Những nhà văn tự hủy hoại sự nghiệp

Đối với fan hâm mộ của bất kỳ nhà văn nào, điều họ mong chờ là chất lượng ổn định. Họ muốn chỉ cần nhìn thấy tên người viết thôi là có thể tự tin mua ngay quyển sách. Vậy nhưng đôi khi trong làng văn học thế giới lại có những nhà văn sau khi chạm đến đỉnh cao sự nghiệp để trở thành nổi tiếng, song bất ngờ ngã tuột xuống đáy vực sâu thẳm. Mà nguyên nhân là, chỉ với một quyển sách thôi họ đã tự đánh mất tất cả sự công nhận và lòng tin của độc giả.

Michael Crichton

Khi Michael Crichton tuyên bố sẽ từ bỏ nghiệp bác sỹ, bạn bè lẫn gia đình ông đều tỏ ra hết sức bất ngờ. Không ai biết rằng trước đó Crichton (dưới nhiều bút danh khác nhau) đã xuất bản một số tiểu thuyết trinh thám và tình báo khá thành công. Giới phê bình đánh giá cao Crichton ở khả năng kết hợp giữa tình tiết, nhân vật hấp dẫn của tiểu thuyết trinh thám với những yếu tố khoa học vừa viễn tưởng, vừa thực tế. Nhiều người cho rằng Michael Crichton rồi sẽ trở thành nhà văn có sách bán chạy nhất nhì nước Mỹ.

nhà văn michael crichton đã tự huỷ hoại sự ngiệp của mình.jpg -0
Nhà văn Michael Crichton đã tự huỷ hoại sự nghiệp của mình.

Dự đoán của họ không sai. Crichton không thiếu gì những tác phẩm đứng đầu danh sách bán chạy của tờ New York Times. Có thể kể đến một số tiểu thuyết tiêu biểu như "The Andromeda Strain", "The Great Train Robbery", "Jurassic Park", "Airframe", "Prey", v.v…Trong đó tiểu thuyết "Jurassic Park" đã được đạo diễn gạo cội Steven Spielberg chuyển thể thành bộ phim kinh điển "Công viên kỷ Jura" năm 1993. Michael Crichton trở thành cái tên có mặt trên giá sách của nhiều gia đình Mỹ.

Vào năm 2004, Crichton xuất bản tiểu thuyết "State of Fear". Tác phẩm kể về cuộc hành trình của luật sư Peter Evans nhằm lật tẩy âm mưu gây ra thảm hoạ sóng thần. Nhóm nhân vật phản diện là những nhà hoạt động môi trường có cùng mục tiêu buộc loài người thẳng thắn đối diện với biến đổi khí hậu. Các nhà phê bình đánh giá "State of Fear" vẫn giữ được phong cách, lối xây dựng câu chuyện cuốn hút của Crichton. Nhưng mặt khác tác phẩm lại nhận phải sự chỉ trích từ giới khoa học vì hai lý do. Đó là, phủ nhận sự tồn tại của hiện tượng nóng lên toàn cầu. Và bôi nhọ phong trào bảo vệ môi trường. Crichton hoàn toàn không có kiến thức rõ ràng về hai lĩnh vực này mà vẫn đưa ra những kết luận mang tính chủ quan. Đây là sai lầm khó chấp nhận được với một nhà văn tên tuổi.

Ngay cả những bạn đọc trung thành của Crichton cũng khó "nuốt trôi" được "State of Fear". Trước khi mất vào năm 2008, nhà văn còn xuất bản một tiểu thuyết nữa là "Prey". Tác phẩm tuy vậy nhanh chóng rơi vào quên lãng, khác hẳn những tiểu thuyết trước đó của Crichton.

