Những đứa trẻ gọi người dưng là “mẹ”
Một buổi sáng đầu năm 2021, trời rét căm căm, khi bước ra khu vực cổng chùa Hồi Long, sư cô Thích Đàm Ngoan nhìn thấy một chiếc chăn được cuộn tròn đặt bên cạnh cổng. Nghĩ rằng ai đó bỏ rác, sư cô tiến lại gần, nhưng khi mở chiếc chăn ra, bà khựng lại khi phát hiện bên trong là một đứa trẻ đỏ hỏn, mặt tím tái, dây rốn vẫn chưa được cắt.
Đứa trẻ chỉ nặng khoảng 1,8kg, sinh thiếu tháng nên sư cô lập tức đưa em đến Bệnh viện Nhi để cấp cứu và chăm sóc. Sau một thời gian nằm lồng ấp, em được trở về Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long và được đặt tên Xoài. Đó chỉ là một trong nhiều lần sư cô Thích Đàm Ngoan đón những đứa trẻ bị bỏ rơi về mái nhà Hồi Long. Có em được phát hiện ngay trước cổng chùa, có em được cơ quan chức năng đưa đến sau khi được tìm thấy ở nơi khác. Phần lớn các em đều đến trong hoàn cảnh đặc biệt, khi còn quá nhỏ để hiểu vì sao mình bị bỏ lại.
Trường hợp đầu tiên được sư cô đón về nuôi dưỡng là bé Sâu, khi được phát hiện, bé sinh thiếu tháng và chỉ nặng 1,4kg. Sau thời gian được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Nhi, bé được Công an phường Đông Vệ bàn giao về chùa khi cân nặng mới khoảng 1,8kg. “Tôi đặt tên là Sâu. Lúc nhận con về, con mới 1,8kg. Bé quá nhỏ nên tôi vừa run vừa sợ vì mình chưa từng chăm trẻ sơ sinh”, sư cô nhớ lại.
Những ngày đầu, do chưa có kinh nghiệm chăm trẻ sơ sinh, mọi người chỉ pha khoảng 20ml sữa mỗi lần cho bé ăn. Sâu thường xuyên khóc nên sư cô phải gọi điện nhờ bác sĩ hướng dẫn mới biết em khóc vì đói. Rồi từng ngày, những người ở chùa học cách chăm một đứa trẻ sơ sinh, từ pha sữa, tắm rửa, thay tã đến theo dõi từng biểu hiện bất thường của cơ thể nhỏ bé. Sau khoảng ba tháng, khi đôi má của Sâu bắt đầu có da có thịt, em lớn dần lên, sư cô mới cảm thấy nhẹ lòng.
Những câu chuyện như vậy đã trở thành một phần trong hành trình của sư cô Đàm Ngoan từ khi bắt đầu cưu mang trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt đến lúc Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long trở thành mái nhà chung của nhiều đứa trẻ bị bỏ rơi.
Ý định ấy được sư cô ấp ủ từ năm 2001, sau khi đọc câu chuyện về sư bà Chứng Nghiêm ở Đài Loan, người từng gom nhặt ve chai, tích góp từng đồng để nuôi trẻ mồ côi, sau đó xây dựng bệnh viện, trường học. Năm 2008, sư cô Thích Đàm Ngoan được bổ nhiệm trụ trì chùa Hồi Long. Hai năm sau, nhà chùa bắt đầu tiếp nhận, nuôi dưỡng trẻ mồ côi. Những ngày đầu, các em được chăm sóc ngay trong chùa, khi số lượng trẻ tăng lên, không gian trở nên chật hẹp, sư cô nghĩ đến việc xây dựng một cơ sở riêng để các em có nơi ở ổn định.
Năm 2016, Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long được xây dựng với nguồn hỗ trợ 3,7 tỷ đồng từ Ngân hàng Công thương Việt Nam, hoàn thành năm 2018. Từ năm 2019, trung tâm bắt đầu tiếp nhận thêm trẻ bị bỏ rơi, từ những trường hợp mồ côi đến trẻ có hoàn cảnh đặc biệt. Từ đó đến nay, những bước chân nhỏ bé cứ lần lượt tìm về Hồi Long. Có em ở lại nhiều năm, có em sau một thời gian được người thân đón về. Năm 2024, có 10 em được người thân đón về; năm 2025 có thêm 14 em rời trung tâm khi cha hoặc người thân trở về và đủ điều kiện chăm sóc.
Một vòng tay nối dài
Hiện Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long thường xuyên chăm sóc khoảng 30 trẻ. Các em được nuôi dưỡng, học tập theo độ tuổi và được tạo điều kiện để phát triển như những đứa trẻ khác.
