Trên những cung đường Trường Sơn huyền thoại - Bài 5

Chiến tranh lùi xa đã gần nửa thế kỷ, song những ký ức hào hùng của một thời bom đạn “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, mở đường phục vụ kháng chiến vẫn còn in đậm trong tâm trí những những cán bộ lão thành cách mạng, cựu TNXP, dân công hỏa tuyến năm xưa.

  Bến Giằng mở lối Tây Nguyên

Ngày ấy, đường Trường Sơn mở qua địa phận tỉnh Quảng Nam, nối từ A Lưới, A Roàng (Thừa Thiên-Huế) qua huyện Hiên (nay là 2 huyện Tây Giang và Đông Giang), rồi huyện Giằng (nay là huyện Nam Giang), đến Phước Sơn. Trong trí nhớ của già Zơ Râm Ul (75 tuổi), Chủ tịch Hội Cựu TNXP huyện Nam Giang, thì những năm tháng kháng chiến, tham gia mở đường Trường Sơn là ký ức không thể nào quên…

Ngã ba Bến Giằng, huyện Nam Giang, điểm nối đường Hồ Chí Minh lên Tây Nguyên.
Ngã ba Bến Giằng, huyện Nam Giang, điểm nối đường Hồ Chí Minh lên Tây Nguyên.

Đó là giai đoạn 1965-1975, huyện Giằng là vùng hậu cứ quan trọng góp phần giải phóng Quảng Nam - Đà Nẵng, tạo tiền đề cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975 sau này. Vì thế, giặc thường xuyên đánh phá, càn quét; chiến sự luôn căng thẳng và khốc liệt. Năm 1965, già Zơ Râm Ul mới 22 tuổi đã hăng hái cùng đồng đội tham gia mở đường Trường Sơn, vận chuyển lương thực, thực phẩm. Khu vực Bến Giằng, nơi giao nhau giữa đường Trường Sơn và quốc lộ 14D, lúc bấy giờ là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của địch nên việc mở đường ở đây gặp vô vàn khó khăn. 

“Để mở đường Trường Sơn, chúng tôi phải hứng chịu rất nhiều gian khổ, một phần do thời tiết khắc nghiệt của vùng rừng núi Trường Sơn mang lại, một phần do mưa bom, bão đạn của kẻ thù. Song, với quyết tâm mở đường Trường Sơn phục vụ kháng chiến, tôi cũng như nhiều đồng chí, đồng đội không quản ngại ngày đêm bám đường. Địch đánh phá, đường bị hư hỏng, chúng tôi tranh thủ lúc địch ngớt thả bom là xông ra sửa đường, vá đường để các chuyến xe ra tiền tuyến được thông suốt”, già Zơ Râm Ul tâm sự.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, quân và dân huyện Giằng đã đóng góp hàng vạn ngày công mở đường Trường Sơn huyền thoại, xây dựng kho tàng, vận chuyển gạo muối, thuốc men, vũ khí… 

Đặc biệt là bảo vệ an toàn cho tuyến đường Trường Sơn. Nhiều trận đánh lớn đã diễn ra ở ven tuyến đường này, trong đó phải kể đến các cuộc đấu tranh của đồng bào Bến Yên, Tà Lào đối phó với chiến dịch “thượng du vận” chống đưa dân vào khu dồn Thạnh Mỹ; phụ nữ Pà Dương đấu tranh không cho địch càn quét bắt người vô cớ; hay những trận đánh của du kích vào các đồn địch… 

Chiến tranh kết thúc, đã có 149 người con huyện Giằng anh dũng hy sinh, gần 160 thương, bệnh binh và trên 80 nạn nhân bị ảnh hưởng chất độc da cam. Thế nhưng, dù phải trải qua nhiều đau thương, mất mát, đồng bào các dân tộc thiểu số ở huyện Giằng vẫn cùng chung một ý chí, chung chiến hào đánh giặc, không quản ngại hy sinh, gian khổ vì sự nghiệp giải phóng quê hương, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước…

Đường Trường Sơn được mở nối liền từ Bắc vào Nam. Đoạn qua địa bàn tỉnh Quảng Nam, ngay ngã ba Bến Giằng, tuyến đường kéo dài đến huyện Phước Sơn rồi vượt đèo Lò Xo để lên đất rừng Tây Nguyên rộng lớn. 

Ngày nay, tại thị trấn Khâm Đức, huyện Phước Sơn vẫn còn lưu giữ tấm bia di tích ghi lại những nét chính trong quá trình mở đường Trường Sơn, ghi rõ Khâm Đức là chỉ huy Sở tiền phương Bộ Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn từ năm 1972 đến năm 1974, xây dựng đường ống dẫn xăng dầu Khâm Đức-Ngọc Hồi. Nơi đây cũng là nơi đóng quân của Sư đoàn công binh 472, Sư đoàn vận tải 471 và các trung đoàn cao xạ ở Khâm Đức…

Trò chuyện cùng chúng tôi, già Hồ Văn Điều đã 79 tuổi, song vẫn còn nhớ như in quãng thời gian hoạt động cách mạng trong chiến tranh. Theo lời già Hồ Văn Điều, từ năm 1959, cách mạng đã cho bộ đội, dân công tham gia mở đường Trường Sơn phục vụ xe đạp thồ vận chuyển lương thực, vũ khí. 

Cao điểm năm 1969-1970, bộ đội mở đường Trường Sơn rộng hơn để ôtô vận tải có thể di chuyển, phục vụ kháng chiến ở khu vực Quảng Nam - Đà Nẵng và vùng Tây Nguyên. Già Hồ Văn Nhun (74 tuổi, trú thị trấn Khâm Đức) cũng kể về những năm tháng tham gia mở đường Trường Sơn đầy cam go, gian khổ. 

“Năm 1965, sau khi học tập và được kết nạp Đảng ngoài Bắc, tôi trở lại chiến trường miền Nam, tham gia đánh giặc trên quê hương Phước Sơn. Chính bộ đội ta, cũng như các lực lượng TNXP, dân công hỏa tuyến đã mở đường Trường Sơn, nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam, góp phần làm nên đại thắng mùa xuân 1975”, già Nhun nói như tâm sự với chính mình.

Trên tuyến đường Trường Sơn năm xưa, đường Hồ Chí Minh hôm nay, đoạn qua địa bàn tỉnh Quảng Nam giờ đây đã khoác lên mình tấm áo mới. Những bản làng, những thị trấn, thị tứ được hình thành với vóc dáng đô thị miền xuôi. Đường Hồ Chí Minh qua huyện Hiên năm xưa, nay là huyện Tây Giang, nơi có các bản làng trù phú của đồng bào Cơ Tu ở các xã A Vương, Bahlêê; là thị trấn Prao sầm uất của huyện Đông Giang. 

Vòng xuống huyện Nam Giang (huyện Giằng ngày trước) có thị trấn Thạnh Mỹ, ngã ba Bến Giằng; qua huyện Phước Sơn có thị trấn Khâm Đức, nơi được mệnh danh là thủ phủ của “thung lũng vàng”. Đường Hồ Chí Minh được thảm nhựa, mở rộng đã tạo động lực để rất nhiều bản làng, thị trấn dọc tuyến đường này phát triển kinh tế - xã hội, khởi sắc đi lên…

Ngọc Thi

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...