Trên những cung đường Trường Sơn huyền thoại - Bài 4

Những ngày đầu tháng 5 lịch sử, chúng tôi trở lại huyện miền núi A Lưới tìm gặp những nhân chứng lịch sử từng tham gia chiến đấu, góp sức mở đường Hồ Chí Minh cách đây đúng 60 năm về trước.

Trở lại thung lũng A Sầu

Bên trong căn nhà nằm gần tuyến đường Hồ Chí Minh, Đại tá Hồ Mạnh Khóa, nguyên Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện A Lưới, nâng niu từng kỷ vật là những Huân chương Kháng chiến, Huân chương Chiến công được Đảng và Nhà nước trao tặng. 

Đã gần tuổi 80, nhưng ông Khóa vẫn còn khá minh mẫn. Ông nhớ rõ từng trận đánh dọc tuyến đường Trường Sơn huyền thoại năm xưa, đặc biệt là trận đánh vào căn cứ A Sầu...

Đại tá Hồ Mạnh Khóa (góc trái) kể về những trận đánh mở đường Hồ Chí Minh qua A Lưới.
Đại tá Hồ Mạnh Khóa (góc trái) kể về những trận đánh mở đường Hồ Chí Minh qua A Lưới.

Theo lời ông Khóa kể lại, nhận thấy A Lưới chiếm giữ vai trò quan trọng trên tuyến Trường Sơn, đặc biệt là khu vực thung lũng A Sầu, nên từ năm 1957 đến 1963, giặc lập 12 đồn bốt lớn nhỏ nhằm phong tỏa khu vực miền Tây Trị-Thiên. Bọn giặc tập trung lực lượng, hỏa lực tại 3 căn cứ quân sự lớn là A Sầu, A Lưới và A Co.

Để ngăn chặn quân ta mở đường Trường Sơn, giặc huy động lực lượng gồm pháo binh, thiết giáp, máy bay suốt ngày đêm đánh phá để ngăn chặn các tuyến vận tải của ta. Tuy nhiên, trước sự tấn công của quân chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích là đồng bào các dân tộc thiểu số ở A Lưới, các đồn bốt, căn cứ quân sự của Mỹ lần lượt bị tiêu diệt.

Thời điểm này, nhận định A Sầu (đóng tại sân bay A So, xã Đông Sơn) bao quanh đồi núi, dễ phòng thủ nên Mỹ co cụm rút về đây lập cứ điểm với lực lượng gồm 1 trung đoàn, 2 đại đội biệt kích cùng nhiều xe tăng, máy bay với sự chỉ huy của 3 cố vấn người Mỹ. 

“Đầu năm 1966, nhận lệnh cấp trên là bằng mọi giá phải tiêu diệt được cứ điểm A Sầu, khai thông đường 559 qua khu vực Trị- Thiên. Sau một thời gian dài chuẩn bị, 5h ngày 10-3-1966, các cánh quân của Sư đoàn 325B thuộc Quân đoàn 2 cùng bộ đội địa phương, quân và dân quận 1,3,4 A Lưới đã nổ súng tiến công vào cứ điểm này. Quân ta và địch chiến đấu giành nhau từng chiến hào, từng dây thép gai. Đến sáng 11-3-1966, toàn bộ hơn 1.000 lính Mỹ, ngụy bị tiêu diệt và bắt sống, cứ điểm A Sầu bị tiêu diệt. Chiến thắng vang dội này có công lao không nhỏ của lực lượng du kích đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã Hương Lâm, Hồng Quảng, Hồng Hạ, Hồng Bắc…”, ông Khóa nhớ lại.

Cũng theo lời ông Khóa, chiến thắng cứ điểm A Sầu đã giải phóng 3 quận gồm 1, 3 và 4 ở miền Tây Trị-Thiên và toàn bộ vùng đất A Lưới. Đây được xem như là phát súng hiệu lệnh để tiến tới mở các lối vận tải trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh qua địa bàn A Lưới. 

Tuy nhiên, sau thất bại tại A Sầu, từ giữa năm 1966 đến năm 1972, vì muốn đánh chiếm lại các cứ điểm ở A Lưới và ngăn quân ta mở đường mòn Hồ Chí Minh nên địch đã huy động nhiều lượt máy bay ném bom và rải chất độc hóa học dioxin xuống A Lưới. 

“Bọn giặc lúc đó muốn ngăn chặn quân ta mở đường mòn theo dãy Trường Sơn, cũng như hòng cắt đứt các tuyến vận tải, chi viện cho chiến trường miền Nam”, ông Khóa nói.

