Thiên hoàng Akihito đã xóa bỏ hận thù chiến tranh như thế nào?

Trong cộng đồng các hoàng gia toàn cầu đang có khuynh hướng ngày càng bị thu hẹp, thì ngai vàng hoa cúc của Nhật Bản vẫn là chế độ quân chủ tồn tại lâu đời nhất thế giới và cũng là một trong những hoàng gia nhiều biến động nhất trong lịch sử hiện đại.

Cho rằng sức khỏe đang đến hồi suy yếu, vị hoàng đế 85 tuổi Akihito (Thái thượng Thiên hoàng hay Thiên hoàng Bình Thành) chiếu chỉ truyền ngôi cho Hoàng thái tử Naruhito, đây cũng là lần thoái vị ngai báu đầu tiên của Nhật Bản kể từ năm 1817.

Thiên hoàng Chiêu Hòa: Cai trị dưới vỏ bọc thần thánh

Câu chuyện về chế độ quân chủ Nhật Bản như chúng ta đang biết ngày nay vốn bắt đầu vào thế kỷ 19 khi Phong trào Minh Trị đã đánh dấu chấm hết cho hệ thống phong kiến do tầng lớp võ sĩ đạo (samurai) cai trị và chuyển sang thể thức quản lý tập trung như phương Tây hiện đại.

Cơ chế dân chủ mới đã góp phần khôi phục quyền lực lớn hơn cho hoàng đế, một vị trí mà trong suốt hàng thế kỷ chỉ được xem như một loại nghề nghiệp đơn thuần.

Khi thế kỷ 20 mở ra, Nhật Bản đã nhân danh tên gọi của các vị Thiên hoàng thần thánh, thâu tóm một đế quốc hải ngoại rộng lớn bao gồm bán đảo Liên Triều, Đài Loan, Sakhalin và Mãn Châu.

Thiên Hoàng Chiêu Hòa (Hirohito, người đứng giữa) chụp ảnh với các thành viên hoàng gia, trong đó có hoàng hậu Nagako (người đang ngồi, bên trái). Ảnh nguồn: Getty Images.
Thiên Hoàng Chiêu Hòa (Hirohito, người đứng giữa) chụp ảnh với các thành viên hoàng gia, trong đó có hoàng hậu Nagako (người đang ngồi, bên trái). Ảnh nguồn: Getty Images.

Thiên hoàng Chiêu Hòa (Hirohito) – phụ thân của Thái thượng Thiên hoàng (Akihito) – bắt đầu cai trị nước Nhật từ năm 1926, đã giám sát sự xâm lược hải ngoại của Nhật Bản, đẩy nước Nhật vào cuộc Đại chiến tranh thế giới II (ĐCTGII), khi đế quốc Nhật Bản mở rộng xa hơn biên giới lãnh thổ từ Miến Điện đến Đại Đảo (Aleutian Islands) trước khi lãnh thổ hải ngoại này bị sụp đổ bởi Liên Xô tuyên bố chiến tranh và vũ khí hạt nhân của người Mỹ.

Cuộc chiến tàn khốc đã làm sụt giảm dân số, cảnh quan và kinh tế Nhật Bản và nước này cũng phạm tội ác chiến tranh nghiêm trọng chống lại các quốc gia mà họ chiếm đóng, đặc biệt là Trung Quốc, bán đảo Liên Triều và quốc đảo Philippines.

Thiên hoàng Chiêu Hòa đã phê chuẩn một mật lệnh ngầm nhằm cho phép Nhật Bản bước chân vào ĐCTGII (mặc dù bản thân vị vua này không bị khép tội ác chiến tranh, cũng như ông chưa từng xin lỗi bất kỳ nạn nhân nào của mình).  

Khi Mỹ bắt đầu thời gian chiếm đóng 7 năm ở Nhật Bản (bắt đầu từ năm 1945), vai trò của Thiên hoàng đã thay đổi đáng kể. Trong khi phần lớn thần dân đang mong đợi Thiên hoàng Chiêu Hòa sẽ thoái vị, thì vị hoàng đế này vẫn tiếp tục cai trị nước Nhật dưới sự đảm bảo của giới chức chiếm đóng Mỹ - những người này muốn làm cân bằng xã hội Nhật Bản nhằm chống lại ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản, và coi chế độ quân chủ như là một công cụ hữu ích nhằm tái thiết nước Nhật.

