Sau câu chuyện Tùng Dương và Bolero

Bao nhiêu năm nay, cuộc tranh luận xoay quanh nhạc xưa, nhạc sến dường như chưa khi nào có hồi kết. Về bản chất, tranh luận khó có thể đi đến hồi kết bởi không mấy ai giữ được lý tính thuần túy trong tranh luận và phê bình. Nhưng thực sự, nó không phải là tranh luận đúng nghĩa nữa rồi đã được các bên đẩy lên thành hai chiến tuyến, giữa cái mới với cái cũ, giữa sáng tạo và lặp lại. Và khi đã là hai chiến tuyến, chuyện bất đồng thuận nhau vẫn là chuyện thường.

Câu chuyện mới xảy ra liên quan đến Tùng Dương lại khơi dậy cái đối đầu kia và thật sự tiếc cho Tùng Dương. Toàn văn bài phỏng vấn, Tùng Dương đã giữ được một thái độ trung dung, một thái độ không kỳ thị, một thái độ tiến bộ. Nhưng chỉ vì một câu thôi, "già trẻ lớn bé đắm chìm trong bolero là sự thụt lùi", Tùng Dương đã đưa mình vào thế khó.

Phải thừa nhận, nếu Tùng Dương nói rằng "Nếu cứ hát bolero mà không tinh tế được hơn người xưa thì chỉ làm hỏng cái đẹp của bolero và đó chính là sự thụt lùi trong âm nhạc", có lẽ người nghe sẽ nhìn Tùng Dương với con mắt kính nể hơn. Tiếc cho Tùng Dương đã quá vụng, nhất là khi phát biểu của Tùng Dương rơi đúng thời điểm Đàm Vĩnh Hưng chuẩn bị làm liveshow thuần bolero ở Hà Nội, còn Tùng Dương sẽ làm live concert "Trời & Đất". Đâm ra người ta hiểu về Tùng Dương có độ lệch đi nhiều.

Nhưng cái đáng tiếc hơn cả chính là Tùng Dương đã để mình tham gia vào chuyện không đáng tham gia một cách dễ dãi quá. Trong một bài viết gần đây, trên tờ Phụ nữ TP Hồ Chí Minh, Tùng Dương cho biết anh làm "Trời & Đất" theo tinh thần avant-garde (tiên phong). Khi đã xác lập cho mình vị thế avant-garde, có nghĩa là người nghệ sỹ đã lựa chọn con đường "art music".

Và Tùng Dương đúng là một nghệ sỹ rất có hơi hướm của art music trong suốt cả sự nghiệp của mình chứ không phải đến bây giờ mới ngả theo con đường ấy. Vậy thì khi đã đặt mình trong art music, với lượng thính giả riêng, có thể số lượng ít hơn nhưng sẽ tinh tuyển hơn, việc Tùng Dương tham gia mạn đàm về bolero, một thứ âm nhạc giải trí phổ thông, sẽ chỉ thêm mất thời gian và công sức không hơn không kém.

"Nước sông không phạm nước giếng" là câu người ta vẫn thường nói và đặc biệt, khi nghệ sỹ ở xu hướng này đánh giá về khán giả của một xu hướng khác, điều ấy lại càng không nên. Khán giả của bolero là đại chúng, là số đông và do đó phản ứng lại đối với Dương mạnh mẽ thế cũng là dễ hiểu. Nhưng đằng sau nó, còn có cả một lớp ý nghĩa khác mà có lẽ Dương và nhiều nghệ sỹ nên tránh sau này để chuyện ồn ào như vừa rồi đừng bao giờ thành một cuộc chiến nữa.

