Tội phạm khủng bố: Những con sói đơn độc

Những cái tên như Satoshi Uematsu (Nhật); Mohamed Lahouaiej Bouhlel (Pháp) Omar Mateen (Mỹ) đang là những từ khóa gây kinh hãi nhất trong thời gian qua trên các trang thông tin điện tử của thế giới. Báo chí bằng các nguồn thu thập thông tin từ nhiều phía đã phần nào dựng nên chân dung của những kẻ khủng bố đơn lẻ, gây tội ác một mình theo cách man rợ và tàn bạo. Họ gọi chúng là những "con sói đơn độc" - những kẻ biến thái.

Thế giới chưa hết bàng hoàng vì vụ Omar Mateen xả súng vào một hộp đêm dành cho người đồng tính ở Orlando Mỹ trước đây vài tháng, hay vụ Mohamed Lahouaiej Bouhlel thuê xe tải xông thẳng vào đám đông ăn mừng quốc khánh tại thành phố Nice nước Pháp thì mới đây nhất, những ngày cuối tháng 7, tại đất nước vốn nổi tiếng là bình yên như Nhật Bản, Satoshi Uematsu - một thanh niên người Nhật 26 tuổi đã dùng dao ra tay thảm sát tại trung tâm Tsukui Yamayuri-En dành cho người khuyết tật ở thành phố Sagamihara cách thủ đô Tokyo - Nhật Bản khoảng 40km phía Tây Nam khiến cho 19 người bị thiệt mạng và 45 người bị thương.

Những kẻ khủng bố tàn độc nêu trên hoặc đã bị cảnh sát bắn hạ, hoặc đã ra đầu thú và đang phải đối mặt với tội ác của mình. Song thế giới không khỏi bàng hoàng vì chân dung của những kẻ khủng bố đơn độc, những kẻ một mình gây ra thảm sát, gây ra tội ác tàn bạo và dã man đã được giới chức trách, các nhà điều tra phát hiện ra những tính cách dị hợm, kì quái và có phần biến thái của chúng. Cứ nhìn cái cách Satoshi Uematsu nở nụ cười đầy khoái cảm sau khi đã ra đầu thú vì gây ra tội ác man rợ là giết những người tàn tật không có khả năng tự vệ thì mới thấy kẻ khủng bố biến thái đến mức nào.

Tấm ảnh chụp qua cửa kính xe cảnh sát, phóng viên hãng tin Kyodo ghi lại được nụ cười ám ảnh của hắn - một nụ cười hết sức thoải mái.
Tấm ảnh chụp qua cửa kính xe cảnh sát, phóng viên hãng tin Kyodo ghi lại được nụ cười ám ảnh của hắn - một nụ cười hết sức thoải mái.

Được biết, thủ phạm của vụ giết người tàn tật bằng dao từng là cựu nhân viên của trung tâm. Gây tội ác xong, hắn đến cơ quan chức năng đầu thú với nhiều con dao bên mình. Tại đây, hắn chia sẻ động cơ của vụ thảm sát bằng dao là vì "muốn người khuyết tật biến khỏi thế giới này".

Theo hãng tin Reuters, Asahi, trước khi ra tay, Satoshi Uematsu thường xuyên đăng tải những dòng trạng thái đáng lo ngại trên trang Twitter cá nhân. Dòng trạng thái gần đây nhất vào lúc 2 giờ 50 phút sáng 26-7 (ngay trước thời điểm hắn ra tay thảm sát người tàn tật) hắn viết rằng: "Mong rằng thế giới yên bình. Nhật Bản thật đẹp".

Trước đó vào ngày 19-2, đúng ngày hắn nghỉ việc tại trung tâm chăm sóc người tàn tật, Tsukui Yamayurien viết lên trang cá nhân của mình rằng: "Tôi có thể bị bắt". Theo một số nhân viên tại đây, Uematsu từng phát tờ rơi gần trung tâm với nội dung: "Để người khuyết tật sống tiếp thì thật lãng phí". Hắn còn nói với các nhân viên khác: "Người tàn tật chẳng có giá trị gì trong cuộc sống. Họ hoàn toàn vô nghĩa".