Từng tham gia hàng trăm đợt gùi súng đạn, lương thực để tiếp tế cho quân chủ lực trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh qua địa phận huyện A Lưới, cựu chiến binh Hồ Chính Bắc nay đã 70 tuổi, là người có uy tín ở thôn Phú Thượng, xã Phú Vinh, huyện A Lưới, cũng không khỏi bùi ngùi xúc động. 

Ông Bắc kể, đầu năm 1967, Tư lệnh Trường Sơn Đoàn 559 Đồng Sỹ Nguyên cùng một số cán bộ vào A Lưới để khảo sát mở đường mòn Hồ Chí Minh. 

Tại đây, nói chuyện với bộ đội, dân quân đang làm nhiệm vụ ở thung lũng A Sầu, Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên khẳng định, muốn chi viện, đưa các quân đoàn chủ lực từ Bắc vào miền Nam thì tuyến đường Hồ Chí Minh qua A Lưới cần phải được mở thông suốt, tạo thế trận giao thông liên hoàn. Mà muốn làm được điều này thì cần có sự đoàn kết, nỗ lực của người dân địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc các thiểu số ở A Lưới. 

“Với lời căn dặn ấy, lực lượng cách mạng đã thực hiện tuyên truyền đến các già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng và đồng bào dân tộc thiểu số để họ hiểu rõ mục đích của việc mở đường Hồ Chí Minh. Nhờ thế mà sau đó, người dân ở các bản làng ở Phú Vinh và nhiều xã khác ở A Lưới đã cùng tham gia vào việc mở đường, gùi hàng hóa, lương thực, súng đạn phục vụ cho công tác mở các tuyến vận tải trên đường mòn Hồ Chí Minh qua A Lưới”, ông Bắc nói.

Nhờ sự đoàn kết, giúp đỡ của đồng bào Pa Cô, Tà Ôi và các dân tộc thiểu số khác ở miền Tây Trị-Thiên, đến cuối năm 1967, tuyến đường Hồ Chí Minh đã được mở thông đến thị trấn A Lưới. Đến năm 1968, đường mở vào xã Hương Lâm và sau đó tiếp tục được mở qua đèo Ba Lạch, xã A Đớt, A Roàng và đến địa phận giáp tỉnh Quảng Nam. 

Anh hùng Hồ Vai nay đã 79 tuổi, hiện sống ở thị trấn A Lưới là một trong những người từng tham gia chỉ huy lực lượng bộ đội địa phương đánh nhiều trận vào căn cứ Mỹ -ngụy để bảo vệ tuyến đường Hồ Chí Minh. 

Theo lời ông Vai, ngoài việc hỗ trợ quân chủ lực, bộ đội địa phương đánh địch, người dân A Lưới đã góp sức cùng với bộ đội Trường Sơn mở đường Hồ Chí Minh. Từ năm 1959 đến 1975, đã có hơn 100km đường Hồ Chí Minh qua 16 xã thuộc địa phận A Lưới được khai mở, làm nhiệm vụ vận chuyển, giao thông liên lạc giữa hai miền Bắc-Nam và trực tiếp chi viện sức người, sức của cho chiến trường Trị- Thiên.

Trong chiến tranh lửa đạn đã xuất hiện những anh hùng như: Hồ Vai, Kan Lịch, Hồ A Nun, Cu Trip… Bên cạnh đó là gần 16 nghìn thanh niên ở A Lưới lên đường nhập ngũ, phối hợp với quân chủ lực tiêu diệt hơn 7.000 tên địch, bắn rơi 365 máy bay, phá hủy 60 xe quân sự và phương tiện các loại của giặc. Ngoài ra, quân và dân A Lưới đã đóng góp hơn 33 nghìn tấn lương thực, thực phẩm; 4.560 lượt dân công hỏa tuyến; 1,5 triệu ngày công phục vụ chiến đấu và góp công mở tuyến đường mòn huyền thoại Hồ Chí Minh để chi viện cho chiến trường miền Nam.

Anh Khoa

Các tin khác

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

Từ con đường độc lập đến khát vọng vươn mình

“Việt Nam thành công không chỉ vì đạt được thành tựu đáng chú ý, mà còn vì đã tìm ra con đường xã hội chủ nghĩa phù hợp với thực tiễn quốc gia”, Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ chia sẻ. Còn với Đại sứ Liên minh châu Âu Julien Guerrier, trong 30 năm qua, mỗi lần ông đến Việt Nam đều cảm nhận sự đổi thay và tiến bộ rõ rệt...