Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Từ những cuộc tụ tập đêm khuya

Rạng sáng một ngày cuối tuần tháng 7, trên những tuyến đường Hải Phòng, một nhóm thanh, thiếu niên điều khiển xe mô tô không biển kiểm soát, phóng nhanh, lạng lách, đánh võng, dàn hàng ngang, hò hét. Đáng chú ý, các đối tượng còn mang theo hung khí để thị uy…

Tổ công tác HP22, Công an TP Hải Phòng kịp thời phát hiện, kiểm tra hàng chục thanh, thiếu niên có biểu hiện vi phạm trật tự an toàn giao thông. Qua kiểm tra, lực lượng Công an phát hiện Nguyễn Thành H. (SN 2007) và Nguyễn Tuấn A. (SN 2008) cất giấu một thanh kiếm dài khoảng 60cm trong cốp xe máy.

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng đã khởi tố vụ án, khởi tố 11 thanh, thiếu niên về hành vi gây rối trật tự công cộng. Các đối tượng sử dụng xe máy, mang theo dao quắm, đinh ba, vỏ chai bia, chạy thành đoàn với tốc độ cao qua nhiều tuyến đường để tìm nhóm TTN khác giải quyết mâu thuẫn. Khi gặp nhóm đối phương, chúng lập tức truy đuổi, sử dụng hung khí tấn công khiến nạn nhân bị thương.

Trung tá Lê Hương Giang, Phó Đội trưởng Đội 4, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP Hải Phòng cho biết, nếu trước đây các cuộc tụ tập chủ yếu hình thành từ những mối quan hệ quen biết trực tiếp thì hiện nay, nhiều nhóm sử dụng mạng xã hội để kết nối, thống nhất thời gian, địa điểm, phân công người tham gia, thậm chí trao đổi việc chuẩn bị hung khí.

Những lời thách thức trong các nhóm kín có thể nhanh chóng biến thành cuộc hẹn giải quyết bằng bạo lực ngoài đời thực. Một số đối tượng còn quay lại hình ảnh vi phạm, đăng tải lên mạng xã hội như một cách khoe thành tích, vô tình cổ súy cho những hành vi nguy hiểm.

Theo lực lượng Công an, các nhóm TTN vi phạm thường hoạt động trong khoảng thời gian từ 0-4h, đi theo nhóm từ 10 đến 30 người, che biển số, bịt mặt, mang theo dao, kiếm, phóng lợn, tuýp sắt, bình xịt hơi cay. Một số tuyến đường như Hồ Sen, Bùi Viện, Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lương Bằng, Lê Thanh Nghị, đại lộ Võ Nguyên Giáp… là những địa bàn cần chú ý trong công tác phòng ngừa, kiểm soát.

Theo báo cáo của Phòng Cảnh sát hình sự, trong 9 tháng năm 2026, toàn thành phố xảy ra 75 vụ với 225 đối tượng vị thành niên vi phạm pháp luật. Công an thành phố đưa 2.985 đối tượng TTN hư, có biểu hiện tụ tập, gây mất an ninh, trật tự vào diện theo dõi, quản lý, giáo dục.

Không chỉ xử lý, phải ngăn từ gốc

Một đoạn video do người dân đăng tải trên Facebook đã giúp Công an xã Kiến Hải phát hiện nhóm TTN điều khiển xe máy điện không đội mũ bảo hiểm, dàn hàng ngang, lạng lách, đánh võng, thậm chí buông cả hai tay khi lái xe. Sau khi tiếp nhận phản ánh, lực lượng Công an nhanh chóng xác minh, triệu tập 9 trường hợp liên quan đến làm việc. Tại cơ quan Công an, các em thừa nhận hành vi vi phạm; hồ sơ đang được củng cố để xử lý theo quy định.

Từ một thông tin trên mạng xã hội, lực lượng chức năng đã kịp thời xác minh, làm rõ hành vi vi phạm. Nhưng phía sau việc xử lý ấy còn là câu hỏi về trách nhiệm quản lý, giáo dục: Làm thế nào để những TTN này không tiếp tục tái phạm, không bị lôi kéo vào những nhóm có hành vi nguy hiểm hơn?

Trường hợp Vũ Đăng N. (SN 2010, trú tại xã Trần Phú, Hải Phòng) cho thấy những khó khăn trong công tác này. N. từng thường xuyên tụ tập, điều khiển xe máy chạy tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, đua xe trái phép và gây rối trật tự công cộng. UBND xã Trần Phú đã áp dụng biện pháp giáo dục tại xã nhằm giúp N. nhận thức hành vi sai trái, sửa chữa, rèn luyện.

Tuy nhiên, N. vẫn tiếp tục tái phạm. N. cùng một số trường hợp khác tiếp tục đua xe, mang theo hung khí đuổi đánh các nhóm thanh niên khác, gây náo loạn khu vực đường Nguyễn Lương Bằng. Đến cuối tháng 7/2026, Công an xã Trần Phú phối hợp với các đơn vị chức năng thực hiện quyết định áp giải, bàn giao N. vào Trường Giáo dưỡng số 2, Bộ Công an với thời hạn 18 tháng.

