Vì sao cần xây dựng và ban hành Nghị định bảo vệ dữ liệu cá nhân?

Phù hợp quy định của Hiến pháp, pháp luật, hài hòa với thông lệ quốc tế (bài cuối)

Bên cạnh yêu cầu cấp bách từ thực trạng dữ liệu cá nhân đang bị thu thập, mua bán trái phép tràn lan, việc xây dựng dự thảo Nghị định bảo vệ dữ liệu cá nhân còn được thực hiện trên cơ sở nhằm cụ thể hóa tinh thần của Hiến pháp năm 2013, thể chế chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công nhận, tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền con người, quyền cơ bản của công dân và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời hài hòa với các quy định, thông lệ quốc tế.

Phù hợp quy định Hiến pháp

Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định quyền riêng tư của cá nhân là bất khả xâm phạm, đồng thời phát triển mở rộng phạm vi quyền riêng tư không chỉ là quyền bất khả xâm phạm về thân thể, nhà ở, thư tín mà còn bao gồm quyền bảo vệ bí mật cá nhân, trong đó có thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình (Điều 21).

4000.jpg -0
Các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân được xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật. Ảnh minh họa

Mặc dù, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành chưa sử dụng cụm từ “dữ liệu cá nhân”, chưa có định nghĩa về dữ liệu cá nhân cũng như bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhưng với các quy định về quyền bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình cùng các quy định liên quan tới “thông tin cá nhân”, “thông tin riêng”, “thông tin số”; “thông tin cá nhân trên môi trường mạng”; “thông tin bí mật đời tư”... trong các văn bản hiện hành, dự thảo Nghị định được xây dựng tiếp cận theo hướng “dữ liệu cá nhân” và “bảo vệ dữ liệu cá nhân” là vấn đề có liên quan tới quyền riêng tư, được pháp luật bảo vệ, phù hợp với tinh thần của Hiến pháp. Công dân Việt Nam có quyền bất khả xâm phạm, quyền giữ bí mật về dữ liệu cá nhân. Dữ liệu cá nhân được pháp luật Việt Nam bảo vệ, các hành vi xâm phạm dữ liệu cá nhân được xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật.

Theo quy định của Hiến pháp năm 2013, chỉ có văn bản luật được quyền quy định các nội dung liên quan tới hạn chế quyền con người, quyền công dân. Việc tiết lộ, xử lý dữ liệu cá nhân khi chưa được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu ảnh hưởng tới quyền con người, nhưng bắt buộc phải quy định trong dự thảo Nghị định để bảo đảm sự thực thi trên thực tiễn. Việc không quy định sẽ ngay lập tức ảnh hưởng tới các hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân đang triển khai. Để giải quyết vấn đề này, Bộ Công an đã báo cáo và ngày 1/1/2020, Chính phủ đã có báo cáo số 442/BC-CP trình Quốc hội về kết quả rà soát văn bản quy phạm pháp luật thuộc các lĩnh vực quản lý nhà nước, đưa ra phương án giải quyết thực trạng trên là tiếp tục xây dựng Nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, về lâu dài cần nghiên cứu, xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đảm bảo đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật

Dữ liệu cá nhân là vấn đề liên quan chặt chẽ tới quyền con người, quyền công dân, an toàn, an ninh mạng, an ninh thông tin, an ninh dữ liệu, công nghệ thông tin và cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chính phủ điện tử, chính phủ số, kinh tế số. Thời gian gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo vấn đề này. Bảo vệ dữ liệu cá nhân được tiến hành song song, đồng thời với sự phát triển kinh tế, xã hội, đi liền với tất cả các khâu, quá trình nhưng phải đảm bảo không hạn chế sự phát triển, đổi mới và sáng tạo.

