Sách lậu, sách giả bán tràn lan trên mạng: “Tuyên chiến” để cứu ngành xuất bản

• Sách lậu đang trở thành "quốc nạn"
• Nhức nhối vấn nạn sách giả, sách lậu
• Phát hiện số lượng lớn sách lậu
• Muôn chiêu chống sách lậu

Mới đây, Công ty First News - Trí Việt cùng Alpha Books đã hợp tác công bố danh sách 32 trang mạng xã hội chuyên trưng bày, quảng cáo sách thật của các đơn vị xuất bản nhưng lại bán sách giả, sách in lậu kém chất lượng, có nhiều sai sót với số lượng lớn trong nhiều năm qua. Đây là động thái được cho là rất mạnh tay của các đơn vị làm xuất bản, trong đó đi đầu là First News - Trí Việt, một doanh nghiệp kinh doanh vốn được xem là có thâm niên đấu tranh không khoan nhượng với sách lậu, sách giả.

Tuyên chiến với sách lậu

Đây không phải là lần đầu tiên First News -Trí Việt tuyên chiến với sách lậu, sách giả mà từ hơn chục năm qua, hầu như năm nào cũng có những vụ in lậu, làm giả sách bị ông chủ của First News -Trí Việt Nguyễn Văn Phước “khui” ra. Hơn chục năm qua, đã nhiều lần ông Phước đặt vé máy bay từ TP. Hồ Chí Minh ra Hà Nội, tìm đến những con phố có thâm niên bán sách lậu, sách giả như Nguyễn Xí, Phạm Văn Đồng, Trần Quốc Hoàn, đường Láng... để truy tìm thông tin về các cuốn sách của First News -Trí Việt bị “đánh cắp”.

Thậm chí, ông Phước và cộng sự còn có nhiều ngày “mật phục” xung quanh những cơ sở in lậu có sừng có mỏ trên đất Thủ đô để có nguồn tin báo cho các cơ quan chức năng “bắt tận tay, day tận trán” hoạt động in lậu sách, buộc các cơ sở đó phải chịu sự xử phạt của các cơ quan quản lý, thực thi pháp luật.

Theo danh sách First News -Trí Việt cùng Alpha Books vừa công bố, đến nay các đơn vị này đã thu thấp được bằng chứng về việc 32 trang mạng (chủ yếu là facebook) chuyên bán sách lậu, sách giả có tên như sau: ACADY - Sách giao tiếp & kỹ năng sống, Cách nghĩ để thành công, Deepix - Tủ sách thành công 4.0, DONGDA - Đọc sách sống phong cách, Hiệu sách tiếng Hàn, Hiệu sách mùa Hạ, Hiệu sách Mặt Trời, Kho sách, Kho sách của bạn, Khu vườn mọt sách, Navy Books - Sách hay Hà Nội, Nhà sách Tuổi trẻ Books, Mọt sách Hà Nội, sách hay mỗi ngày, Sách cũ Sài thành, Tổng kho Sách, Sách xưa Hà Nội, Tủ sách tinh hoa...

Tháng 6-2019, Công ty First News -Trí Việt từng tổ chức họp báo cung cấp những bằng chứng tiêu thụ sách giả của các trang bán hàng trực tuyến như Lazada, Shopee, Sendo...

Ông Nguyễn Văn Phước - Giám đốc First News -Trí Việt cho biết: “Chúng tôi đã kiên trì thâm nhập, đặt sách nhiều lần ở các trang này suốt 6 tháng qua và nhận được toàn sách giả, sách kém chất lượng, sai sót từ những trang bán sách này. Một ngày chúng vận chuyển giao hàng sách giả không kể ngày đêm, kể cả thứ bảy, chủ nhật và ngày lễ với số lượng rất lớn, bởi vì lợi nhuận thu được gấp rất nhiều lần các đơn vị làm ăn chân chính như chúng tôi.

Bên cạnh các cửa hàng trên Lazada, đây chính là các vệ tinh chân rết, vòi bạch tuộc của các trùm in lậu ở Hà Nội và các tỉnh, thành. Chúng tôi cũng đã làm việc với các cơ quan chức năng để sớm truy tố những kẻ sản xuất, mua bán sách giả, sách lậu trước pháp luật...”. Nhân dịp này, First News - Trí Việt  cũng gửi tới độc giả một bảng biểu hướng dẫn cách phân biệt sách thật - sách giả để giúp độc giả tránh mua nhầm mặt hàng đặc biệt này.

Chắc hẳn nhiều người vẫn còn nhớ, vào tháng 6-2019, First News -Trí Việt đã từng tổ chức một cuộc họp báo để “kêu cứu” với giới truyền thông và công khai cung cấp những bằng chứng tiêu thụ sách giả của các trang bán hàng trực tuyến như Lazada, Shopee, Sendo từng được dư luận rất quan tâm.

Theo ông Phước, tính đến nay công ty của ông là First News -Trí Việt đã có tới 480 đầu sách bị làm giả và bày bán ở khắp nơi, thậm chí còn ngang nhiên đi vào hệ thống bán buôn, bán lẻ ở khắp 63 tỉnh, thành. Thói quen mua hàng qua mạng đã ngày càng trở nên phổ biến khiến sách giả còn được đưa lên tiêu thụ số lượng lớn trên các sàn thương mại điện tử như Lazada, Shopee, Sendo, Tiki...