Con người ta không ai có thể tự tin cho rằng mình đã thẩm định hết tất cả các thể loại, tác phẩm âm nhạc mới được xuất bản trên thị trường. Đa số chỉ cảm nhận được sự lấn át của thể loại, tác phẩm nào đó và mặc định coi nó là chủ lưu. Từ đó, ta khái quát cả thị trường trong cả chủ lưu ấy là phiến diện. Cụ thể, bolero đúng là đang chiếm số đông nhưng không hẳn các thể loại khác đã chết. Vẫn có những sáng tạo mới, với những lớp khán giả mới ủng hộ mà tiếc rằng Tùng Dương và cả những nghệ sỹ như Tùng Dương không có đủ thời giờ để lắng nghe hết.

Bởi thế, sau tranh luận này, để lại một bài học lớn cho những nghệ sỹ muốn tuyên ngôn trên thị trường. Đó chính là đừng vội khái quát hoá một hiện tượng để mặc định bản chất của thị trường là như vậy, đặc biệt là khi nó là vấn đề đụng đến khán giả cũng như thuộc tính văn hóa riêng của mỗi vùng miền.

Văn Đoàn

Các tin khác

Độc đáo Trần Đại Thắng

Độc đáo Trần Đại Thắng

Là một người viết, tôi đương nhiên thích sách, và sách đẹp thì gây xúc động như nhìn bức tranh, một công trình kiến trúc, một bản nhạc hay… Sách của Đông A Book là những cuốn sách như vậy, do Trần Đại Thắng chủ trương, Thắng tự làm hoặc tổ chức cho người khác làm, từ những bản thảo chọn lọc về nội dung, đến trình bày, loại giấy, minh họa và bìa sách, độ dày của sách…

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca như một hàm sóng ngôn ngữ

Thơ ca đương đại Việt Nam vận hành như một hàm sóng lượng tử: tồn tại trong trạng thái chồng chập của vô số khả năng ý nghĩa trước khi "sụp đổ" thành trải nghiệm cụ thể trong tâm thức người đọc.

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Đi tìm đạo đức của Đỉnh Pu Sam Sảu

Tiểu thuyết “Đỉnh Pu Sam Sảu” của Trần Nguyên Mỹ viết về tội phạm ma túy vùng cao nhưng không đi theo lối trinh thám, phóng sự thường tình, mà tập trung khắc họa những con người dám dấn thân vào vùng cái ác để bảo vệ bình yên cho cộng đồng.

Những ước mơ, khát vọng của dân tộc cần được hiện thực hóa bằng những quy hoạch tầm nhìn cho tương lai.

Hiện thực hóa các giá trị để nhân dân được thụ hưởng

Lịch sử phát triển của loài người cũng chính là hành trình hiện thực hóa các mục tiêu, mơ ước, khát vọng từ vật chất đến tinh thần. Để đạt được thành quả đó không chỉ cần đến sự nỗ lực, kiên trì mà còn cả tầm nhìn cho tương lai của quốc gia, dân tộc.

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Nhà báo Trần Nhật Minh: "Ta chả có gì, chỉ ký ức mang theo"

Hơn 30 năm gắn bó với nghề báo, từng là Trưởng ban Văn học nghệ thuật (VOV 6) của Đài TNVN, nhà báo Trần Nhật Minh đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả và thính giả yêu văn học nghệ thuật, anh là tác giả của hai cuốn tản văn đầy cảm xúc: "Miền sau cánh cửa" (2020) và “Những cuộc trà trên căn gác cũ” (2024). Ở "ô cửa" nào, "cuộc trà" nào, nhà báo Trần Nhật Minh đều không giấu được những bận lòng với quá khứ, chữ nghĩa, thực tại và ân tình với bè bạn.

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

NSƯT Kiều Dư - Ba trong một!

Với NSƯT Kiều Dư là sự hội tụ của một nhạc sĩ, một ca sĩ và một thi sĩ trong con người anh, vì vậy bằng hữu văn nghệ vẫn gọi anh là: Dư - ba trong một!

Dông bão đã đi qua

Dông bão đã đi qua

Có một cơn dông bất ngờ quét ngang qua cửa sổ một ngôi nhà mô phạm về đạo đức, được xây đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương. Một ngôi trường ở miền núi có uy tín, thầy giỏi, trò vào học có điểm thi đầu vào khá cao, và chắc chắn đỗ đại học. Đó là ngôi trường ước mơ của bao thế hệ học trò.

