: bộ não. Khi các cường quốc đồng loạt đầu tư vào công nghệ thần kinh mang tính lưỡng dụng, từ giao diện não - máy tính đến kỹ thuật điều biến nhận thức, ranh giới giữa điều trị và kiểm soát, giữa tiến bộ và vũ khí hóa trở nên mong manh chưa từng có. Bản chất con người đang đứng trước một phép thử mới, nơi chiến tranh không chỉ nhắm vào cơ thể, mà nhắm vào chính ý chí và bản sắc của mỗi cá nhân.

Bài cuối: Một gia đình đặc biệt

Bài cuối: Một gia đình đặc biệt

Không chỉ Trần Tử Bình có cuộc đời đặc biệt, mà đồng chí Nguyễn Thị Hưng - người bạn đời của ông cũng vậy. Họ là “đồng chí chồng - đồng chí vợ” gắn bó với nhau và cùng vượt qua những sự kiện quan trọng của một giai đoạn cách mạng hào hùng nhất trong lịch sử dân tộc.

Thiếu tướng Trần Tử Bình: Gan vàng dạ sắt

Thiếu tướng Trần Tử Bình: Gan vàng dạ sắt

Trong 60 năm cuộc đời thì có đến gần 8 năm Thiếu tướng Trần Tử Bình bị tù đày ở các nhà tù Côn Đảo, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hỏa Lò - đều là những địa ngục trần gian. Sự trưởng thành, tôi luyện của người chiến sĩ cách mạng xuyên qua những gông cùm, xiềng xích; tích đọng thành lòng yêu nước, khát vọng tự do và sức mạnh để quên mình chiến đấu trọn đời vì cách mạng.

O Thu - người chèo đò qua dòng sông “mưa đỏ” Thạch Hãn

O Thu - người chèo đò qua dòng sông “mưa đỏ” Thạch Hãn

Có những khoảnh khắc lịch sử, một dòng sông phản chiếu hình ảnh nước Việt Nam can trường trong những năm tháng khói lửa 1972 - sông Thạch Hãn. Giữa mưa bom bão đạn, những mái chèo kiên cường vẫn rẽ sóng, đưa bộ đội sang Thành cổ, chở theo cả niềm tin và ý chí quật cường của đất nước.

Liệt sĩ Hà Nội trong trận đầu Hải quân ta đánh thắng

Liệt sĩ Hà Nội trong trận đầu Hải quân ta đánh thắng

Tôi tình cờ gặp Họa sĩ Ngô Thành Nhân trong một chiều mưa Đà Lạt. Lại tình cờ mà thật thú vị khi biết anh là con trai út của Kiến trúc sư nổi tiếng Ngô Huy Quỳnh. Cũng thật thú vị khi tôi với họa sĩ Ngô Thành Nhân là người cùng quê phường Đường Hào, tỉnh Hưng Yên.

Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy: Huyền thoại của bầu trời

Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy: Huyền thoại của bầu trời

Trong lịch sử không quân Việt Nam, phi công Nguyễn Văn Bảy (1936-2019) là một cái tên huyền thoại khi lái MiG-17 bắn hạ 7 máy bay tối tân của Mỹ. Ông được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân khi vừa bước qua tuổi 30 với quân hàm Thượng úy. Câu chuyện về phi công Nguyễn Văn Bảy thực sự là một huyền thoại của bầu trời và cuộc đời ông như biểu tượng về một “Cánh chim của bầu trời tự do” …

Tấm giấy báo tử và câu chuyện xúc động về làm báo ở chiến trường

Tấm giấy báo tử và câu chuyện xúc động về làm báo ở chiến trường

Trong “kho” hiện vật đồ sộ của Bảo tàng Báo chí Việt Nam, nhất là những hiện vật lớp thế hệ nhà báo đi trước, có một hiện vật rất đặc biệt. Đó là tấm giấy báo tử “nhầm” của nhà báo Kim Toàn. Được trưng bày trang trọng trong tủ trưng bày của Bảo tàng Báo chí Việt Nam, đằng sau tấm giấy báo tử vương màu thời gian này là câu chuyện xúc động không chỉ riêng của nhân vật có tên trên tấm giấy mà còn là về những nhà báo chiến trường, về một thế hệ nhà báo - chiến sĩ trong một thời lửa đạn.

Nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của nhà tình báo Vladimir Kulemekov

Nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của nhà tình báo Vladimir Kulemekov

Từ nhỏ, Vladimir Kulemekov mơ ước trở thành quân nhân. Tốt nghiệp Trường Sư phạm Suvorov với huy chương vàng, ông vào học Học viện Truyền thông Quân sự ở Leningrad. Năm 1969, ông tốt nghiệp và trở thành chuyên gia tình báo điện tử. Sau 5 năm làm việc tại vùng Khabarovsk, ông nộp đơn vào Trường Ngoại giao quân sự.

