Sân khấu kịch thiếu nhi: Đừng chỉ là mùa vụ

Đến hẹn lại lên, mỗi khi mùa hè đến và năm học kết thúc cũng là lúc các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật tung ra những chương trình đặc biệt dành riêng cho những khán giả nhỏ tuổi. Kịch thiếu nhi đã ngày càng nhận được sự quan tâm của khán giả và những người làm nghề. Tuy nhiên, để sân khấu ngày càng có nhiều vở kịch chất lượng, đỏ đèn thường xuyên, có lẽ vẫn là chuyện của thì tương lai.

Không thể phủ nhận, giờ đây, khi xã hội ngày càng phát triển, đời sống vật chất nâng cao thì nhu cầu tìm đến những lĩnh vực giải trí của con người cũng ngày càng cao. Trong xu thế ấy, để con em mình được thưởng thức những tác phẩm nghệ thuật ý nghĩa thực sự là nhu cầu và trăn trở của các bậc phụ huynh.

Với những người làm nghệ thuật, trẻ em cũng là nhóm đối tượng khán giả đặc biệt lâu nay họ luôn "vắt óc" để đáp ứng được nhu cầu giải trí ngày càng cao, nhất là trong những dịp như hè, Tết Trung thu. Với những lợi thế của mình, sân khấu vẫn luôn là một lĩnh vực thu hút được đông đảo khán giả nhí trong những dịp đặc biệt này.

Ở thành phố Hồ Chí Minh, nơi có đời sống sân khấu xã hội hóa khá nhộn nhịp thì từ lâu, những người làm nghề nơi, đã có sự quan tâm đặc biệt tới thiếu nhi. Mùa hè này, sân khấu Idecaf đã bắt tay dựng vở mới cho chương trình kịch thiếu nhi nổi tiếng "Ngày xửa ngày xưa".

Sân khấu kịch Idecaf, một trong số ít sân khấu phía Nam có chương trình dành tặng khán giả nhí hè 2017.
Sân khấu kịch Idecaf, một trong số ít sân khấu phía Nam có chương trình dành tặng khán giả nhí hè 2017.

Vở thứ 30 của chương trình lần này có tên gọi "Hoàng tử - công chúa và 9 vị thần bị bắt cóc". Vì đây là số đặc biệt nên sân khấu Idecaf có sự đầu tư khá lớn cho vở diễn. Vở diễn đưa các em trở về đất Việt thời cổ, bối cảnh là vùng Phong Châu, nơi được sự phù hộ của thần Mặt trời, Mặt trăng và các vị tiểu thần. Nhưng khi 5 hoàng tử và công chúa bé nhỏ bị thần Bóng đêm bắt cóc thì mọi bất trắc và gian nan ập xuống...

 Cho đến thời điểm này, sau 17 năm cho ra mắt chương trình "Ngày xửa ngày xưa" các nghệ sĩ của sân khấu Idecaf vẫn khẳng định vị trí số 1 trong việc thu hút các khán giả nhí đến thưởng thức các tác phẩm của mình.

Đặc biệt, trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2005, mỗi năm Idecaf thực hiện đến 3 chương trình "Ngày xửa ngày xưa" vào các dịp hè, Tết Trung thu và Noel. Sau này, chương trình này rút xuống chỉ còn 2 số một năm là dịp 1 - 6 và trung thu. Và giờ đây, khi hoạt động biểu dễn chung gặp khó khăn thì mỗi năm chỉ còn một số, chia ra làm 2 đợt diễn.