Theo thống kê của Bộ Công an, có tổng số 68 văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam. Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành chưa sử dụng cụm từ “dữ liệu cá nhân”, do đó hiện chưa có định nghĩa về dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cụm từ “thông tin cá nhân” xuất hiện ở hơn 300 văn bản quy phạm pháp luật, nhưng chỉ có 7 văn bản pháp luật có định nghĩa/diễn giải thế nào là thông tin cá nhân. Số văn bản pháp luật còn lại chỉ đề cập đến thông tin cá nhân trong nội dung các quy định, không đưa ra giải thích hay dẫn chiếu giải thích đến văn bản pháp luật khác.

Điều này đặt ra khó khăn lớn đối với công tác xây dựng dự thảo Nghị định quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong bảo đảm tính tương thích, đồng bộ với toàn bộ nội dung các văn bản pháp luật hiện có. Nguyên nhân là các văn bản này đang diễn giải việc bảo vệ thông tin cá nhân theo những cách khác nhau và không đồng bộ, tương thích. Phương án giải quyết là quy định các vấn đề mang tính nguyên tắc về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bãi bỏ các quy định tại các văn bản nghị định, thông tư khác nếu không đồng nhất với nguyên tắc về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc áp dụng quy định tại điều, khoản bị bãi bỏ được dẫn chiếu tới Nghị định bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Hài hòa với thông lệ, quy định quốc tế

Theo Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân là vấn đề được các tổ chức và nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm và đi trước nước ta trong thời gian khá dài, có nhiều kinh nghiệm pháp lý và thực tiễn triển khai thi hành để tiếp thu.

Do hệ thống pháp luật, trình độ nhận thức, kinh tế, xã hội khác nhau nên việc tiếp thu cần bảo đảm yếu tố hài hòa, trên cơ sở phù hợp với thực tiễn của nước ta. Hầu hết các công ước, khuyến nghị và tiêu chuẩn khu vực về quyền riêng tư và bảo vệ thông tin và dữ liệu cá nhân đều tuân thủ Nguyên tắc bảo mật của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), bao gồm Công ước của Hội đồng châu Âu về bảo vệ cá nhân liên quan đến tự động xử lý thông tin và dữ liệu cá nhân (sau đây là Công ước 108), Hướng dẫn của Liên hợp quốc về các tệp thông tin và dữ liệu cá nhân được vi tính hóa, Khung bảo mật hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Các tiêu chuẩn quốc tế về quyền riêng tư và bảo vệ thông tin và dữ liệu cá nhân (Nghị quyết Madrid), Luật của Tổ chức các quốc gia Hoa Kỳ (OAS) về bảo vệ thông tin và dữ liệu cá nhân năm 2014, và gần đây là Quy định bảo vệ dữ liệu chung của EU (GDPR).

Hiện nay, đã có hơn 80 quốc gia ban hành văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhiều văn bản có quy định áp dụng đối với tổ chức, cá nhân Việt Nam. Điều này đặt ra yêu cầu đối với dự thảo Nghị định bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm hài hòa với thông lệ quốc tế nhưng cũng phải tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thượng tôn pháp luật tại Việt Nam.

Theo Bộ Công an, việc chưa đề xuất xây dựng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân bởi đây là vấn đề mới, quan trọng, tác động nhiều tới xã hội, cần có thời gian triển khai trong phạm vi phù hợp, từ đó đánh giá tác động thực tiễn. Các quốc gia trên thế giới hầu hết đều làm theo quy trình này. Liên minh châu Âu cần 6 năm thời gian để chính thức ban hành Quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân (GDPR) của mình.

Nguyễn Hương

Các tin khác

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi số chống tham nhũng, tiêu cực

Đẩy mạnh số hóa hồ sơ, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, xây dựng; tăng cường giải quyết công việc trên môi trường điện tử có khả năng giám sát, lưu vết toàn bộ quy trình là những giải pháp TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật

Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ huy động, tiếp nhận và quản lý các nguồn lực hợp pháp nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật

Thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện về xử lý vi phạm hành chính

Bộ Công an đã hoàn thành dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý của nhân dân. Nhiều quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính được Bộ Công an đề xuất nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số.