Ngoài ra, sách giả còn được rao bán, chạy quảng cáo trên mạng xã hội Facebook và các nhóm cộng đồng một cách thường xuyên mà chưa có một cơ quan nào đứng ra can thiệp. Việc này đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho First News -Trí Việt cũng như nhiều đơn vị làm xuất bản khác. Hình thức bán sách giả trên mạng hiện nay cũng rất tinh vi, các trang mạng thường lấy bìa sách thật để quảng bá, nhưng dưới hình thước được giảm giá rất sâu (có khi lên tới 60-70%) để thu hút sự quan tâm của cộng đồng mạng đặt mua, nhưng lại “ship” đến những cuốn sách lậu, sách giả kém chất lượng chẳng khác nào lừa khách hàng. Bên cạnh đó, có những trường hợp sách giả “đôn” giá bìa lên cao từ 30-50%, sau đó áp dụng chiêu giảm giá để thu hút và đánh lừa độc giả.

Sách lậu, sách giả ảnh hưởng nghiêm trọng tới ngành xuất bản

Từ hàng chục năm nay, rất nhiều NXB kêu trời vì tình trạng khó khăn về “đầu ra” của sản phẩm khiến các đơn vị làm sách sống dở chết dở. Số đầu sách bán ra rất thấp, lại cõng theo nhiều chi phi sản xuất, quản lý, trả lương cho cán bộ nhân viên, chiết khấu cho đại lý... khiến cho việc kinh doanh sách trong khu vực xuất bản nhà nước đình trệ. Nhiều NXB danh tiếng đến nay hầu như chỉ sống bằng nguồn thu chính từ việc liên kết xuất bản (thực chất là... bán giấy phép cho các đơn vị làm sách tư nhân), cho thuê bớt mặt bằng, nhà xưởng... Trong khi đó theo một số nguồn tin đáng tin cậy, thì các “ông trùm” in lậu ở 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh lại “sống khỏe” bằng việc ăn theo các đầu sách best-seller hết năm này qua năm khác.

Cho đến nay, với trình độ in ấn và làm giả sách ngày càng được nâng lên, nhiều cuốn sách bị làm giả mà lại có chất lượng không thua kém sách thật là bao, khiến chính những người làm trong nghề còn khó phân biệt chứ chưa nói gì đến độc giả. Hàng chục đơn vị làm xuất bản danh tiếng thường xuyên có sách bị làm giả, bị in lậu như NXB Trẻ, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, NXB Thời đại, NXB Kim Đồng, XNB Văn học, NXB Phụ nữ...

Các đầu sách bị in lậu đều nhằm vào các cuốn best-seller mới ra lò hoặc những cuốn đã trở thành nguồn “thâm canh” lâu năm. Vì thế, nguồn thu của các đơn vị đều bị ảnh hưởng nặng nề khi phải “chia” thị trường cho những kẻ buôn gian bán lận chuyên “đón lõng” để ăn chặn công sức của những đơn vị làm ăn chân chính.

Tuy vậy, cho đến nay việc “thẳng tay”, “tuyên chiến” với sách lậu, sách giả một cách mạnh mẽ nhất và không khoan nhượng, chính là ông chủ First News -Trí Việt Nguyễn Văn Phước. Ông Phước cho hay: “Những cuốn sách best-seller của First News -Trí Việt thường xuyên bị nhiều cơ sở làm giả như “Đắc nhân tâm”, “Hạt giống tâm hồn”, “Hành trình về phương Đông”... thường xuyên có từ 10 đến 16 nơi in lậu. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc, nếu thị trường có 10-16 cuốn sách được tiêu thụ thì thực tế công ty chúng tôi chỉ bán được 1-1,6 cuốn mà thôi. Vì thế, tôi và các cộng sự của mình phối hợp với một số đơn vị bạn phải công khai tuyên chiến với sách lậu, sách giả để cứu lấy ngành xuất bản và cũng là tự cứu lấy mình. Tôi vẫn bảo lưu quan điểm cho rằng, hành vi sản xuất, tiêu thụ sách lậu, sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản nếu như cơ quan chức năng không vào cuộc”...

Cũng trong năm ngoái, để “tự cứu mình” First News -Trí Việt đã có nhiều hành động “tấn công” trực diện, công khai vào các trang bán hàng trực tuyến có bán sách giả của mình. Nhờ hành động mạnh mẽ đó, First News -Trí Việt đã nhận được lời xin lỗi công khai từ Tiki cùng với văn bản cam kết: “Tạm tắt toàn bộ gian hàng của các đơn vị vi phạm, đồng thời yêu cầu nhà sách chứng minh được nguồn gốc xuất xứ hàng hóa trong vòng 48 giờ. Trường hợp không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ hàng hóa thì Tiki sẽ tiến hành tắt gian hàng và thu hồi sản phẩm khách hàng đã mua, đồng thời thay mặt nhà bán bồi hoàn 111% giá trị hàng hóa...”.

Điều này cho thấy, việc đấu tranh với sách lậu, sách giả một cách mạnh mẽ theo kiểu của First News -Trí Việt cũng đem lại hiệu quả đáng kể chứ hoàn toàn không phải là việc làm “ném đá ao bèo” như nhiều người từng chép miệng cho qua khi biết sách của mình bị làm giả.

Sách giả, sách lậu ngoài việc vi phạm Luật Xuất bản, Luật Sở hữu trí tuệ còn làm thất thu ngân sách Nhà nước. Bên cạnh đó, với chất lượng sách kém, nhiều sai sót còn khiến độc giả chán nản, ảnh hưởng đến tâm lý, văn hóa đọc. Vì thế, độc giả cũng cần có sự cân nhắc, lựa chọn kỹ hơn trước khi mua hoặc đặt hàng trên mạng để tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng. Việc tiêu dùng thông minh, trong đó có mua sách tại các nhà sách, đơn vị làm xuất bản uy tín cũng là cách để ngành xuất bản trong nước có cơ hội phát triển.