Huấn luyện nghiêm ngặt, rèn luyện thuần thục
Mỗi ngày của các cán bộ huấn luyện động vật nghiệp vụ thuộc Đội Kỹ thuật bảo vệ, Phòng Cảnh vệ miền Nam bắt đầu từ rất sớm với công việc kiểm tra sức khỏe, vệ sinh chuồng trại, chăm sóc và chuẩn bị cho các giáo án tập luyện khắc nghiệt. Bên cạnh việc duy trì thường xuyên các động tác cơ bản như đứng, nằm, ngồi, bò, lực lượng Cảnh vệ liên tục triển khai các bài tập chuyên khoa phát hiện chất nổ tại ô tô, vali và các địa hình phức tạp.
Nhắc đến chó nghiệp vụ, nhiều người thường quen với hình ảnh những chú béc-giê to khỏe, sủa vang, uy hiếp tội phạm trong các chuyên án truy bắt tội phạm ma túy hay tội phạm hình sự. Thế nhưng, thế giới của cảnh khuyển bảo vệ lại tuân theo một bộ quy chuẩn hoàn toàn trái ngược: tuyệt đối giữ im lặng. Các cảnh khuyển này được đào tạo chuyên phát hiện thuốc nổ, ma túy…
Là người trực tiếp huấn luyện, Thiếu úy Lê Tấn Thông, cán bộ huấn luyện động vật nghiệp vụ thuộc Đội Kỹ thuật bảo vệ, Phòng Cảnh vệ miền Nam chia sẻ về quá trình gắn bó với chú chó Rich: "Tôi tiếp nhận chú chó Rich khi nó 11 tháng tuổi. Thời gian làm quen mất khoảng một tuần để tìm hiểu tính cách và tạo sự gắn bó trước khi bắt đầu huấn luyện. Rich khá hiền, chỉ hơi hiếu động nên việc làm quen tương đối thuận lợi. Khi hiểu được tính cách, thói quen của chó, người huấn luyện sẽ dễ dàng hơn trong quá trình rèn luyện".
Thiếu úy Lê Tấn Thông cho biết, sau thời gian thực hiện nghĩa vụ, phấn đấu học tập, rèn luyện và được tuyển chọn ở lại công tác, anh được cử đến Trung tâm Huấn luyện và bồi dưỡng động vật nghiệp vụ thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động đào tạo trong 6 tháng. Sau khi trở về đơn vị, anh được giao nhiệm vụ chăm sóc, huấn luyện chó nghiệp vụ, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn công tác.
Nói về công tác đào tạo chó nghiệp vụ, Trung tá Trần Ngọc Trường, Đội trưởng Đội Kỹ thuật bảo vệ, Phòng Cảnh vệ miền Nam cho biết: chó nghiệp vụ được huấn luyện theo giáo trình chung của Bộ Công an, sau đó tiếp tục được rèn luyện nâng cao theo từng yêu cầu nhiệm vụ cụ thể. Ngoài nhiệm vụ phát hiện chất nổ, chất cháy, một số con được đào tạo chuyên sâu về phát hiện súng, tùy theo năng lực của từng cá thể.
Hiện nay, đơn vị đang sử dụng dòng chó Malinois (Bỉ) nổi tiếng với sự nhanh nhẹn, linh hoạt và chó Cocker Tây Ban Nha với thân hình nhỏ gọn. Nếu như chó Malinois phát huy ưu thế nhờ khứu giác nhạy bén tại các vị trí khó tiếp cận thì dòng chó Cocker lại vô cùng thuận lợi khi tiếp cận các không gian thấp, chật hẹp - nơi mà các phương pháp kiểm tra thông thường hoặc thiết bị kỹ thuật khó can thiệp.
“Nhiều người khi mới nhìn thấy mang chó nhỏ đi làm nhiệm vụ thì họ ngạc nhiên hỏi sao không dùng chó lớn. Nhưng thực tế, khi kiểm tra tại các vị trí có không gian chật, hẹp như phòng ngủ, trên ô tô thì chỉ những chú chó nhỏ như giống Cocker mới có thể đảm nhận được”, Trung tá Trần Ngọc Trường cho biết.
Theo lãnh đạo Phòng Cảnh vệ miền Nam, cả 4 chú chó nghiệp vụ của đơn vị hiện đều tham gia huấn luyện với tần suất 7 buổi động tác cơ bản và 19 buổi chuyên khoa mỗi tháng. Các nội dung nâng cao tập trung vào tìm kiếm, phát hiện chất nổ, vũ khí cất giấu trong địa hình phức tạp, dưới nhiều điều kiện thời tiết khắc nghiệt khác nhau.
Chó nghiệp vụ thông thường được chọn dựa trên bộ tiêu chuẩn: mắt tinh, tai thính, mũi nhạy. Riêng với những chú chó chuyên về phát hiện chất nổ, một số giống chó ưu tiên được chọn là Cocker, Malinois, Berger. “Mỗi giống chó với các đặc tính khác nhau sẽ phù hợp với một loại nhiệm vụ khác nhau. Một trong những tiêu chí quan trọng nhất của chó phát hiện chất nổ là hệ thần kinh cân bằng, linh hoạt”, Trung úy Nguyễn Thành Huy, cán bộ huấn luyện động vật nghiệp vụ thuộc Đội Kỹ thuật bảo vệ chia sẻ.