Điên rồ hơn, cũng trong tháng 2, Uematsu viết một lá thư gửi Quốc hội, trong đó nói hắn có thể "xóa sổ 470 người khuyết tật" kèm theo kế hoạch chi tiết. Vì lá thư này mà hắn phải nhập viện cho tới ngày 2-3 thì mới được cho ra viện.

Trước đó, Omar Mateen - Tay súng đã cướp đi sinh mạng của 49 người trong câu lạc bộ đồng tính ở Orlando Mỹ cũng được cho là một kẻ quái dị, đa nhân cách. Hắn từng bị đuổi khỏi một chương trình huấn luyện dành cho sĩ quan thực thi pháp luật vào năm 2007. Theo báo cáo của cảnh sát thì trong 6 tháng theo học ở đây, Mateen bị phạt vì ngủ trong lớp và ngủ gục trên sân tập bắn. Anh ta cũng được cho là vắng mặt không lý do và đến lớp muộn.

Một sinh viên cho hay Mateen hỏi người này "Có nói với người khác không nếu Mateen mang súng đến lớp". Theo người giám sát trong trường học, cách hành xử của Mateen "cực kỳ gây xáo trộn". "Omar Mateen không thích hợp làm một thành viên của đội FDC, khi anh ta không đáp ứng các yêu cầu cơ bản của một sĩ quan thực thi pháp luật".

Khi Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) tiếp tục điều tra về nhân thân của Mateen, điều họ phát hiện là cách cư xử thất thường của anh ta. Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt St. Lucie xác nhận họ muốn Mateen ra tòa Florida năm 2013 sau khi anh ta có những nhận xét mang tính kích động về phụ nữ và người Do Thái, rồi ca ngợi kẻ xả súng ở căn cứ quân sự tại Fort Hood hồi tháng 4-2014.

Những tài liệu liên quan đến trường học của Mateen cho thấy một bức tranh về một học sinh gây rắc rối, đầy tức giận và không thích hợp, cả về học tập và dáng điệu. Anh ta thường xuyên nói về tình dục và bạo lực khi mới học lớp ba và nghỉ tổng cộng 48 ngày trong khoảng thời gian học cấp hai và trung học. Khi Mateen học đến lớp 5, một giáo viên tại trường Mariposa viết về việc anh ta không có khả năng tập trung, "không có sự ăn năn" và cách cư xử chống đối.

Robert Zirkle, bạn học thời trung học với Mateen kể lại khi xảy ra vụ khủng bố ngày 11-9, anh ta lên xe bus với dáng điệu bắt chước một chiếc máy bay, dang rộng hai cánh tay và miệng thì kêu như tiếng phi cơ. Mateen tạo ra âm thanh như tiếng nổ, ngã xuống ghế và cười lớn. Anh ta làm như vậy vài lần trên xe bus và dường như không muốn dừng lại.

Omar Mateen. Ảnh Reuters.
Omar Mateen. Ảnh Reuters.

Còn kẻ gây ra thảm họa kinh hoàng nhất nước Pháp trong ngày quốc khánh vừa qua là Mohamed Lahouaiej Bouhlel. Từ các nguồn thông tin thu thập được, nhà chức trách đã dựng nên khá đủ một chân dung của kẻ biến thái: Hắn là một người đàn ông 31 tuổi, người gốc Tunisia, là cha của ba đứa trẻ dưới 6 tuổi, một người đàn ông bị vợ bỏ vì thường xuyên bạo hành bằng vũ lực thô bạo với vợ của mình. Nhân vật này còn có một cuộc sống riêng tư khá phức tạp như: hay hút ma túy và có quan hệ với cộng đồng người di cư Tunisia, chịu khó tập võ nhưng lại có thể dùng steroid để tăng cơ bắp, nhảy salsa để làm quen với phụ nữ nhưng lại có người yêu là nam giới.

