Suy ngẫm trong mùa dịch

Bệnh dịch luôn là thứ khiến loài người sợ hãi nhất và trong lịch sử đã từng xảy ra nhiều đại dịch cướp đi sinh mạng của hàng triệu người. Nỗi ám ảnh về bệnh dịch thậm chí đã đi vào trong các câu chuyện cổ tích, sử thi và cả Thánh kinh. Điều đó cho thấy, con người dễ bị tổn thương thế nào mỗi khi nhắc tới bệnh dịch và phải đối diện với một nạn dịch.

Nhưng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là y học, con người đã bắt đầu có thái độ đối diện dịch bệnh một cách tỉnh táo hơn bởi họ tin vào khả năng chiến thắng của khoa học. Nhưng không hẳn 100% loài người đều có được sự tự tin, tỉnh táo và bình tĩnh ấy. Nhất là ở thời đại tin giả lộng hành này, sự hoang mang càng bị đẩy lên cao trào hơn bởi những thông tin ngụy tạo xoay quanh một nạn dịch đang là tâm điểm chú ý. Cụ thể nhất là ở đợt dịch viêm phổi cấp do chủng mới virus Corona gây ra.

Việc Sở Thông tin Truyền thông TP Hồ Chí Minh triệu tập 3 nhân vật nổi tiếng trong giới giải trí lên làm việc về chuyện họ đưa tin thất thiệt về vius Corona trên trang cá nhân chỉ là 3 trong nhiều ví dụ.

Điều đó cho thấy, thực tế tin giả còn nguy hiểm hơn virus thật gấp nhiều lần. Nhiễm virus, người bệnh vẫn còn cơ hội được cứu chữa bởi y học. Còn tin vào tin giả, người ta có thể không nguy cấp vì bệnh nhưng sẽ bị ám ảnh trong cơn hoang mang suốt cả một thời gian dài.

Ở đây, chúng ta tạm thời không nhắc tới vấn đề trách nhiệm xã hội của mỗi cá nhân, nhất là các cá nhân nổi tiếng trong việc phát tán một nguồn tin nào đó. Thứ chúng ta chỉ cần xoáy sâu vào là mục đích của việc phát tán các thông tin thiếu kiểm chứng ấy là gì? Nếu đơn giản chỉ là nỗi lo âu và muốn chia sẻ điều mình biết về mối lo chung với cộng đồng thì không phải. Cơ bản hơn, cái tham vọng được biết đến trên mạng xã hội, tham vọng có thể trục lợi (để câu likes bán hàng online) qua các thông tin thiếu kiểm chứng mới là động cơ thúc đẩy các hành vi chia sẻ tin giả. Và đó mới là thứ đáng ngại nhất, là cản trở lớn nhất với việc xây dựng và định vị Việt Nam trong thời kỳ hiện đại này.

Quanh mùa dịch viêm phổi lần này, thực tế có rất nhiều thông tin tích cực và chân thực. Ví dụ như chuyện cô bé học lớp 3 trường Đoàn Thị Điểm (Hà Nội) gom góp tiền mừng tuổi để tham gia phát khẩu trang miễn phí cùng Thành Đoàn Hà Nội chẳng hạn.

Hoặc câu chuyện về các chiến sỹ biên phòng ngày đêm trực chiến ngăn người vượt biên trái phép nhằm hạn chế tối đa việc phát tán dịch cũng là một ví dụ điển hình. Những thông tin tích cực như thế ngày nào cũng có nhưng lạ lùng thay, cộng đồng mạng hiếm khi chia sẻ lại. Họ hứng thú với việc chia sẻ một thông tin ai đó chết vì viêm phổi hơn, dù đó là thông tin bịa đặt hoàn toàn.

Cách đây vài ngày, bức thư của một nữ bác sỹ Trung Quốc gửi con trai để lý giải tại sao bà tự nguyện đi vào tâm vùng dịch làm việc đã khiến không ít người cảm thấy chấn động. Chẳng lẽ Việt Nam chúng ta không có những nhân cách lớn như thế sao? Và một dân tộc muốn lớn, một quốc gia muốn trở nên lớn, dân tộc và quốc gia ấy rất cần những nhân cách lớn. Thực chất, không phải chúng ta không có những nhân cách lớn mà ví dụ về cô bé tiểu học ở trên là điển hình. Cơ bản, chính những con người bình thường trong cộng đồng không lựa chọn cách học theo những nhân cách lớn, hoặc ít ra là ca ngợi những nhân cách lớn ấy. Thay vào đó, họ trở nên manh mún, tồi tàn và luôn hành động vì cái lợi cá nhân trước mắt dù có thể luôn lên gân phát biểu với góc nhìn kiểu một người ái quốc.

Phải xây dựng cho mình một lý tưởng muốn hình thành trong mình một nhân cách lớn. Chỉ có cách đó chúng ta mới có thể vững vàng trước những khó khăn, những thử thách mà điển hình là dịch viêm phổi cấp do virus Corona chủng mới.

Văn Đoàn

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.