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Có bao nhiêu dạng thức của thơ trữ tình?

Trước hết, thơ là sự rung động của trái tim, của tâm hồn người viết với cảm xúc là mạch nguồn nuôi dưỡng thi ca thuộc phương diện trữ tình. Thơ trữ tình có thể hiểu là những kiểu biểu hiện khác nhau của cái "tôi" cảm xúc trong thơ. Một số bạn yêu thơ đặt câu hỏi: "Vậy cái tôi cảm xúc trong thơ trữ tình thường biểu đạt ở những dạng ngôn ngữ thơ như thế nào?".

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

Nghiên cứu, phê bình thơ mấy điều... phản biện

1. Trong một bài giảng về quyển "Chinh phụ ngâm" cho sinh viên các trường đại học, in ở một số sách và ở "Hoài Thanh toàn tập", tập IV, Nhà xuất bản Văn học, H. 1999, khi nhắc đến câu thơ "Hà lương chia rẽ đường này", nhà phê bình Hoài Thanh có giải nghĩa như sau: Hà Lương: cầu trên sông, không phải tên đất. Giải nghĩa như trên đúng một nửa là đấy không phải tên đất, không đúng một nửa là: đấy không phải cầu trên sông mà là cầu và sông (hà: sông, lương: cầu).

Khúc luân vũ tháng Năm

Khúc luân vũ tháng Năm

Tháng năm, những giọt mồ hôi rơi trên cánh đồng của người nông dân để đổi lấy nụ cười, niềm vui mẩy tròn những hạt lúa vàng mùa chiêm. Tháng năm, người giáo viên cũng bước vào mùa gặt. Thêm một chuyến đò lại sắp sửa sang sông. Tháng năm như cung đàn ngân lên phím nhớ, để lại ngân vang cả một khung trời kỷ niệm cho những ai đã từng đi qua tuổi học trò.

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Những thế giới sụp đổ lặng lẽ trong văn học phản địa đàng

Bạn đã bao giờ thức giấc giữa đêm và bỗng không chắc mình là ai? Văn học phản địa đàng khai thác nỗi bất an tận cùng ấy. Đó là nơi con người sống dưới lòng đất, nơi những đứa trẻ sinh ra chỉ để hiến tạng, nơi tiếng mẹ đẻ chẳng còn ai để cất lên.

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Nghệ thuật mới thơ Hai - Cư Việt Nam hiện đại

Mấy năm gần đây, ở Việt Nam xuất hiện những CLB thơ Hai-cư với nhiều người tham gia và đã có những cuộc thi thơ Hai-cư. Một số bạn yêu thơ hỏi tôi về thể loại thơ này và sự khác biệt giữa thơ Hai-cư Nhật Bản và Việt Nam.

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Truyện ký “Rừng đói”: Nhà văn Trần Khởi kể chuyện đời

Cuộc đời của nhà văn mặc áo lính Trần Khởi bộc bạch hết qua hai tập truyện ký đặc sắc “Cha và con lính trận” và “Rừng đói”. Sau tập “Cha và con lính trận” gây ấn tượng mạnh cho độc giả trong và ngoài nước, năm 2026, Trần Khởi cho ra mắt tập truyện ký “Rừng đói”, NXB Hội Nhà văn.

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Anh hùng nước Việt trong thơ vịnh sử của danh sĩ Nhữ Bá Sĩ

Cuốn sách “Việt sử tam bách vịnh” (Ba trăm bài thơ vịnh sử Việt Nam) được danh nhân Nhữ Bá Sĩ hoàn thành đã trên 160 năm qua nhưng chưa có một bản dịch hoàn chỉnh. Bản dịch của dịch giả Lê Văn Uông (1913-2004) vừa được NXB Hội Nhà Văn xuất bản tháng 1/2026 được ví như tập kinh thi của lịch sử dân tộc.