Stephenie Meyer

Vào nửa cuối thập niên 2000, thật khó để không bắt gặp cái tên "Stephenie Meyer" trên giá nhà sách. Nữ nhà văn người Mỹ trở thành hiện tượng toàn cầu sau khi bộ tiểu thuyết "Twilight" của cô bán được hơn 100 triệu bản. Danh tiếng của Stephenie Meyer càng được củng cố bởi thành công mà những bộ phim chuyển thể từ bộ tiểu thuyết giành được. Sau khi đặt dấu chấm hết bộ tiểu thuyết "Twilight", Stephenie Meyer "gác bút" một thời gian để chăm sóc những đứa con mới sinh. Nỗi niềm mong ngóng của người hâm mộ Meyer chỉ được thoả mãn khi cô tuyên bố sẽ xuất bản một tác phẩm mới vào năm 2016. Tiểu thuyết "The Chemist" là kết quả của hơn năm năm lao động của nhà văn. Nhân vật chính của tác phẩm Alex, điệp viên và chuyên gia tra tấn của CIA bị vướng vào một âm mưu tấn công khủng bố trên đất Mỹ.

the chemist là một thất bại lớn của stephenie meyer.jpg -0
The Chemist là một thất bại lớn của Stephenie Meyer.

Ngay từ lúc ra mắt, "The Chemist" đã nhận phải sự chỉ trích, thậm chí là chê cười từ phía công chúng. Nhiều nhà phê bình đã nhận ra những "hạt sạn" trong lối viết của nữ tác giả. Nhưng trong trường hợp "Twilight" Meyer có hai lợi thế kéo lại. Đó là, cô chuyên viết về tình cảm tuổi teen. Và được làm việc với một đội ngũ biên tập viên chuyên nghiệp. Ngược lại, "The Chemist" là tiểu thuyết tình báo, một thể loại hoàn toàn lạ lùng với nhà văn. Đã thế nhà xuất bản lại cho Meyer "toàn quyền quyết định" về nội dung tác phẩm do muốn để cô "phát huy tối đa trí sáng tạo". Kết quả là một tiểu thuyết lộn xộn, không có thông điệp rõ ràng, vai trò của các nhân vật nhập nhoè vào nhau, và nói chung là ngớ ngẩn.

Sau khi "The Chemist" gặp thất bại, Stephenie Meyer quyết định quay trở lại series "Twilight" với tiểu thuyết hậu kỳ "Midnight Sun". Tuy tiểu thuyết bán được một triệu bản, nhưng nhiều nhà phê bình và bạn đọc không khỏi cảm tưởng rằng Meyer đã đánh mất "ma thuật" của mình.

Thomas Harris

Thật khó có thể tưởng tượng một nhà văn tài năng lại coi việc sáng tác đau đớn tựa đi trên bàn chông. Nhưng đó lại là sự thật với nhà văn Mỹ Thomas Harris. Nhà văn gạo cội Stephen King miêu tả về bạn mình như sau: "Nhà văn nào cũng từng vật vã vì câu chữ mình viết ra. Nhưng mỗi khi Harris ngồi vào bàn giấy, tôi lại sợ anh ấy đang lên cơn động kinh". Bản thân nhà văn cũng thừa nhận rằng công việc sáng tác đem lại cho ông nỗi đau cả về tinh thần và thể xác.

Tuy thế Thomas Harris lại là cha đẻ của nhân vật phản diện xuất sắc nhất trong nền văn học hiện đại: Hannibal Lecter. Lecter xuất hiện lần đầu tiên trong tác phẩm "Red Dragon" và sau đó trở thành "ngôi sao" của series tiểu thuyết năm phần. Bạn đọc có ấn tượng mạnh ngay từ lần đầu "gặp gỡ" kẻ sát nhân hàng loạt kiêm ăn thịt người này.

Diễn viên Anthony Hopkins, người đảm nhận vai Hannibal Lecter trong bộ phim chuyển thể giành giải Oscar "Sự im lặng của bầy cừu" đã dành những lời khen ngợi nhà văn như thế này: "Thomas Harris đã tạo ra một nhân vật phản diện mà ai cũng yêu quý. Hắn ta độc ác chẳng phải vì tính cách khó chịu. Hắn độc ác vì bản chất hắn độc ác, cũng giống như bản chất con hổ là kẻ săn mồi vậy!".

Nhờ vào lợi nhuận kiếm được từ việc bán bản quyền, Thomas Harris có thể tạm "gác bút" mà vẫn sống thoải mái. Nhưng rồi cũng đến lúc khán giả bắt đầu tỏ ra chán ngán Hannibal Lecter. Harris quyết định sẽ xây dựng nên một hình tượng nhân vật phản diện khác cũng cuốn hút như Hannibal vậy. Hannibal Lecter thực chất là tổng hợp của nhiều kể giết người khác nhau được Harris phỏng vấn ở trong nhà thương điên. Lần này nhà văn dự định cũng làm tương tự như thế.