Người Mỹ đã soạn ra các điều khoản nhằm biến Thiên hoàng Chiêu Hòa thành một kiểu “vua bù nhìn” như ở Anh, trong đó yêu cầu Thiên hoàng phải từ bỏ việc tuyên bố mình là thần thánh, không được quyền đưa ra bất kỳ quyết định nào liên quan đến quốc gia đại sự.

Bất chấp vô số lời đổ tội về tội ác chiến tranh do Nhật Bản gây ra ở các xứ hải ngoại, thì Thiên hoàng Chiêu Hòa vẫn tiếp tục cai trị cho đến khi băng hà vào năm 1989, hưởng thọ 87 tuổi, thường xuyên xuất hiện công khai và tiếp tục niềm đam mê nghiên cứu sinh học đại dương.

Thiên hoàng Bình Thành: Cai trị bằng lòng khoan dung

Lúc mới đăng cơ ngai báu, Thiên hoàng Bình Thành (Akihito) đã ở tuổi ngũ tuần, mà theo GS Danh dự John Dower miêu tả về vị tân vương như là “một trong những tiếng nói chân thành và có ảnh hưởng nhất ở Nhật Bản đã chứng thực được diện mạo dân chủ và hòa bình trong thế giới thời hậu chiến”.

Chối từ đường lối cai trị đất nước của phụ hoàng vốn theo đuổi nghi thức và thuần túy, Thiên hoàng Bình Thành đã cần mẫn làm việc ngay trong triều đình của mình để giúp chữa lành vết thương của ĐCTGII cả trong thần dân Nhật và các quốc gia từng là cựu thù.

Vào năm 1992, Thiên hoàng Bình Thành đưa ra một lời xin lỗi công khai Trung Quốc và vài tháng sau đó ông đã lên đường công du sang nước này. Chuyến thăm đó nhà vua nhấn mạnh sẽ không dung thứ cho tội ác do các quan lại dưới triều đại của Thiên hoàng Chiêu Hòa gây ra với nhân dân Trung Quốc.

Thiên hoàng Bình Thành cũng có những cử chỉ hòa giải tương tự cho nhân dân trên bán đảo Liên Triều, công khai xin lỗi việc chiếm đóng lâu ngày của Nhật Bản trên bán đảo cũng như sự tồn tại của di sản Liên Triều trong hoàng gia Nhật Bản.

Những chuyến thăm hòa giải quan trọng hơn đã được thực hiện vào năm 2005 khi Thiên hoàng Bình Thành ghé thăm Saipan (lãnh thổ hải ngoại của Mỹ) và quốc đảo Philippines vào năm 2016.

Trong mỗi chuyến viếng thăm, Thiên hoàng Bình Thành liên tục nói lời xin lỗi bằng chính ngôn ngữ của ngài (việc này hay bị các thành phần bảo thủ chỉ trích hoàng gia Nhật bàn tán tỏ ý không hài lòng, họ tin rằng Nhật Bản không cần phải xin lỗi về việc đã làm trong thời chiến).

Bỏ qua những lời chỉ trích, triều đại trị vì đáng chú ý của Thái thượng Thiên hoàng Bình Thành đã được nhớ đến trong suốt nhiều năm ở Nhật Bản: là quốc gia có dân số cao tuổi đông nhất thế giới, và phần đông những người cao tuổi ở Nhật Bản vẫn còn nhớ như in những chuyện kinh hoàng đã xảy ra trong quá khứ.

Hoàng thái tử Naruhito (Đức Nhân thân vương, 59 tuổi), người đương nhiên sẽ kế vị ngai vàng của Nhật Bản sẽ có một tương lai cai trị thoải mái hơn ở cả trong nước và thế giới âu cũng là nhờ các nỗ lực hết mình của Thái thượng thiên hoàng. Tuy nhiên, cũng thật khó để nói trước vai trò của Tân vương  trong một xã hội thay đổi quá nhanh như Nhật Bản.

Giáo sư danh dự John Dower nhấn mạnh: “Trong khi vai trò thần thánh của Thiên hoàng từ lâu đã bị xóa bỏ, thì Thủ tướng Abe và vẫn coi trọng Thiên hoàng như là dòng dõi duy nhất mang tính thần bí để duy trì sự thuần khiết chủng tộc, chủ nghĩa gia trưởng và một thứ huyết thống dân tộc độc đáo”.

