Đọc tập truyện trào phúng "Cơn cao hứng đáng giá ngàn vàng" của Lê Thiếu Nhơn, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2019

Thế sự được nhìn qua lăng kính hài hước

Tập truyện "Cơn cao hứng đáng giá ngàn vàng" là tập văn trào phúng thứ hai của Lê Thiếu Nhơn sau tập phiếm luận "Người Việt biết đùa" (2008) hay cũng có thể coi là quyển "Người Việt biết đùa" tập 2. Bởi vì xét cho cùng, thế giới mà lâu nay cả anh và tôi và chúng ta đang sống khi nào chẳng đầy những chuyện thật như đùa.

Có điều muốn đụng vào những chuyện thật như đùa ấy không phải là dễ. Có những con người và sự việc không thể nói thẳng nói thật, không thể điểm mặt chỉ tên mà phải tìm cách mã hóa mới nói lên được phần nào những điều mình muốn nói. Đọc tập truyện "Cơn cao hứng đáng giá ngàn vàng", tôi rất tâm đắc về khả năng mã hóa ấy của Lê Thiếu Nhơn.

Ví dụ: Từ một vật chủ là Xuân Tóc Đỏ của Vũ Trọng Phụng, Lê Thiếu Nhơn vẽ ra được chân dung của những con tương cận như Xuân Tóc Đen, Xuân Tóc Xanh, Tóc Hoa Râm... Từ Tào Tháo, Tào Thực trong truyện Tam Quốc, kéo ra được cả tập đoàn Tào Khôn và Tào Lao... Hoặc  đã có Cù Nhầy thì phải có đồng bọn là Cù Lần, Cù Lét, Cù Bất, Cù Bơ...

Bìa tập sách mới của Lê Thiếu Nhơn.
Bìa tập sách mới của Lê Thiếu Nhơn.

Không chỉ có tên người mà  cả tên làng xóm, tỉnh, huyện... ở đâu đó cũng phải mã hóa thành những địa danh như Xóm Chém Gió, thôn Cá Tra, làng Bồng Lai... Với nội lực thâm hậu cộng với cái nhìn sắc sảo và tinh tế, Lê Thiếu Nhơn đã mã hóa được hầu hết mọi hạng người nhí nhố quanh ta hằng ngày, những khuôn mặt đen, mặt mốc... rồi bắt chúng hiển thị trong những tấn tuồng bi hài, bức tranh vân cẩu.

Đành rằng không chỉ Lê Thiếu Nhơn mà hiện nay còn nhiều cây bút biếm khác đã thành công và thành danh. Nhưng ngôn ngữ trào phúng của Lê Thiếu Nhơn có độ quái, độ nóng hợp với bạn đọc trẻ hơn, mà vẫn không kém phần sâu lắng. Ví dụ: " Tào Khôn quát: "Tào Thực thất bộ thành thi chứ gì, Tào Ngu viết cái "Lôi Vũ" chứ gì… Vớ vẩn hết. Bây giờ ta viết một kiệt tác để ngươi đối phó những kẻ thối mồm chọc vào dự án Cà Chớn. Xem có hơn cả Tào Thực và Tào Ngu cộng lại không…". Tào Khôn đi đúng bảy bước, cất giọng đọc luôn: "Ngu gì không làm. Làm gì không ngu. Không làm gì ngu. Ngu gì không làm". Tào Lao sướng suýt ngất!" (Hậu duệ mặt dày)

Phóng tầm mắt mà nhìn vào làng cười trong cả nước, thì thấy  phần lớn những cây bút quen thuộc với bạn đọc lâu nay hiện đều đã già - nghĩa là cao tuổi, mệt mỏi và nhàm chán. Bạn đọc chán họ và mặt nào đó, họ cũng chán bạn đọc. Hy vọng  Lê Thiếu Nhơn sẽ là một trong số người kế thừa trẻ trung và sung sức để giữ cho ngọn lửa  của văn học trào phúng tiếp tục cháy sáng.

Lê Thiếu Nhơn đã thành danh với các thể loại sáng tác như thơ, phê bình văn học, tản văn... Đó là những thế mạnh có thể hỗ trợ chứ không hề trở ngại gì cho việc sáng tác văn học trào phúng. Tuy nhiên, với kinh nghiệm của người đi trước, tôi muốn lưu ý Lê Thiếu Nhơn một điều: cái thể loại văn học trào phúng này viết càng hay, càng nhiều thì càng ngày càng dễ bị mất bạn và chuốc thêm nhiều loại kẻ thù. Nó khác làm thơ ở chỗ đó!

Hoàng Phủ Ngọc Phan

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.