"Mang tiếng" là kém sôi động hơn mảnh đất phương Nam nhưng mấy năm trở lại đây, những người làm sân khấu phía Bắc đã bắt đầu năng động trong việc khai thác thị trường tiềm năng này. Nhà hát Tuổi trẻ vẫn là đơn vị dẫn đầu trong việc dành cho thiếu nhi những món quà tinh thần quý giá mỗi dịp hè về. Năm nay, Nhà hát Tuổi trẻ thực hiện dự án "Thiên đường tuổi thơ" với kế hoạch biểu diễn các chương trình nghệ thuật đặc sắc dành cho thiếu nhi vào sáng chủ nhật hàng tuần trong suốt 3 tháng 6,7,8 với mong muốn tạo được một địa chỉ thưởng thức nghệ thuật cho các em trong cả dịp nghỉ hè.

Được biết, dự án giới thiệu đến các em nhỏ 4 vở diễn "Cuộc phiêu lưu của gà trống choai", "Con chim xanh", "Mảnh Lego màu đỏ" và "Cậu bé khổng lồ lạc vào hang kiến". Trong đó, "Cuộc phiêu lưu của chú trống choai" kể về chuyến phiêu lưu của chú gà trống choai và các bạn đáng yêu như Doraemon, ve, kiến, cá vàng, chú ếch con... Mỗi tiết mục ngoài sự vui tươi, hấp dẫn còn là một câu chuyện lý thú, mang tính giáo dục cao. "Con chim xanh" là kết quả hợp tác giữa Nhà hát Tuổi trẻ và Phái đoàn Wallonie - Bruxelles (Cộng đồng người Bỉ nói tiếng Pháp). Đây là vở kịch của tác giả đã đạt giải Nobel Văn học năm 1911 và lần này được dàn dựng bởi đạo diễn người Bỉ Xavie Lukowski và đạo diễn Sỹ Tiến với sự tham gia diễn xuất của các nghệ sĩ Nhà hát Tuổi trẻ. Đây là vở kịch thần thoại viết về cuộc hành trình của hai em bé, con của gia đình người thợ rừng nghèo khổ, đi tìm kiếm con chim xanh - sứ giả của hạnh phúc - để mang về chữa bệnh cho một em bé đang phát ốm lên vì chưa biết hạnh phúc là gì?

Theo ông Trương Nhuận - Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, bên cạnh những vở diễn "thuần Việt" thì việc hợp tác và dàn dựng những vở kịch kinh điển như "Con chim xanh" khẳng định vai trò cầu nối của Nhà hát Tuổi trẻ với các dự án hợp tác nghệ thuật sân khấu quốc tế nhằm mang đến cho khán giả nhỏ tuổi Việt Nam cơ hội được thưởng thức các tác phẩm sân khấu quốc tế đặc sắc.

Vở kịch huyền thoại "Mảnh lego màu đỏ" lại là câu chuyện kể về cuộc hành trình của 3 bạn: cá sấu, lười và cú mèo đi tìm Thần Lego. Vì trên người các bạn ấy có 3 mảnh ghép màu đỏ đó là các điểm yếu vốn có: (cá sấu không đẹp trai, lười chậm chạp và cú mèo hôi rình). Các bạn thú nhỏ này đã chấp nhận đi qua các thử thách khó khăn để trở nên hoàn thiện nhờ Thần Lego thay đổi mảnh ghép đó...

“Cuộc phiêu lưu của gà trống choai” - một vở diễn của Nhà hát Tuổi trẻ phục vụ thiếu nhi mùa hè này.
“Cuộc phiêu lưu của gà trống choai” - một vở diễn của Nhà hát Tuổi trẻ phục vụ thiếu nhi mùa hè này.

Bên cạnh đó, mừng ngày Quốc tế Thiếu nhi 1- 6 và chào hè 2017, Nhà hát Star Galaxy và Liên đoàn Xiếc Việt Nam sẽ cho ra mắt chương trình xiếc tổng hợp đặc sắc "Cướp biển" dài 50 phút, lấy cảm hứng từ bộ phim "Cướp biển vùng Caribber". Chương trình là tổng hợp các tiết mục xiếc đoạt giải  tại các kỳ liên hoan trong nước và quốc tế kết hợp với âm thanh, sân khấu dàn dựng hiện đại

Trong số các chương trình dành cho các em mùa hè này, không thể không kể tới chương trình "Thám hiểm vương quốc Xì Trum" với sự góp mặt của nhiều ngôi sao nhí đang được các em nhỏ mến mộ như Trịnh Nhật Minh,  Bảo Ngọc, Cao Lê Hà Trang...