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, hiện là Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số, dù công nghệ có xoay vần, phát triển đến đâu, sự tử tế của người cầm bút vẫn là những giá trị bất biến để báo chí khẳng định vị thế trước "cơn lốc" mạng xã hội.

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Báo chí cách mạng trước thử thách an ninh thông tin trong thời đại số

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026), bài viết “Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là lời nhắn gửi sâu sắc tới đội ngũ những người làm báo, mà còn đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược: báo chí cách mạng phải giữ vững sự thật, kiến tạo niềm tin, làm chủ công nghệ, góp phần bảo vệ an ninh thông tin, an ninh tư tưởng và trật tự, an toàn xã hội trong kỷ nguyên số.

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Nâng cao hiệu quả trong phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu

Trong bối cảnh tội phạm xâm phạm sở hữu còn diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật Hình sự là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, góp phần bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Ngăn chặn hiệu quả tội phạm trong lĩnh vực kinh tế

Thực tiễn đấu tranh với tội phạm trong lĩnh vực kinh tế cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả ngăn chặn các loại tội phạm ẩn danh, tội phạm tài chính, công nghệ cao và tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện.

Tài khoản mạng xã hội " Ôn thi cùng Linhteacher 99" thu hút nhiều học sinh

Kỳ cuối: Phát huy sức mạnh cộng đồng mạng

Với tỷ lệ trên 70% dân số sử dụng Internet, khoảng 80 triệu tài khoản mạng xã hội, sức mạnh của cộng đồng mạng ngày càng được minh chứng rõ nét. Phát huy được sức mạnh của cộng đồng mạng, chính là phát huy được sức mạnh toàn dân trên môi trường số, tạo nên "lá chắn mềm", có ý nghĩa đối với nhiệm vụ đảm bảo trật tự an toàn xã hội; phòng ngừa, đấu tranh với các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia.

Gian hàng 0 đồng của Công an xã Trung Thành, tỉnh Thanh Hóa .

Xây dựng môi trường an toàn trên không gian số

Không gian mạng ngày nay là một mặt trận phức hợp đặc biệt quan trọng, nơi hình thành, tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc và niềm tin xã hội. Xây dựng môi trường an toàn trên không gian mạng nhằm cụ thể hóa nhận thức, hành động trong việc đảm bảo an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. 

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Tạo cơ chế đặc thù để xử lý nhà đất dôi dư

Trong khi chủ trương thực hành tiết kiệm chống lãng phí đang được thực hiện triệt để, thì bài toán giải quyết nhà đất dôi dư sau sáp nhập tiếp tục được đặt ra riết róng, với một cơ chế đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý.

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chủ động ngăn chặn gian lận bằng AI trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Năm 2026 là năm đầu tiên Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) được tổ chức sau khi sáp nhập tỉnh, thành. Đặc biệt, kỳ thi năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đăng ký dự thi, tăng hơn 61.000 em so với năm 2025 và là kỳ thi có số lượng thí sinh dự thi cao kỷ lục.

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Tinh thần ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Kim chỉ nam cho khát vọng vươn mình

Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bước chân lên con tàu Amiral Latouche Tréville tại Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm tìm đường cứu nước. Quyết định ấy không chỉ thay đổi số phận của một con người, mà còn xoay chuyển toàn bộ bánh xe lịch sử của một dân tộc.

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Tháo gỡ các điểm nghẽn để khoa học cơ bản phát triển

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế đầu tư và quản trị khoa học theo hướng trao quyền tự chủ cao hơn cho các cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học. Cùng với đó, cần xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn về phát triển khoa học cơ bản, tập trung vào các lĩnh vực nền tảng có ý nghĩa chiến lược.

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Đầu tư công gặp khó vì thiếu vật liệu xây dựng

Nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công, cùng với giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt là nguyên nhân khiến công tác giải ngân kế hoạch đầu tư công gặp khó.