Hải Thanh (tổng hợp)

Các tin khác

Lớp học thời chiến - Những ký ức không quên

Lớp học thời chiến - Những ký ức không quên

Từ những lớp học dưới lòng đất, ánh đèn dầu, trang vở giấy đen đến bữa cơm độn mỳ trong những năm sơ tán, những câu chuyện tưởng đã lùi xa nay trở lại trong buổi tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội. Đó không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa những người từng trải qua chiến tranh, mà còn là hành trình trở về quá khứ qua ký ức của những người trong cuộc, giúp chúng ta hình dung rõ hơn cuộc sống của người dân Hà Nội trong những năm tháng gian khó.

Hồi sinh Sa Huỳnh

Hồi sinh Sa Huỳnh

Từng cây non được trồng xuống dưới bùn lầy ngập mặn, cánh rừng đưng nơi mép biển Sa Huỳnh đang dần sống lại, gọi bầy chim và tôm cá trở về.

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Bị kẻ khủng bố sát hại mà không xác định được danh tính. Bị hành hạ đến chết trong trại tập trung của phát xít Đức. Bị các tay súng Hamas sát hại dã man. Đó là những số phận mà họa sĩ pháp y Gil Jibli phải đối diện trong công việc của mình. Từ ký ức của các nhân chứng, người thân và những hình ảnh ít ỏi còn sót lại, ông từng bước tái hiện diện mạo những người đã khuất, giúp xác định danh tính của họ và lưu giữ ký ức về họ trước sự xóa nhòa của thời gian.

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Lần lượt ra đời trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh bắt đầu định hình trật tự an ninh thế giới, Tupolev Tu-95 của Liên Xô và Boeing B-52 của Mỹ cùng được thiết kế cho một bài toán chiến lược là đưa vũ khí hạt nhân tới các mục tiêu liên lục địa. Hơn 70 năm sau, hai "cựu binh" vẫn hiện diện trên bầu trời, liên tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu mới và duy trì vai trò trong lực lượng hàng không chiến lược.

Lãnh đạo Công an Khu Tây Bắc và các trinh sát xác định tọa độ truy bắt gián điệp biệt kích nhảy dù

Kỳ cuối: Cuộc chiến 10 năm và những chuyện không có trong hồ sơ

Năm 1961, khi bắt đầu mở hai Chuyên án BK63 và PY27, có lẽ không ai nghĩ từ hai chuyên án gốc, đã mở ra hàng chục chuyên án khác. Suốt 10 năm, cuộc chiến âm thầm nhưng vô cùng khó khăn, gian khổ trên các địa bàn rừng núi, với những cán bộ tham gia từ ngày đầu là thời gian không thể nào quên. Còn với lực lượng CAND, thắng lợi của cuộc chiến chống gián điệp biệt kích đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý, góp phần tổng kết thành lý luận nghiệp vụ phản gián.

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Kế hoạch về một cây cầu mới bắc qua sông Thames, giữa Westminster và Blackfriars, Anh đã được nhóm Strand Bridge Company đề xuất. Trước khi Cầu Strand được hoàn thành, một đạo luật của quốc hội Anh đã ra quyết định đổi tên thành cầu Waterloo như là "Một chứng tích ghi lại chiến thắng rực rỡ mà Lực lượng của Nữ hoàng Anh cùng các Lực lượng Đồng minh đã đạt được khi đánh bại quân Pháp".

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Từ một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Liên Xô, ngành công nghiệp Ukraine đã trải qua hơn 3 thập niên nhiều biến động. Giờ đây, khi tính đến ngày chiến sự kết thúc, Kiev không chỉ phải tính chuyện dựng lại những nhà máy đã mất, mà còn phải đưa ra quyết định mang tính chiến lược: khôi phục nền công nghiệp cũ hay xây dựng một nền công nghiệp khác.

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

Tháng 7/1996, John Joubert, 33 tuổi, đã bị tử hình vì giết hại 3 người. Y được mệnh danh là kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ - khuynh hướng tàn bạo đầu tiên của y đã bộc lộ từ năm 13 tuổi. Năm 20 tuổi, y đã gây ra ba vụ giết người. 12 năm sau khi bị bắt, y bị xử tử bằng ghế điện. Cái chết đau đớn của y đã trở thành nguyên nhân khiến nhiều tiểu bang của Mỹ bãi bỏ hình thức tử hình bằng ghế điện.

