Những quan điểm khoa học về việc xây dựng Luật trật tự an toàn giao thông đường bộ

GS.TS Đỗ Đình Hoà-Chuyên gia nghiên cứu Học viện Cảnh sát nhân dân - cho rằng, việc thực hiện Luật Giao thông đường bộ trong hơn 20 năm qua về cơ bản đã thể hiện khá tốt vai trò, sứ mệnh lịch sử của nó trong tổ chức giao thông, bảo đảm  trật tự an toàn giao thông đường bộ (TTATGTĐB) thời kỳ ban đầu của mở cửa hội nhập quốc tế tại Việt Nam.

Tuy nhiên, quá trình đó cũng đã và đang phát sinh nhiều vấn đề bất cập về đối tượng, phạm vi điều chỉnh, nội dung quy định, cũng như việc phân định trách nhiệm quản lý nhà nước về TTATGTĐB giữa các cơ quan quản lý…

Thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế trong tình hình hiện nay

Đại tá, Ths Nguyễn Hồng Kỳ- Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội - chia sẻ: TP Hà Nội là trung tâm chính trị-kinh tế-văn hoá xã hội của cả nước, cũng là đầu mối giao thông quan trọng của các nước. Với tổng chiều dài 13.930km; phương tiện tham gia giao thông đa dạng và tăng nhanh (số đang quản lý là 7.557.283 phương tiện, trung bình mỗi năm tăng 6,1%, chưa tính các phương triện ngoại giao, xe của các cơ quan trung ương, quân đội và biển tỉnh khác lưu thông trên địa bàn thành phố). Tốc độ đô thị hoá cao, dân số và lượng phương tiện tham gia giao thông tiếp tục tăng mạnh, trong khi cơ sở hạ tầng giao thông còn hạn chế, tổ chức giao thông còn nhiều bất cập. TNGT hàng năm đều giảm nhưng diễn biến phức tạp đặc biệt là trên các tuyến ngoại thành, tỉnh lộ, liên huyện liên xã…

Tình trạng ùn ứ giao thông đã có chuyển biến tích cực tuy nhiên vẫn còn xảy ra trong giờ cao điểm trên một số tuyến phố; tuyến đường trục chính ra vào thành phố đặc biệt là vào các ngày lễ, Tết. Tình trạng vi phạm TTATGT hành lang an toàn giao thông vẫn diễn ra phố biến. Sự vào cuộc của các cơ quan, ban ngành  trong công tác bảo đảm TTATGT còn thiếu đồng bộ, thống nhất, phối hợp chưa chặt chẽ, nhịp nhàng; công tác điều chỉnh tổ chức giao thông của Sở GTVT còn nhiều bất cập, chưa được kịp thời. Công tác quản lý Nhà nước về sát hạch Giấy phép lái xe, đăng kiểm phương tiện có những tồn tại, hạn chế, dẫn tới ý thức, nhận thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người tham gia giao thông còn yếu kém, không kiểm soát được chất lượng phương tiện và bảo đảm các yếu tố về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường.

Đại tá Cao Minh Huyền - Phó Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An cũng nhìn nhận: Việc Luật Giao thông đường bộ năm 2008 được ban hành đã góp phần quan trọng trong công tác bảo đảm TTATGT đường bộ trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Tuy nhiên, Đại tá Huyền cũng chỉ rõ những ưu điểm, hạn chế khi áp dụng Luật giao thông đường bộ năm 2008 trong công tác đảm bảo TTAGTGT đường bộ trên địa bàn tỉnh và đồng thời đề xuất 6 biện pháp nhằm khắc phục những hạn chế khó khăn và nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm TTATGT đường bộ.

Cụ thể, tại điều 86 Luật Giao thông đường bộ quy định trách nhiệm quản lý Nhà nước của lực lượng Thanh tra đường bộ và Điều 87 quy định trách nhiệm tuần tra, kiểm soát của Cảnh sát giao thông đường bộ. Tuy nhiên, việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra đường bộ và Cảnh sát giao thông chưa rõ ràng, dẫn tới chồng chéo.