Tiểu thuyết "Cari Mora" được Thomas Harris xuất bản vào năm 2019. Tác phẩm lấy nhân vật chính là một thiếu nữ người Colombia, nhưng "trọng tâm" của tiểu thuyết lại là kẻ buôn người Hans-Peter Schneider. Cũng như Hannibal, Schneider là một kẻ không có khái niệm thiện - ác mà sống dựa vào bản năng cầm thú của mình. Vấn đề là thay vì tạo dựng một nhân vật phức tạp mà vẫn đủ đơn giản để khán giả "bám" vào, Harris gán cho Schneider quá nhiều tính cách. Hành vi của y nhiều lúc trở nên vô lý và phi lô-gíc. Người đọc không khỏi có cảm giác Thomas Harris muốn tạo nên một con quái vật nhưng lại sinh ra thằng hề.

"Cari Mora" là tiểu thuyết Thomas Harris bán được ít ấn bản nhất từ trước đến nay. Nhiều nhà phê bình còn cho rằng Harris cố ý viết một tác phẩm dở đến vậy như cách trả thù nhà xuất bản Grand Central Publishing. Trước đó tác giả và nhà xuất bản đã có tranh chấp trước toà vì vấn đề tác quyền.

James Patterson

Trong số những tác giả có mặt trong danh sách này, nhà văn Mỹ James Patterson là người phạm nhiều lỗi lầm nhất. Cả một thế hệ nhà văn trinh thám nước Mỹ chịu ảnh hưởng của những tiểu thuyết Patterson như "Alex Cross", "Women's Murder Club", "NYPD Red", "Maximum Ride", v.v…Các tác phẩm của ông đã bán được tổng cộng 300 triệu bản và đưa James Patterson lên hàng những nhà văn được trả nhuận bút cao nhất thế giới.

nhà văn james patterson (trái) cùng tổng thống bill clinton.jpg -0
Nhà văn James Patterson (trái) cùng cựu Tổng thống Bill Clinton.

Thành công còn đưa Patterson đến với…nguyên tổng thống Bill Clinton. Vào năm 2018, hai người cùng xuất bản tiểu thuyết "The President Is Missing". Qua câu chuyện về một kỳ bầu cử tổng thống, tác phẩm đề cập đến các mối chia rẽ về giàu nghèo, chính trị, sắc tộc ở Mỹ. Tuy mang nội dung sâu sắc, nhưng "The President Is Missing" không lấy được lòng của cả người đọc lẫn giới phê bình. Độc giả cho biết tiểu thuyết thiếu cả tình tiết lẫn nhân vật hấp dẫn. Nhiều người thậm chí còn thẳng thắn nhận xét tác phẩm khô khốc như một bản báo cáo chính trị vậy.

Tổng thống Bill Clinton là một diễn giả xuất chúng, nhưng trời không phú cho ông tài viết lách. Việc này là bình thường đối với các đời tổng thống Mỹ khác, vậy nên họ mới thuê nhà văn chuyên nghiệp viết tự truyện cho mình. Vấn đề ở chỗ James Patterson là người viết trực tiếp "The President Is Missing".

Theo một bài báo trên tờ Daily Sun, hầu hết những tác phẩm trước đây của Patterson là do ông thuê người khác viết còn mình đứng tên. Nhưng riêng với "The President Is Missing" ông viết đến 9/10 tác phẩm. Bạn đọc lần đầu tiên được "thưởng thức" tài năng thật sự của Patterson không khỏi chua chát. Họ tự hỏi vì sao một con người ít tài năng lại thành công đến như vậy. Chỉ qua một đêm mà tên của James Patterson trở thành "trò cười" trong giới văn học Mỹ. Không nản chí, Patterson và tổng thống Clinton tiếp tục cho "ra lò" phần hai của tiểu thuyết mang tên "The President's Daughter". Dẫu tác phẩm tiếp tục chịu sự chỉ trích từ giới phê bình, nhưng có thông tin rằng, Hollywood đang cân nhắc việc chuyển thể cả hai tiểu thuyết nói trên thành phim.

Công Vũ

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).