Sau câu chuyện Tùng Dương và Bolero

Bao nhiêu năm nay, cuộc tranh luận xoay quanh nhạc xưa, nhạc sến dường như chưa khi nào có hồi kết. Về bản chất, tranh luận khó có thể đi đến hồi kết bởi không mấy ai giữ được lý tính thuần túy trong tranh luận và phê bình. Nhưng thực sự, nó không phải là tranh luận đúng nghĩa nữa rồi đã được các bên đẩy lên thành hai chiến tuyến, giữa cái mới với cái cũ, giữa sáng tạo và lặp lại. Và khi đã là hai chiến tuyến, chuyện bất đồng thuận nhau vẫn là chuyện thường.

Câu chuyện mới xảy ra liên quan đến Tùng Dương lại khơi dậy cái đối đầu kia và thật sự tiếc cho Tùng Dương. Toàn văn bài phỏng vấn, Tùng Dương đã giữ được một thái độ trung dung, một thái độ không kỳ thị, một thái độ tiến bộ. Nhưng chỉ vì một câu thôi, "già trẻ lớn bé đắm chìm trong bolero là sự thụt lùi", Tùng Dương đã đưa mình vào thế khó.

Phải thừa nhận, nếu Tùng Dương nói rằng "Nếu cứ hát bolero mà không tinh tế được hơn người xưa thì chỉ làm hỏng cái đẹp của bolero và đó chính là sự thụt lùi trong âm nhạc", có lẽ người nghe sẽ nhìn Tùng Dương với con mắt kính nể hơn. Tiếc cho Tùng Dương đã quá vụng, nhất là khi phát biểu của Tùng Dương rơi đúng thời điểm Đàm Vĩnh Hưng chuẩn bị làm liveshow thuần bolero ở Hà Nội, còn Tùng Dương sẽ làm live concert "Trời & Đất". Đâm ra người ta hiểu về Tùng Dương có độ lệch đi nhiều.

Nhưng cái đáng tiếc hơn cả chính là Tùng Dương đã để mình tham gia vào chuyện không đáng tham gia một cách dễ dãi quá. Trong một bài viết gần đây, trên tờ Phụ nữ TP Hồ Chí Minh, Tùng Dương cho biết anh làm "Trời & Đất" theo tinh thần avant-garde (tiên phong). Khi đã xác lập cho mình vị thế avant-garde, có nghĩa là người nghệ sỹ đã lựa chọn con đường "art music".

Và Tùng Dương đúng là một nghệ sỹ rất có hơi hướm của art music trong suốt cả sự nghiệp của mình chứ không phải đến bây giờ mới ngả theo con đường ấy. Vậy thì khi đã đặt mình trong art music, với lượng thính giả riêng, có thể số lượng ít hơn nhưng sẽ tinh tuyển hơn, việc Tùng Dương tham gia mạn đàm về bolero, một thứ âm nhạc giải trí phổ thông, sẽ chỉ thêm mất thời gian và công sức không hơn không kém.

"Nước sông không phạm nước giếng" là câu người ta vẫn thường nói và đặc biệt, khi nghệ sỹ ở xu hướng này đánh giá về khán giả của một xu hướng khác, điều ấy lại càng không nên. Khán giả của bolero là đại chúng, là số đông và do đó phản ứng lại đối với Dương mạnh mẽ thế cũng là dễ hiểu. Nhưng đằng sau nó, còn có cả một lớp ý nghĩa khác mà có lẽ Dương và nhiều nghệ sỹ nên tránh sau này để chuyện ồn ào như vừa rồi đừng bao giờ thành một cuộc chiến nữa.

Con người ta không ai có thể tự tin cho rằng mình đã thẩm định hết tất cả các thể loại, tác phẩm âm nhạc mới được xuất bản trên thị trường. Đa số chỉ cảm nhận được sự lấn át của thể loại, tác phẩm nào đó và mặc định coi nó là chủ lưu. Từ đó, ta khái quát cả thị trường trong cả chủ lưu ấy là phiến diện. Cụ thể, bolero đúng là đang chiếm số đông nhưng không hẳn các thể loại khác đã chết. Vẫn có những sáng tạo mới, với những lớp khán giả mới ủng hộ mà tiếc rằng Tùng Dương và cả những nghệ sỹ như Tùng Dương không có đủ thời giờ để lắng nghe hết.

Bởi thế, sau tranh luận này, để lại một bài học lớn cho những nghệ sỹ muốn tuyên ngôn trên thị trường. Đó chính là đừng vội khái quát hoá một hiện tượng để mặc định bản chất của thị trường là như vậy, đặc biệt là khi nó là vấn đề đụng đến khán giả cũng như thuộc tính văn hóa riêng của mỗi vùng miền.

Văn Đoàn

Các tin khác

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Đọc “Hoàng hôn làng” của Bùi Quảng Bạ

Tập thơ 76 bài của tác giả Bùi Quảng Bạ, mở đầu là “Chiều cuối năm”. Tại sao là “Chiều cuối năm”? Bởi người viết xác định: Mình không còn trẻ nữa, đang ở tuổi xế chiều. Cái tuổi mà tâm trạng con người thường hướng về nỗi cô đơn, cảm giác bâng khuâng xa vắng, nỗi ám ảnh về sự héo tàn, mất mát và đầy tiếc nuối. Bài thơ cho phép liên tưởng đến sự gắn kết không thể tách rời với tên của tập thơ “Hoàng hôn làng” (cùng tên một bài thơ trong tập).

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Vũ Hoàng Chương: Ôi ta đã làm chi đời ta!

Gần đây, tôi gặp một nghệ nhân làm gốm và thấy trên bàn của chủ nhân có tờ giấy chép bài "Qua áng hương trà" của thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976). Ông nói, định tìm một câu thơ để viết lên ấm trà trước khi cho vào lò nung. Đột nhiên ông ngâm: "Hồn sen thoảng ngát trà dâng đượm/ Ai biết mình sen rụng xác xơ". Tôi giật mình, vậy thi sĩ Vũ Hoàng Chương không chỉ có "Say đi em" như mọi người vẫn nhắc tới. Chiếc ấm nhỏ còn hương đất vẫn đợi người thảo bút "khói lên tơ".

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.