Nhà báo, bác sĩ Nguyễn Văn Luyện: Làm báo để chữa cho nhiều người cùng lúc…

Nhà báo, bác sĩ Nguyễn Văn Luyện: Làm báo để chữa cho nhiều người cùng lúc…

Giáo sư Nguyễn Tấn Gi Trọng (đại biểu Quốc hội từ khóa I tới khóa VII) nhận xét bác sĩ Nguyễn Văn Luyện (Ủy viên Ban Thường trực Quốc hội khóa I) là “một bác sĩ giỏi, một con người cởi mở, nhân hậu, vị tha, sống vì mọi người; một nhà báo, một nhà hoạt động xã hội lớn, có tầm nhìn xa trông rộng”.

Ký ức về một thời hào hùng của người lính An ninh

Ký ức về một thời hào hùng của người lính An ninh

Mặc dù vừa trải qua cơn đột quỵ, trí nhớ khi tỏ khi mờ, nhưng những ký ức về những năm tháng tuổi trẻ hào hùng, với hành trình đi dọc Trường Sơn, vượt qua mưa bom bão đạn để tham gia chi viện cho chiến trường miền Nam vẫn khắc sâu, nguyên vẹn trong tâm trí của ông Võ Xuân Thành - người lính An ninh Công an Nghệ An.

Dalat Palace và cuộc trù bị cho “Hội nghị Fontainebleau”

Dalat Palace và cuộc trù bị cho “Hội nghị Fontainebleau”

“Hội nghị Đà Lạt” còn gọi là “Hội nghị trù bị Đà Lạt” họp từ ngày 19/4 đến ngày 11/5/1946 tại Dalat Palace, Tp Đà Lạt, là một hội nghị dự bị, gặp gỡ giữa 2 phái đoàn Việt và Pháp chuẩn bị cho “Hội nghị Fontainebleau” diễn ra vào tháng 7 năm đó.

Những bức ảnh trở thành lịch sử

Những bức ảnh trở thành lịch sử

Trong không khí cả nước náo nức chào mừng 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, những ngày tháng Tư lịch sử năm nay, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III đón những vị khách đặc biệt và “kho” tư liệu ảnh vô giá. Đó là 2 nhà báo chiến trường - Trần Mai Hưởng và Đinh Quang Thành - những người đã theo đoàn quân giải phóng tiến về Sài Gòn, ghi lại nhiều khoảnh khắc đặc biệt và nhiều trận đánh lớn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, trong đó có thời khắc những chiếc xe tăng đầu tiên húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập nửa thế kỷ trước.

Ký ức miền Nam của những người lính an ninh trên quê hương Xô Viết

Ký ức miền Nam của những người lính an ninh trên quê hương Xô Viết

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ, ác liệt, cùng với quân và dân cả nước, lực lượng Công an tỉnh Nghệ An thực hiện nhiều nhiệm vụ mang tính chiến lược: Củng cố, xây dựng lực lượng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp cách mạng; đảm bảo an ninh, trật tự; bảo vệ công cuộc xây dựng CNXH ở hậu phương miền Bắc; đập tan mọi âm mưu và hoạt động của bọn gián điệp biệt kích và nỗ lực tham gia chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam.

Cuộc hạnh ngộ sau nửa thế kỷ

Cuộc hạnh ngộ sau nửa thế kỷ

Côn Đảo ngày nay đã khác xưa rất nhiều, nhưng dấu tích của quá khứ vẫn còn đó, nhắc nhở chúng ta về một thời kỳ đấu tranh gian khổ nhưng oanh liệt. Với những người từng trải qua năm tháng lao tù khắc nghiệt tại Côn Đảo, hòn đảo này đã trở thành một phần máu thịt, gắn liền với ký ức không thể nào quên.

Hồi ức chiến trận của vị tướng miền Tây

Hồi ức chiến trận của vị tướng miền Tây

Ở tuổi 81, trải qua nhiều trận đánh sinh tử, đi qua nhiều cột mốc quan trọng của cuộc đời, nhưng với Thiếu tướng Trần Vinh Quang (nguyên Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 9, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) thì kỷ niệm đặc biệt nhất với ông là trong những ngày tháng 4/1975 lịch sử, những ngày mà “niềm vui như một giấc mơ” trong cuộc đời mỗi người lính.

Hoa bất tử nở giữa lòng địch

Hoa bất tử nở giữa lòng địch

H63 là một mô hình điệp báo chưa từng có tiền lệ trong lịch sử tình báo quốc phòng Việt Nam và thậm chí là cả thế giới. Ở đó, quy tụ được những điệp viên hoàn hảo như Phạm Xuân Ẩn (X6), Nguyễn Thị Mỹ Nhung (Tám Thảo), Nguyễn Thị Ba... Phía sau mạng lưới tình báo hoạt động nhanh gọn, hiệu quả, bí mật suốt nhiều năm ấy, người ta không quên hình ảnh vị chỉ huy chiến lược Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang). Cuộc đời ông như một bông hoa bất tử nở giữa lòng địch.