Theo Trung úy Nguyễn Thành Huy, với chó làm nhiệm vụ bảo vệ có bản tính hung dữ, khi phát hiện một chiếc vali vô chủ thì nó sẽ cắn vali. Nếu trong vali có chất nổ thật thì hành vi này sẽ vô cùng nguy hiểm. “Nhưng với chó chuyên phát hiện chất nổ, chúng sẽ dùng mũi để ngửi và làm động tác ra dấu cho người huấn luyện biết nếu bên trong có chất nổ. Đó là lý do tại sao chó phát hiện chất nổ lại cần hệ thần kinh cân bằng, linh hoạt”, Trung úy Nguyễn Thành Huy giải thích.
Chia sẻ về công việc của mình, Trung úy Nguyễn Thành Huy cho biết, để làm tốt công việc này cần rất nhiều đam mê. Là người huấn luyện, các anh cũng chính là bác sĩ thú y, người chăm sóc khi chó đau ốm. Bởi bản thân các cán bộ chiến sĩ huấn luyện cũng được đào tạo lớp thú y cơ bản để chăm sóc chó những khi chúng mệt hoặc bị bệnh. Khi chó ốm, các cán bộ chiến sĩ cũng chính là người bón cho chúng ăn…
"Lá chắn" tin cậy tại các sự kiện quan trọng
Trung tá Trần Ngọc Trường cho biết, địa bàn hoạt động của Phòng Cảnh vệ miền Nam trải dài từ Khánh Hòa đến Cà Mau. Việc triển khai chó nghiệp vụ căn cứ vào đặc điểm địa bàn, tính chất và quy mô sự kiện. Tại các sự kiện lớn, lực lượng được bố trí kiểm tra phương tiện, khán đài, lễ đài và những địa điểm liên quan trước khi hoạt động diễn ra.
Chia sẻ về phương pháp huấn luyện và xây dựng niềm tin với chó nghiệp vụ, Trung úy Nguyễn Công Danh, cán bộ huấn luyện chú chó Oscar, cho biết: “Nhiệm vụ của chúng tôi là bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các đồng chí lãnh đạo, nguyên thủ, các đoàn khách quốc tế có chế độ cảnh vệ sang thăm và làm việc tại Việt Nam, các sự kiện do Đảng, Nhà nước tổ chức. Không gian làm việc là những vị trí, khu vực sang trọng, trang nghiêm, đòi hỏi tính bảo mật cao. Do đó, yêu cầu đặt ra là trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, chó tuyệt đối không được sủa, không được cào, bới, kể cả khi phát hiện mục tiêu hay vật thể nghi vấn”.
Để báo động khi phát hiện nguy hiểm, thay vì cất tiếng sủa thu hút sự chú ý, những "chiến binh" này được huấn luyện để giao tiếp với cán bộ huấn luyện bằng ám hiệu tĩnh lặng. Chẳng hạn, khi đánh hơi thấy mùi chất nổ, vũ khí hay vật lạ, phản xạ duy nhất của chúng là ngồi xuống ngay lập tức. Một cử động nhỏ, một dáng ngồi im lặng ấy chính là "mật lệnh" ngầm đánh động toàn bộ ê kíp rà soát an ninh vào trạng thái chiến đấu.
"Chó thực hiện đúng yêu cầu sẽ được khen ngợi, cho vui chơi hoặc thưởng thức ăn. Nếu chó làm chưa đúng, người huấn luyện phải thể hiện thái độ nghiêm khắc để chó nhận biết và điều chỉnh hành vi. Muốn chó hiểu, thực hiện đúng hiệu lệnh, chúng tôi phải kiên trì, duy trì kỷ luật, đồng thời quan tâm, động viên để tạo sự gắn bó và niềm tin", Trung úy Nguyễn Công Danh chia sẻ.
Đặc biệt, trong dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (4/2025), lực lượng chó nghiệp vụ đã phát huy tối đa vai trò trong việc bảo vệ an toàn cho các hoạt động kỷ niệm. Thiếu úy Lê Tấn Thông nhớ lại, anh và chú chó Rich làm nhiệm vụ liên tục nhiều ngày, có hôm xuất phát từ 1-2h sáng, thời gian nghỉ ngơi hạn chế. Dù lịch trình dày, anh vẫn phải duy trì sự tỉnh táo, phối hợp chặt chẽ với Rich để hoàn thành nhiệm vụ.
Mỗi khi rà soát, người huấn luyện cùng chó nghiệp vụ kiểm tra kỹ lưỡng từng khu vực được phân công, từ các vị trí trên cao đến gầm bàn, gầm ghế và nơi có khả năng cất giấu vật nguy hiểm. Chỉ cần một dấu hiệu nghi vấn nhỏ nhất được khứu giác nhạy bén của chó nghiệp vụ phát hiện, cán bộ huấn luyện sẽ lập tức báo cáo chỉ huy để kịp thời xử lý.
Sự kết hợp ăn ý giữa phương tiện kỹ thuật hiện đại và khứu giác tinh nhạy của những chú chó nghiệp vụ đã tạo nên hàng rào an ninh vững chắc. Đằng sau vẻ ngoài thân thiện, kỷ luật của những chú chó nghiệp vụ cùng cán bộ huấn luyện Phòng Cảnh vệ miền Nam đã và đang góp phần bảo vệ an toàn tuyệt đối các sự kiện, yêu cầu đề ra.