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Voi luôn là biểu tượng của sức mạnh, sự hiền hòa và mối quan hệ gắn kết giữa con người với thiên nhiên. Sự nỗ lực bảo tồn của các cấp ngành và người dân suốt nhiều năm đang giúp hồi sinh biểu tượng của một vùng đất nhiều huyền thoại.

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kéo dài suốt 10 năm với rất nhiều công sức chuẩn bị, đầu tư con người, trang bị vũ khí tối tân nhất, tuy nhiên, CIA chỉ nhận được những bản báo cáo giả; chi viện lực lượng, vũ khí theo kế hoạch của an ninh miền Bắc.

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Thắng lợi của Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử là thắng lợi vĩ đại nhất, trọn vẹn nhất, kết thúc chặng đường 21 trường kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Góp phần đặc biệt quan trọng làm nên thành công đó phải kể đến những đóng góp thầm lặng của CBCS Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam - Đơn vị tiền thân của Phòng Bảo vệ 180 (Phòng Cảnh vệ miền Nam), Bộ Tư lệnh Cảnh vệ ngày nay.

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

10 năm chịu đòn tra tấn trong ngục tù, 10 năm chờ đợi một tình yêu, đất nước được giải phóng, họ nên duyên vợ chồng. Đó là câu chuyện về một thế hệ yêu nhau thủy chung trong gian khó. Tình yêu của họ chưa bao giờ tách rời tình yêu Tổ quốc...

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Phòng quản lý xuất, nhập cảnh Công an tỉnh Tây Ninh phối hợp chặt chẽ với Phòng An ninh điều tra và Công an các xã (đặc biệt là tuyến biên giới), đồn biên phòng siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu, phối hợp tuần tra, kiểm soát. Chỉ trong thời gian từ đầu tháng 5 đến nay, các đơn vị phối hợp đã kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật; khởi tố nhiều băng nhóm tổ chức cho người nước ngoài nhập cảnh và lưu trú trái phép…

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Sau khi khuất phục được toán Castor và Phạm Chuyên, Ban Chuyên án quyết định triển khai “trò chơi nghiệp vụ” khi cho Phạm Chuyên và Lò Văn Piếng lên máy liên lạc vào Nam, một cuộc chiến qua sóng điện đài chính thức bắt đầu.

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi những con suối reo vang hòa cùng tiếng gió ngàn của xã biên giới Avương (Đà Nẵng), có một “ngọn núi lớn” trong lòng đồng bào Cơ Tu. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) Arất Blư. Ở tuổi 88, đôi chân ấy có thể đã chậm, mái đầu đã bạc trắng như sương sớm, nhưng ký ức về một thời hoa lửa và cái tâm sáng của một người Cộng sản vẫn rực cháy như ngọn lửa thiêng giữa nhà Gươl.

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trải qua những trận đánh giữa lòng Sài Gòn, nếm đủ đòn roi tra tấn thảm khốc trong lao tù, ông dường như đã chai sạn trước cái chết. Bản lĩnh của một cựu tù Côn Đảo trở về từ “địa ngục trần gian” giúp ông hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một Trưởng Công an xã những ngày mới giải phóng.

Cổ phục Việt góp phần thu hút khách du lịch, quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Cổ phục Việt - Từ bảo tàng ra phố

Từ những hiện vật lặng lẽ trong bảo tàng đến các không gian văn hóa, di tích và mạng xã hội, cổ phục Việt đang có một hành trình trở lại đầy ấn tượng. Sự hồi sinh ấy đến từ những con người đang biến cổ phục thành chiếc cầu nối với quá khứ, để di sản không dừng lại ở ký ức mà tiếp tục sống trong hiện tại bằng những cách rất mới.

Nước mắt của mẹ và "chìa khóa"... ADN

Nước mắt của mẹ và "chìa khóa"... ADN

Trong những ngày tháng Bảy tri ân, khi cả dân tộc đang hướng về Ngày thương binh - liệt sĩ (27/7) với tấm lòng tri ân sâu sắc trước những hy sinh cao cả của các anh hùng liệt sĩ, tại tỉnh Quảng Ngãi, lực lượng Công an tỉnh đang triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ với tất cả sự khẩn trương, trách nhiệm và lòng thành kính. Những giọt máu, những mẫu sinh phẩm được lấy đi không chỉ là dữ liệu khoa học, mà là niềm hy vọng, nhóm lên ngọn lửa đoàn tụ cho biết bao gia đình mòn mỏi đợi chờ suốt nhiều thập kỷ qua.