Ở xã Hà Đông, Công an xã đã tham mưu UBND xã lập hồ sơ áp dụng biện pháp giáo dục tại xã đối với Đặng Tiến V. (SN 2009) và Phạm Đức C. (SN 2008), cùng trú tại thôn Lập Lễ, do có hành vi gây rối TTCC tại tỉnh Bắc Ninh.

Trong khi đó, tại xã Gia Lộc, Công an xã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức gọi hỏi, răn đe, tuyên truyền cá biệt đối với TTN có nguy cơ vi phạm pháp luật. Bên cạnh phổ biến quy định về cố ý gây thương tích, gây rối TTCC, tàng trữ hung khí và an ninh mạng, lực lượng chức năng còn tổ chức cho các em tham gia lao động công ích, dọn dẹp vệ sinh môi trường và hoạt động tình nguyện.

Những việc làm cụ thể giúp các em rèn luyện ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Kết quả bước đầu cho thấy nhận thức, thái độ của một số thanh, thiếu niên có chuyển biến tích cực, góp phần hạn chế nguy cơ tái phạm.

Công an phường Gia Viên phối hợp Ban Thanh niên Công an thành phố tổ chức chương trình giáo dục phòng ngừa TTN có nguy cơ vi phạm pháp luật. Báo cáo viên của Phòng Cảnh sát giao thông, Phòng Cảnh sát hình sự và Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy trực tiếp phổ biến quy định pháp luật, hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông an toàn, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho các em.

Tuy nhiên, nỗ lực của lực lượng Công an và nhà trường khó đạt hiệu quả bền vững nếu thiếu sự đồng hành của gia đình. Từ thực tế quản lý địa bàn, Trung tá Bùi Đức Hùng, Tổ Cảnh sát phòng, chống tội phạm, Công an phường Hòa Bình cho biết, một số trường hợp TTN vi phạm do thiếu sự quản lý, giáo dục thường xuyên của cha mẹ. Có trường hợp cha mẹ ly hôn, đi làm ăn xa hoặc hoàn cảnh gia đình đặc biệt khiến các em thiếu sự định hướng. Khi tham gia các nhóm trên mạng xã hội, các em dễ bị bạn bè lôi kéo, dần hình thành hành vi lệch chuẩn.

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn thành phố, Thiếu tướng Bùi Quang Bình, Giám đốc Công an TP Hải Phòng nhấn mạnh vai trò nòng cốt, tinh thần tiền phong, gương mẫu của lực lượng Công an trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự nói chung và phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật trong các nhóm đối tượng này nói riêng.

Thiếu tướng Bùi Quang Bình, Giám đốc Công an TP Hải kiến nghị thành lập Ban Chỉ đạo công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật trong TTN, người thất nghiệp do Chủ tịch UBND thành phố làm Trưởng ban, nhằm thống nhất chỉ đạo, huy động sự phối hợp đồng bộ của các sở, ngành, địa phương. Quan điểm xuyên suốt là phải gắn phòng ngừa xã hội với phòng ngừa nghiệp vụ, chủ động nắm chắc tình hình, rà soát, quản lý các trường hợp có nguy cơ tụ tập gây mất an ninh, trật tự, nhất là TTN bỏ học, thanh niên không có việc làm ổn định, thường xuyên tụ tập ban đêm và những đối tượng có dấu hiệu cầm đầu, lôi kéo người khác vi phạm pháp luật.

Đại diện các sở, ngành, Thành Đoàn Hải Phòng và chính quyền cơ sở cũng đề xuất nhiều giải pháp phù hợp với thực tiễn, từ tăng cường quản lý, giáo dục học sinh đến hỗ trợ thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, tạo môi trường sinh hoạt, học tập và việc làm lành mạnh. Đây là những nhiệm vụ không thể chỉ giao riêng cho lực lượng Công an, mà cần sự vào cuộc thường xuyên của cả hệ thống chính trị, trước hết từ mỗi gia đình và địa bàn dân cư.

Những đoàn xe chạy tốc độ cao trong đêm, những thanh kiếm giấu trong cốp xe hay những lời thách thức trên mạng xã hội đều có thể là dấu hiệu cảnh báo về nguy cơ vi phạm pháp luật. Xử lý nghiêm là cần thiết để giữ kỷ cương, nhưng quan trọng hơn là phát hiện sớm, can thiệp đúng lúc, không để những hành vi bồng bột kéo người trẻ vào vòng lao lý. Khi lực lượng Công an, gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở cùng vào cuộc, mỗi TTN có nguy cơ vi phạm sẽ có thêm cơ hội được định hướng, giáo dục, sửa chữa sai lầm, góp phần giữ bình yên trên từng tuyến phố Hải Phòng.