Việc quy định tách biệt cơ quan đào tạo, sát hạch, cấp GPLX quản lý lao động, sử dụng lái xe (do Bộ GTVT chủ trì) và cơ quan thực hiện nhiệm vụ TTKS, xử lý vi phạm TTAGTGT đường bộ của lái xe chưa có sự chặt chẽ trong việc trao đổi thông tin về việc cấp, cấp đổi, cấp lại GPLX và việc xử lý lái xe vi phạm giữa 2 lực lượng. Có trường hợp lái xe vi phạm nhiều lần trong thời hạn của GPLX tuy nhiên lái xe có thể được cấp đổi GPLX theo định kỳ. Ngoài ra, có một số trường hợp lái xe không mất GPLX nhưng làm thủ tục báo mất nhằm cấp thêm GPLX, dẫn đến tình trạng “lách luật”, sử dụng 2 GPLX để hoạt động, do đó, lực lượng chức năng khó phát hiện và xử lý triệt để theo quy định pháp luật…

Bên cạnh đó, điều đáng lưu ý nữa là chưa có quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong việc nâng cấp, tu sửa, bảo trì cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ. Hiện nay nhiều đoạn đường xuống cấp, hư hỏng, mặt đường xấu “ổ gà”, “bẫy giao thông”, vạch kẻ đường bong tróc, biển báo hiệu, đèn tín hiệu hư hỏng… Đây là các yếu tố, nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông; thực tế đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi xảy ra các vụ TNGT có nguyên nhân từ tồn tại, hạn chế của hạ tầng giao thông, tổ chức giao thông nhưng chưa có quy định cụ thể để xem xét, xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

1.jpg -0
Lực lượng CSGT Công an Nghệ An kiểm tra vi phạm nồng độ cồn của người tham gia giao thông.

Ban hành luật mới để khắc phục bất cập

Theo GS.TS Đỗ Đình Hoà, những bất cập trên cần được nghiên cứu để ban hành mới Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, tách khỏi các nội dung về xây dựng phát triển hạ tầng kỹ thuật giao thông vận tải trong Luật Giao thông đường bộ trước đây. Đưa ra các luận điểm để chứng minh cho sự cần thiết của việc ban hành mới Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ, GS nhấn mạnh: Thực hiện Chương trình cải cách hành chính nhà nước Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành TW Đảng khoá XII về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của Hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả đã chỉ rõ: “Một số cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính”.

Bộ Công an là cơ quan quản lý nhà nước về an ninh quốc gia (ANQG) và trật tự, an toàn xã hội (TTAGTXH), giữ vai trò nòng cốt trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật xâm hại đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. TTATGT nói chung và TTATGT đường bộ nói riêng là nội dung quan trọng trong TTATXH, vì thế theo nguyên tắc trên vấn đề bảo đảm TTATGT, phát hiện xử lý các hành vi vi phạm TTATGT đường bộ phải thuộc trách nhiệm chính của ngành Công an. Hơn nữa, do tình hình thực tiễn đã có nhiều thay đổi, trong dòng chuyển động của giao thông hiện đại, quy mô lớn việc cùng một lúc điều chỉnh nhiều vấn đề phức tạp khác nhau trong cùng một văn bản luật như hiệu nay đã phát sinh nhiều vấn đề bất cập.

Cụ thể, việc xác định nội dung, đối tượng điều chỉnh chính của Luật Giao thông đường bộ - một luật chuyên ngành- không rõ ràng, mạch lạc. Nhiều vấn đề khác nhau đan xen chống lấn nhau không thể hiện rõ nội dụng, tư tưởng chủ đạo của luật là về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông vận tải hay bảo đảm TTATGT đường bộ. Vì thế, định hướng xây dựng và phát triển các yếu tố cấu thành hoạt động giao thông và vấn đề bảo đảm TTATGT trong Luật Giao thông đường bộ là không rõ ràng và không có các bước đi cụ thể…