Chương trình không chỉ có Xì Trum mà còn có sự tham gia của nhiều loài động vật đáng yêu. Ngoài ra, mùa hè này, tại Công viên Nước Hồ Tây sẽ có nhiều điều bất ngờ thú vị dành cho các em. Ngoài những tiểu cảnh nhỏ xinh phục vụ nhu cầu chụp ảnh còn có nhiều chương trình tạp kỹ với các tiết mục nghệ thuật đặc sắc như nhảy hoạt hình ngộ nghĩnh, đáng yêu cùng vũ đoàn, ảo thuật, xiếc thú...

Một điều đặc biệt là năm nay, trong khi sân khấu phía Nam vốn được đánh giá là nhộn nhịp và năng động thì lại không nhiều đơn vị dựng vở phục vụ thiếu nhi. Chính vì thế, lẽ ra vào thời điểm này những năm trước, các đơn vị đã quảng cáo rầm rộ những chương trình phục vụ trẻ nhỏ thì năm nay không khí vắng lặng như tờ. Các sân khấu có tiếng như Kịch Hồng Vân, Hoàng Thái Thanh, Nụ cười Mới, Kịch Sài Gòn... vẫn chưa có lịch cho những vở diễn thiếu nhi. Vẫn chỉ có sân khấu Idecaf phát huy được truyền thống và thế mạnh của mình trong việc đưa đến những tác phẩm giải trí hấp dẫn phục vụ khán giả nhí.

Trong khi đó, một vài năm gần đây, sân khấu kịch miền Bắc đã có những sự thay đổi, chuyển mình để thoát khỏi tình trạng trầm lắng lâu nay. Và sự nhộn nhịp của sân khấu thiếu nhi chính là một trong những minh chứng cho sự thay đổi tích cực này. Các đạo diễn đã không ngừng tìm tòi những kịch bản hấp dẫn, sáng tạo, cách truyền tải mới lạ, thú vị để mang đến những sản phẩm nghệ thuật có giá trị cho các em.

Tuy nhiên, có thể nhận thấy một điều, mặc dù là lứa tuổi thanh thiếu niên rất cần được bồi đắp tâm hồn thông qua thưởng thức nghệ thuật nhưng vẫn chưa thường xuyên có nhiều tác phẩm hay, ý nghĩa với các em. Các nhà hát mới chỉ quan tâm đến dựng vở cho khán giả lớn tuổi mà chưa có chiến lược dài hơi cho sân khấu thiếu nhi.

Nhiều năm nay, sân khấu thiếu nhi vẫn theo mùa vụ và chủ yếu tập trung vào dịp hè. Ngoài thời điểm này, muốn cho con em đi xem kịch, các phụ huynh cũng không biết tìm ở đâu. Phía những người làm chương trình thì cho rằng không thể đầu tư cả đống tiền rồi... để đấy vì các em bận đi học.

Trong khi phụ huynh thì cho rằng, chưa có nhiều tác phẩm thực sự hấp dẫn dành cho các em. Vấn đề nằm ở chỗ, khi nhu cầu giải trí của các em vẫn chưa thực sự được quan tâm, chú ý, khi thưởng thức nghệ thuật vẫn chưa thành thói quen thì thật khó có thể có được một bầu không khí nghệ thuật mơ ước. Ngược lại, các nghệ sĩ nếu không có được những tác phẩm hấp dẫn, thật sự có giá trị thì cũng khó có thể thu hút các em đến rạp mỗi dịp cuối tuần.

Khánh Thảo

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).