Thấy gì từ Buddha bar

Bệnh nhân COVID-19 thứ 91 có đến chơi Buddha bar 2 lần, vô tình biến quán bar này trở thành một ổ dịch nguy hiểm tại TP Hồ Chí Minh. Quán bar này vẫn cố tình mở cửa sau khi UBND TP Hồ Chí Minh quyết định đóng cửa các tụ điểm vui chơi giải trí đã khiến nó trở thành tâm điểm phẫn nộ của dư luận...

Buddha bar bị chỉ trích dữ dội còn vì đã sử dụng hình ảnh Phật giáo, tượng Phật làm chủ đề trang trí.

Cơ bản, Buddha bar là một chuỗi giải trí hình thành từ cuối thập niên 90 và khởi phát từ châu Âu (Paris) và vươn vòi sang nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam.

Việc sử dụng hình ảnh Phật giáo - một thứ không chỉ là tín ngưỡng mà còn là triết học, văn hoá đậm bản sắc Á Đông - của chuỗi Buddha bar chính là một hành vi có thể xem là chiếm dụng văn hoá (Cultural Appropriation) rất rõ nét. Nó cho thấy sự thiếu hiểu biết về thế giới Á Đông của những người ở thế giới phương Tây đã tạo ra thương hiệu ấy.

Từ cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, chuỗi Buddha bar không chỉ bành trướng bằng việc mở rộng kinh doanh mà còn phát hành cả các sản phẩm văn hoá lấy tên Buddha bar, gồm cả các Album nhạc lounge, chill của DJ Claude Challe, một trong những sáng lập viên của Buddha bar.

 Đó là một nguồn cảm hứng không phát xuất từ những nghiên cứu thực sự về một thế giới văn hoá không thuộc về họ. Bởi vậy, việc họ làm đã trở thành một sự xúc phạm đối với thế giới Á Đông, cũng là nỗi hổ thẹn của những người phương Tây hời hợt đã đụng chạm đúng đến những vấn đề văn hoá nhạy cảm và tạo ra những xung đột văn hoá thực sự.

Trong số cực hiếm hoi các nước Á Đông mà thương hiệu Buddha bar vươn tới, Việt Nam là một điểm được mở cửa quá dễ dãi. Ở đây không nói đến trách nhiệm của cơ quan quản lý vội, mà ở chính cộng đồng người Việt, nhất là những người có tín ngưỡng Phật giáo. Nếu như Buddha bar ở Manila có thể tồn tại không bị chống đối nhiều (vì đa số người Philippines là dân Công giáo) thì Buddha bar ở Indonesia đã bị cộng đồng Phật tử nhỏ bé của quốc gia này phản ứng dữ dội. Vậy Việt Nam thì sao? Thực tế, Buddha bar đã tồn tại rất nhiều năm.

Tai vạ đến với Buddha bar Thảo Điền chính là "bữa tiệc mắc dịch" mà họ tổ chức lại là tiệc nhân ngày lễ Thánh Patrick, vị Thánh của Thiên Chúa giáo đặc biệt quan trọng ở... Ireland. Thánh Patrick được coi là tổ nghề của ngành ủ rượu whisky. Bữa tiệc quy tụ tới hơn 150 người. Vài người trong số họ đã dương tính với virus Sars-COVID-19. Và những người vận hành quán bar ấy nghĩ gì khi giữa những bức tượng Phật thì ở dưới lại tràn whisky vinh danh một vị Thánh Công giáo cùng tiếng nhạc của DJ kích động?

Đúng-sai là khái niệm không tồn tại trong triết lý nhà Phật. Song, với sự gần gũi cả ngàn năm giữa người Việt với Phật giáo, có thể khẳng định đó là một phần văn hoá gắn bó với truyền thống. Và bởi vậy, cái đáng sợ chính là thái độ lãnh đạm của người Việt khi chứng kiến hành vi xúc phạm văn hoá nền tảng của mình trước sự chiếm dụng văn hoá một cách vô tư.

Cuối cùng, một cái sai rất lớn là chuyện cấp phép và kiểm soát. Buddha bar đăng ký kinh doanh là nhà hàng nhưng vận hành thì lại là một cái bar đúng nghĩa. Trong giấy phép đăng ký, họ để tên là B.V.D.D.H.A, đánh lận giữa chữ "U" với chữ "V". Phải chăng, họ đăng ký như vậy bởi họ không mua thương quyền từ chuỗi Buddha bar ở châu Âu? Nếu vậy, đây là một vi phạm sở hữu trí tuệ nghiêm trọng.

Thực sự khó hiểu, đầy rẫy vi phạm như thế mà nó có thể ngang nhiên tồn tại, đông khách suốt năm này qua năm khác.

Văn Đoàn

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.