Thứ mà Bouhlel ham mê nghiện ngập nhất đó là tập thể dục, tập võ và nhảy salsa. Từ quê nhà của Mohamed Lahouaiej Bouhlel ở Tunisia, chị tên này cho hay, em trai mình có các vấn đề về thần kinh khi tới Pháp vào năm 2005. Nhiều bạn bè và người thân của Mohamed ở Nice, khi được hỏi cũng nói, họ nghi tên này có tham gia huấn luyện với IS.

Phóng viên Lê Hồng Quang - phóng viên Đài Truyền hình Việt Nam từ châu Âu trên bản tin thời sự quốc tế cho biết thêm: "Kẻ khủng bố đã có tiền sử rối loạn tâm lý, từ hồi còn ở Tunisia năm 2004, tức là một năm trước khi sang Pháp định cư. Bản tính của hắn ta được chính ông bố và những người hàng xóm mô tả là cục súc, nóng nảy, không ngại đánh nhau.

Một số ý kiến cho rằng quá trình cực đoan hóa có thể đã diễn ra từ nhiều tháng trước hoặc cách đây mấy tuần và có một sự kiện nào đó đã thúc đẩy thủ phạm chuyển sang hành động". Hàng xóm của Bouhlel cũng mô tả hắn là người thờ ơ với tôn giáo, không kiên định và liên tục nốc rượu. Mohamed Lahouaiej-Bouhlel thường đánh vợ đánh con, vẫn ăn uống trong tháng Ramadan và thậm chí uống rượu, dùng ma túy. Đó là những hành động bị cấm trong đạo Hồi

Cuộc sống phức tạp của Bouhlel khiến các nhà điều tra khó làm rõ hắn thực sự là người như thế nào, ai có thể giúp Bouhlel tiến hành vụ tấn công và liệu những hành động bạo lực khác có phải đã được hoạch định kỹ. Để chuẩn bị cho vụ tấn công ngày Quốc khánh 14-7 Bouhlel đã tìm hiểu về các vụ khủng bố khác. Điện thoại di động của Mohamed Lahouaiej-Bouhlel còn lưu lại bức ảnh chụp một bài trên tời Nice-Matin, viết về một kẻ tâm thần cố tình lao xe vào một đám đông tại chính thành phố Nice. Máy tính hắn còn lưu lại những lần tìm kiếm về vụ xả súng tại Mỹ hôm 12-6 trong một quán bar dành cho người đồng tính của tên Omar Mateen.

Trước khi gây tội ác đúng 2 tuần, Mohamed tìm kiếm những lễ hội đông người tại Nice. Hắn cũng đã xem nhiều video về tai nạn giao thông và tìm nơi thuê xe. Trong máy tính còn lưu một vài bức ảnh chiến binh Hồi giáo cầm cờ đen. Trước vụ thảm sát Nice 10 ngày, Mohamed gửi mail đặt thuê một chiếc xe tải chở đồ đông lạnh.

Ngày 11-7, kẻ khủng bố nhận xe tải và tự chụp bức ảnh này. Điện thoại còn lưu lại một số ảnh cho thấy kẻ khủng bố đã khảo sát con đường ven biển chụp tối 14-7, chỉ vài tiếng trước khi pháo hoa bắt đầu. Từ các bức ảnh này, cảnh sát đã xem lại các caméra an ninh lắp dọc đường ven biển, và đã thấy Mohamed có mặt tại đây vào sáng 12-7 và tối 13-7.

Rõ ràng, với những bằng chứng nêu trên, cho thấy những kẻ khủng bố có một đời sống tâm lí không bình thường. Phần lớn chúng là những kẻ cô độc, thích bạo lực, tâm lí bệnh hoạn, cực đoan trong tính cách và phức tạp trong đời sống. Điều quan trọng là những người thân trong gia đình, bạn bè, sớm phát hiện ra chúng với những biểu hiện dị thường để có thể có những biện pháp phòng ngừa sớm nhất trước khi chúng gây ra hậu họa.

Nguyễn Hương Giang (tổng hợp)

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).