Điều sư cô Thích Đàm Ngoan mong muốn nhất không phải là các em lớn lên với cảm giác mình là những đứa trẻ bị bỏ rơi. Bởi vậy, trong căn nhà chung ấy, những tiếng gọi “bố”, “mẹ” vẫn hồn nhiên vang lên mỗi khi có khách đến thăm. Có những em đã học lớp 2, lớp 3 nhưng chưa biết mình từng bị bỏ rơi, các em chạy ra đón khách, sà vào lòng người lớn bằng sự hồn nhiên vốn có của tuổi thơ. “Thực sự có những lúc các con hát bài ‘Mẹ ơi có biết’ hoặc ‘Ba thương con’, mình cảm thấy đau lòng lắm. Các con bây giờ còn nhỏ, được chăm sóc chu đáo nên không có muộn phiền”, sư cô chia sẻ.
Đầu năm 2022, sức khỏe không còn cho phép sư cô tự mình thức đêm chăm sóc tất cả các con nên nhà chùa phải thuê thêm bảo mẫu. Tuy nhiên, khi trẻ cần chăm sóc, sư cô vẫn trực tiếp có mặt. Công việc hằng ngày được chia sẻ cho các bảo mẫu, còn sư cô theo dõi và xử lý những trường hợp cần thiết.
Gánh nặng lớn nhất vẫn là kinh phí, tiền ăn, sữa, thuốc men, quần áo, học hành và tiền trả cho người chăm sóc khiến việc duy trì một mái nhà có hàng chục trẻ em trở thành bài toán không đơn giản. “Những năm trước thực sự có khi phải nợ lương mấy tháng mới trả được, chỉ cần không có ăn là đi vay thôi, thiếu gạo thì mua chịu. Nghĩ làm sao cho các con no đủ, thiếu thốn thì tính sau”, sư cô kể.
Không chờ đợi hoàn toàn vào sự giúp đỡ của cộng đồng, nhà chùa tìm cách tạo thêm nguồn thu bằng việc sản xuất hương, tinh dầu sả, dầu gội thảo dược... Từ chỗ nguyên liệu phải đi xin, sản phẩm làm ra chưa bán được thì đem biếu, tặng, nhà chùa từng bước trồng nguyên liệu, tổ chức sản xuất và tìm thị trường tiêu thụ.
Từ năm 2022, sư cô mang sản phẩm đi giới thiệu, nhờ các kênh giáo dục, công đoàn hỗ trợ tiêu thụ. Đến tháng 6/2024, trung tâm bắt đầu bán hàng trực tuyến. Những sản phẩm làm ra không chỉ tạo thêm nguồn thu để chăm sóc các em mà còn giúp những đứa trẻ lớn hiểu rằng mái nhà mình đang sống cần sự chung tay của mỗi người.
Hằng năm, các phòng nghiệp vụ Công an tỉnh Thanh Hóa đều tổ chức những chuyến thăm, tặng quà, động viên các em nhỏ và chia sẻ khó khăn với nhà chùa. Gần đây nhất là vào tháng 5/2026, Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh Thanh Hóa tổ chức chương trình thiện nguyện tại chùa Hồi Long, trao 28 suất quà gồm tiền mặt, nhu yếu phẩm và đồ dùng thiết yếu, tổng trị giá hơn 25 triệu đồng. Tiếp đó, tháng 6/2026, Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp cùng Công ty TNHH Điện Nghi Sơn 2 trao tặng quà và hiện vật trị giá 60 triệu đồng cho Trung tâm để hỗ trợ chăm lo đời sống, học tập cho các em...
Bà Trương Thị Hà, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Hoằng Thanh cho biết, việc sư cô Thích Đàm Ngoan đón nhận, chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em bị bỏ rơi từ năm 2019 đến nay là việc làm rất đáng trân trọng. Nhiều cháu khi được đón về còn đỏ hỏn, sức khỏe yếu, nên việc có một mái nhà để được chăm sóc, chữa bệnh, học tập và lớn lên trong tình yêu thương mang ý nghĩa rất lớn.
Theo ông Nguyễn Văn Tiệm, Chủ tịch UBND xã Hoằng Thanh, hoạt động của Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long được cấp phép đầy đủ. Hằng năm, chính quyền địa phương tổ chức các đợt thăm hỏi, kiểm tra, giám sát hoạt động của trung tâm, bảo đảm đơn vị hoạt động đúng quy định của pháp luật.
Những đứa trẻ được sư cô Thích Đàm Ngoan cưu mang ngày nào nay đã có em trưởng thành, tự tìm được việc làm; 10 em đã bước vào giảng đường cao đẳng, đại học. Sau khi tốt nghiệp, nhiều em vẫn trở về Hồi Long thăm sư cô, dạy chữ, chơi với những đứa trẻ nhỏ như những lời tri ân.