Cho nên, dẫn đến tình trạng nhiều quy định của luật không được thực hiện tốt như kỳ vọng. Từ việc bảo đảm TTATGT đường bộ, đầu tư xây dựng phát triển hạ tầng giao thông, cơ cấu phát triển phương tiện giao thông, đào tạo sát hạch cấp giấy phép lái xe… đều đã phát sinh nhiều vấn đề bất cập. Hay như, quy định về phân công, phân cấp trong quản lý nhà nước về TTATGT đường bộ không hợp lý, nhiều nội dung quản lý không phù hợp với chức năng xã hội vốn có của từng ngành…

Từ đây, GS.TS Đỗ Đình Hoà đề nghị Quốc hội ban hành mới Luật TTATGT đường bộ (tách khởi các nội dung quy định về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trong Luật GTĐB năm 2008). Theo đó, bên cạnh các nội dung cơ bản  của một văn bản quy phạm phát luật về giao thông, như phạm vi đối tượng điều chỉnh; giải thích từ ngữ chuyên môn; quy định về người và phương tiện tham gia giao thông; quy tắc giao thông đường bộ; các hành vi vi phạm TTATGT đường bộ bị nghiêm cấm; các biện pháp bảo đảm TTATGT và các cơ quan quản lý nhà nước về TTATGT đường bộ…

Luật TTATGT đường bộ cần thể hiện rõ về các vấn đề như thống nhất quản lý nhà nước về TTATGT, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giao thông đường bộ theo đúng quy định của Hiến pháp năm 2013. Theo đó, xác định rõ bảo đảm TTATGT đường bộ, một nội dung cụ thể trong bảo đảm TTATXH phải là trách nhiệm chung của toàn xã hội, của các ngành các cấp và của cả hệ thống chính trị, trong đó ngành Công an có trách nhiệm chính, giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm TTATGT đường bộ; trực tiếp tiến hành và chủ động phối hợp với các ngành, các cấp trong tổ chức tiến hành các biện pháp bảo đảm TTATGT, phát hiện xủ lý các vi phạm hành chính về TTATGT đường bộ trên mặt đường. Xác định rõ trách nhiệm quản lý, tổ chức và duy trì các hoạt động giao thông “động” của ngành Công an…

GS.TS Đỗ Đình Hoà nêu rõ, ngành công an giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm TTATGT đường bộ, thế nhưng để thực hiện sứ mệnh này cần nhanh chóng xây dựng lực lượng CSGT chính quy hiện đại đáp ứng yêu cầu bảo đảm TTATGT đường bộ trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng tại Việt Nam. Tăng cường các biện pháp quản lý giáo dục; kiện toàn tổ chức; kiểm tra giám sát; đào tạo nâng cao phẩm chất đạo đức, năng lực nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng thực hành thành thạo các công tác nghiệp vụ. Thực hiện công khai minh bạch trước ống kính xã hội mọi hoạt động bảo đảm TTATGT của lực lượng CSGT.

Trong đó, thực hiện nghiêm túc việc ghi âm, ghi hình để lưu giữ trong hồ sơ xử lý vi phạm về trình tự thủ tục tiến hành việc xử lý và quan hệ tiếp xúc với người dân… trong phát hiện xử lý vi phạm TTATGT trên mặt đường. Tiếp tục đầu tư nâng cao các phương tiện thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ cho lực lượng CSGT và hệ thống camera giám sát giao thông ở nơi công cộng để từng bước nâng hiệu quả phát hiện xử lý vi phạm TTATGT nói chung và thực hiện việc xử phạt nguội theo hình ảnh vi phạm được phát hiện lưu giữ trên các phương tiện thiết bị kỹ thuật điện tử nói riêng…

Đ.Nhật

Các tin khác

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Sửa luật hình sự và tố tụng hình sự: Đúng ranh giới, chặt quyền lực, vững công lý

Quốc hội đang xem xét đồng thời Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Thước đo của lần sửa luật này không nằm ở việc thêm bao nhiêu tội danh hay nặng thêm bao nhiêu mức án, mà ở chỗ pháp luật có xử lý đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội hay không.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Thực hiện các chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ trong sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết.